Ocena brak

Jaszczurka (gwiazdozbiór)

Autor /Domarat Dodano /14.02.2012

 

Ten mały gwiazdozbiór położony między Łabędziem, Cefeuszem, Andromedą i Pegazem jest w swej części południowej okołobiegunowy tylko w północnej Europie. Wprowadził go J. Heweliusz w 1690 r. Jest on ułożony tylko ze słabszych gwiazd, na ogół oznaczonych cyframi arabskimi.

Jaszczurka znajduje się prawie całkowicie w obrębie Drogi Mlecznej i zawiera kilka otwartych gromad gwiazd, które można obserwować nawet przez małe lunety. Należy do nich NGC 7209 na granicy z Łabędziem złożona z około 50 gwiazd o jasnościach od 8m,5 do 10m,5 i odległa o 4300 lat świetlnych. Obiekt jest interesujący dla obserwacji 6-centyme-trową lunetą. NGC 7243 obejmuje około 40 gwiazd i jest oddalona o 2600 lat świetlnych.

W północnej części tego gwiazdozbioru świeciła kiedyś słynna nowa, Nova Lacertae 1936. Gwiazda ta 20.6.1936 r. osiągnęła jasność 2m,2, zwiększając w ciągu 3 dni swą jasność 175000 razy, tym samym stała się 300000 razy jaśniejsza niż Słońce. Ta gwiazda jest przykładem tak zwanej nowej szybkiej. Jest odległa o 5400 lat świetlnych. Teraz stała się słabym białym karłem o jasności 14m,8 i jest już niewidoczna przez małą lunetę.

Z wyjątkiem części południowych Ryś jest okołobiegunowy już w środkowej i południowej Europie. Na niebie umieścił go dopiero J. Heweliusz, podobnie jak gwiazdozbiór Jaszczurkę.

Gwiazda główna, i lub 40 Lyncis, ma jasność 3m,3. Jest to czerwony olbrzym oddalony o około 170 lat świetlnych. Ma bezwzględną jasność około 120 razy większą niż Słońce.

Mniej więcej na granicy z sąsiednim gwiazdozbiorem Małym Lwem znajduje się gwiazda podwójna 38 Lyncis. Jej składnik główny ma jasność 4m,0, a składnik słabszy osiąga 6m,0. Są one oddalone od siebie o 2,9". Ich odległość od Ziemi wynosi około 170 lat. Jasność bezwzględna gwiazdy głównej jest 25 razy większa niż Słońca. W odległości 88" od tej gwiazdy widzimy jeszcze jeden składnik słabszy jedenastej wielkości, który jednak nie należy do układu.

Kolejną fizyczną, a zatem prawdziwą, gwiazdą podwójną jest 12 Lyncis. Obie gwiazdy mają prawie jednakowe jasności, 5m,4 i 6m,0, ich odległość wynosi 1,8", a okres obiegu powinien wynosić około 700 lat. Przy użyciu małej lunety można również rozdzielić 19 Lyncis. Gwiazdy mają jasności 5m,6 i 6m,5, ich odległość wynosi 14,5". 5 Lyncis ma składnik słabszy o jasności 8m,2 w odległości 96".

Podobne prace

Do góry