Ocena brak

James Stirling

Autor /kama02 Dodano /18.04.2012

Twórczość Jamesa Stirlinga jest odzwierciedleniem jego filozofii, która opiera się na założeniu, że dzięki bogatej wyobraźni projektant może dokonać połączenia formy z funkcjonalizmem.

Okręty wojenne, szklarnie, amerykańskie drapacze chmur, osiemnastowieczne dzieła architektury angielskiej, a nawet fantastyczny statek kosmiczny to tylko niektóre z inspiracji, z jakich korzysta! brytyjski architekt James Stirling. W swej twórczości starał się on połączyć historię i tradycję z formami, które współgrają ze środowiskiem naturalnym.

Gdyby Stirling projektując budynki użyteczności publicznej kierował się względami praktycznymi, jak na przykład bezproblemowe mycie okien, nie zostałyby zrealizowane niektóre z jego projektów. Należy do nich na przykład Cambridge History Building z charakterystycznymi pochylonymi ścianami ze szkła.

Jako architekta nie interesowały go nigdy nowoczesne technologie, nie poszukiwał też prekursorskich rozwiązań inżynierskich, jednak bezkompromisowo bronił swych pomysłów przed ograniczeniami natury praktycznej, na pierwszym planie stawiając swą twórczą wyobraźnię.

W uznaniu zasług w dziedzinie architektury James Stirling otrzymał w 1992 r. tytuł szlachecki.

Budowniczy i rzeźbiarz

Początkowo Stirling pozostawał pod wpływem twórczości Le Corbusiera, który wsławił się między innymi zakrojonymi na wielką skalę projektami kompleksów mieszkalnych. Twórca szybko jednak wypracował indywidualny styl, a jego realizacje z lat 60. i 70. wykazują tendencję do ograniczenia zdobnictwa w architekturze. Z drugiej strony Stirling nie utożsamiał się z uderzająco surowym stylem reprezentowanym przez wczesnych projektantów modernistycznych.

Architekt postrzegał budowlę jako bryłę, a charakter konstrukcji tworzył, nadając jej odpowiedni kształt. Taka koncepcja projektowania znalazła odzwierciedlenie w budynku wydziału inżynierii uniwersytetu w Leicester (1963), w siedzibie wydziału historii uniwersytetu w Cambridge (1967) oraz w zabudowie miasta Runcorn (1967-76).

Projekt ekscentryczny

Pierwsza faza powstawania nowoczesnego miasta Runcorn polegała na wzniesieniu z gotowych płyt betonowych wielu budynków mieszkalnych zgrupowanych wokół licznych placów. Następnie każdy z domów obudowano drewnianą konstrukcją, na której umieszczono bajecznie kolorowe - zielone, różowe i niebieskie - płyty pleksi, efektownie połączone z elementami niklowanymi. Domy zaaranżowano w zabudowie szeregowej, a żaden z nich nie miał więcej niż trzy piętra. Okrągłe okna i umieszczone na dachu instalacje sprawiały, że całe miasto przypominało gigantyczną fabrykę.

Z biegiem czasu koncepcje architektoniczne Stirlinga ewoluowały w stronę uzyskania jak największej harmonii konstrukcji z naturalnym otoczeniem. Najważniejsza była dbałość o człowieka, na dalszym planie pozostawiono względy o charakterze technologicznym, ekonomicznym, a nawet artystycznym. Podstawową zasadą w twórczości Stirlinga stało się projektowanie budowli, które wtapiając się w naturalne otoczenie, stałyby się dla swych mieszkańców rozwiązaniem optymalnym. Rozplanowanie przestrzeni w budowlach, czy ich kompleksach, zawsze podporządkowane było potrzebom społeczności, dla których obiekty te były przeznaczone.

Nowoczesne starocie

Na początku kariery Stirling unikał projektów związanych z rekonstrukcją lub przebudową starych budowli. Po latach jednak architekt przyjął zamówienie na rozbudowę kompleksu budynków wydziału architektury teksańskiego uniwersytetu w Rice i tam stanął przed koniecznością nie tylko wzniesienia nowych gmachów, lecz również przebudowania starych budowli, tak by pasowały do koncepcji całego obiektu. Aby zachować integralność i spójność całości, należało w śmiały sposób wtargnąć w stare otoczenie z konstrukcjami nowoczesnymi, a to wymagało przebudowy niektórych wiekowych już budynków. Przed podobnym zadaniem stanąi Stirling w roku 1988 w Liverpoolu, gdy podjął się przebudowy dziewiętnastowiecznych, ceglanych gmachów przemysłowych Albert Docks na potrzeby ogromnej Tate Gallery.

