Ocena brak

Jan Chryzostom Pasek (1636 — 1701)

Autor /Odillo Dodano /04.06.2013

Pochodził ze szlachty mazowieckiej. Nauki pobierał w szkołach jezuickich. Od czasów potopu szwedzkiego do abdykacji Jana Kazimierza służył w wojsku. Potem osiadł na wsi w Krakowskiem. Prowadził typowe życie sżlachcica-awanturnika,. także potem — jako gospodarz — wdawał się w nieustanne zatargi z sąsiadami. W rok przed śmiercią został nawet z tego powodu skazany na banicję, ale wyrokowi sądu się nie podporządkował. Pamiętniki zaczął pisać około roku 1690. Rękopis nie dochował się. Część zaginęła, część przetrwała w odpisach. Po raz pierwszy pamiętniki te ogłoszono drukiem dopiero w 1836 r.

Spośród innych pamiętnikarzy staropolskich warto przy okazji wymienić Jędrzeja Kitowicza (1728—1804), który napisał Pamiętniki do panowania Augusta III..., oraz F. Karpińskiego.

Wcześniej pamiętniki pisali (choć nieco innego typu, oparte na wzorach starożytnej prozy retorycznej): hetman S. Żółkiewski (Początek i progress wojny moskiewskiej), Bogusław Maskiewicz, oficer i dworzanin ks. Jeremiego Wiśniowieckiego, Jakub Sobieski i inni.

Obficie korzystał z wszystkich tych pamiętnikarzy Henryk Sienkiewicz, pracując nad Trylogią — i to nie tylko jako ze źródeł historycznych, ale także — i przede wszystkim — traktując ich dzieła jako wzorce stylu sta-roszłacheckiego, dokumenty pewnego typu mentalności.

Do góry