Architekt poszukiwany

W latach siedemdziesiątych Stirling realizował wiele projektów o bardzo różnym charakterze, wśród nich budowle użyteczności publicznej -galerie sztuki, teatry i biblioteki. Zdecydowana większość z nich powstała w Wielkiej Brytanii, głównie na obrzeżach dużych miast lub w ich „zielonych centrach".

W roku 1975 Stirling i jego wspólnik od ponad dziesięciu lat, Michael Wilford, zostali zaproszeni do wzięcia udziału w konkursie na projekt siedziby Nordheim-Westfalen Museum w Dusseldorfie. W tym samym roku partnerzy starali się także o zlecenie na projekt Wallraf-Richartz Museum. Wprawdzie w obu przypadkach przegrali rywalizację, jednak udział w konkursach spowodował, że wkrótce otrzymali inne intratne zamówienia. Zlecenia napłynęły również ze Stanów Zjednoczonych, gdzie Stirling projektował budowle zarówno w otoczeniu tradycyjnym, jak i zupełnie nowoczesnym, tworzonym od podstaw. Miał okazję realizować swe projekty w Hiszpanii, w Niemczech i we Włoszech. Były to przede wszystkim budynki użyteczności publicznej, a praca nad nimi pozwoliła architektowi zdobyć doświadczenie, które okazało się przydatne w późniejszym projektowaniu centrów wielkich miast.

Forma i charakter owych realizacji były zdominowane nie tylko przez wymogi funkcjonalności, ograniczenia lokalizacji czy wreszcie specyficzne oczekiwania klienta - były one również wyrazem artystycznych pomysłów Stirlinga oraz jego dążenia do kreowania otwartych przestrzeni w postaci ogrodów,placów, dziedzińców i miejsc służących rekreacji. Jednym z najważniejszych elementów każdego budynku, było jego otoczenie.

Stare, a jednak nowe

W roku 1976 Stirling uczestniczył w konkursie na projekt rozbudowy Galerii Państwowej (Staats-galerie) w Stuttgarcie. Jednym z wymagań postawionych przez organizatorów, było poprowadzenie przez teren muzeum trotuaru dla pieszych. Wiódł on stopniowo w górę, aż do wewnętrznego dziedzińca galerii, umieszczonego centralnie, na pewnym podwyższeniu. Odchodziły od niego promieniście zejścia na położoną poniżej ulicę. Po wybudowaniu muzeum okazało się, że dziedziniec ów był miejscem szczególnie chętnie odwiedzanym nie tylko przez zwiedzających. Projekt galerii w Stuttgarcie uważany jest za wybitne osiągnięcie powojennej urbanistyki. Nowy obiekt wpasował się również doskonale w otoczenie, co pozwoliło na zachowanie starych budowli.

Przez pierwszych 6 miesięcy po otwarciu galerię odwiedziło prawie milion zwiedzających, czym nie mogła się wcześniej pochwalić żadna inna tego typu placówka w Niemczech.

Śmierć zabrała Jamesa Stirlinga w czerwcu 1992 roku w pełni sił twórczych. W jednym z wywiadów projektant tak w skrócie opisał przyświecającą mu filozofię: „Jest wielkim przywilejem architekta to, że ma możliwość wzbogacać ludzką duszę poprzez kreowanie środowiska, w jakim żyje człowiek - bez względu na to, czy jest to tylko pokój, dom, czy całe miasto".

Ważniejsze Daty

1926

Narodziny Stirlinga 22 kwietnia

1957

Projekty domów mieszkalnych w Ham Common w angielskim hrabstwie Surrey

1959

Projekty domów mieszkalnych w Preston w angielskim hrabstwie Lancashire

1963

Budowa siedziby wydziału inżynierii na uniwersytecie w Leicester

1964

Dom starców w Blackheath w Londynie

1967

Realizacja projektów nowego miasta Runcorn oraz siedziby Wydziału Historii na uniwersytecie w Cambridge

1969

Budowa niskobudżetowego osiedla w Limie w Peru

1977

Muzeum Nauki i Techniki w Teheranie; Dresdner Bank w Marburgu w Niemczech; rozbudowa galerii w Stuttgarcie

1988

Tate Gallery w Liverpoolu

1989

Biblioteka University of California w lrving

1991

Księgarnia Biennale w Wenecji

1992

Przyznanie tytułu szlacheckiego; 25 czerwca śmierć twórcy

Podobne prace

Do góry