Ocena brak

Jakie wskaźniki świadczą o opóźnieniu rozwoju mowy?

Autor /Eustachy777 Dodano /12.03.2013

W ICD-IO (1997) opóźnienie rozwoju mowy nic jest wyróżniane jako osobnakategoria diagnostyczna. Podkreśla się jednak, że jest to ważny objaw specyficznychzaburzeń rozwoju mowy i języka oraz innych zaburzeń rozwojowych.W suplemencie do tej klasyfikacji, zawierającym szczegółowe wskazówki klinicznei diagnostyczne na temat rozwoju sprawności językowej, sugeruje sięzwrócenie uwagi na takie parametry i umiejętności, jak:

• liczba i jakość wymawianych dźwięków mowy,

• formy realizacji dźwięków (czy są to elizje, substytucje, deformacje, czydźwięki realizowane prawidłowo),

• wymowa głosek w różnych sąsiedztwach fonetycznych i pozycjach w wyrazie,

• zasób słownictwa czynnego i biernego,

• dobór właściwego słownictwa,

• umiejętność stosowania słów zastępczych,

• budowa wypowiedzi, struktura zdania i posługiwanie się formami gramatycznymi,

• rozumienie przez dziecko wypowiedzi innych osób,

• rozumienie mowy dziecka przez otoczenie.

Umiejętności te odnosi się do norm rozwojowych, uwzględniających pozainnymi kryteriami również czas pojawienia się poszczególnych etapów rozwojumowy.

Podobne podejście do zjawiska opóźnienia rozwoju mowy prezentują autorzyinnej klasyfikacji medycznej DSM--IV (1994), uznając je za istotny elementwszystkich rozwojowych zaburzeń mowy. Obie postacie łych zaburzeń (recepcyjno-ekspresyjna i ekspresyjna) charakteryzują się powolnym tempem rozwojujęzykowego. Mowa dzieci z zaburzeniami rozwojowymi pojawia się późnoi wolno przechodzi przez kolejne stadia rozwojowe. Informacja na temat opóźnieniaw przyswajaniu języka zawarta jest w opisie zaburzeń fonologicznychoraz rozległych zaburzeń rozwojowych.

W ocenie zjawiska opóźnienia rozwoju mowy bierze się pod uwagę:kryterium ilościowe (ile dźwięków wymawia dziecko, jaki jest zasób jegosłownictwa czynnego i biernego, czy konstruuje ono zdania proste, czy złożone).

kryterium jakościowe (poprawność wymowy dźwięków, słów, umiejętnośćkonstruowania zdań logicznych i gramatycznie poprawnych),

wiek, w którym dziecko realizuje pierwsze słowa, zdania,

przedział czasowy pomiędzy poszczególnymi etapami kształtowania i rozwojumowy,

poziom rozumienia przez dziecko mowy innych i rozumienie jego mowyprzez otoczenie oraz liczbę i jakość środków pozawerbalnych (czy dziecko nicnadużywa gestów i innych sposobów pozajęzykowego porozumiewania się).

Zdaniem 11. Spionek (1981), opóźnienie rozwoju mowy może dotyczyćwszystkich jej aspektów, albo tylko niektórych, co daje charakterystyczny obraz:przy sprawnym posługiwaniu się zasadami gramatycznymi występuje ubóstwosłownika lub odwrotnie - przy bogatym zasobie leksykalnym sposób konstruowaniazdań jest niezgodny z prawidłami gramatycznymi (agramatyzm) lubfonetycznymi (dyslalie).

Proponowane przez tę autorkę wskaźniki opóźnienia rozwoju mowy uwzględniająparametry ilościowe i jakościowe. Jej zdaniem bowiem, o opóźnieniu rozwojumowy świadczą:

1. późniejsze pojawienie się gaworzenia (norma: między szóstym a siódmymmiesiącem życia);

2. późniejsze pojawienie się pierwszych słów (norma: koniec pierwszegoroku życia);

3. ubóstwo czynnego i biernego słownika, a także brak niektórych częścimowy (norma: dziecko w drugim roku życia powinno wymawiać około 300słów, a rozumieć znacznie więcej; natomiast w trzecim roku życia powinno wymawiaćod 1000 do 1500 słów i wykazywać znajomość prawie wszystkich częścimowy);

4. późniejsze pojawienie się zdań prostych i złożonych (pod koniec drugiegoroku życia dziecko powinno operować zdaniami prostymi, a pod koniec trzeciegoroku życia - zdaniami złożonymi);

5. zbyt długo utrzymujące się nieprawidłowe struktury gramatyczne;

6. zbyt długo utrzymująca się wadliwa wymowa różnych dźwięków mowy(zjawisko charakterystyczne dla wcześniejszych okresów rozwojowych), czyliprzedłużający się okres swoistej wymowy dziecięcej.

Biorąc pod uwagę czas pojawienia się pierwszych słów i zdań w mowiedziecka, jakość wypowiedzi oraz istniejące relacje między tymi kategoriami.II. Spionek wyróżnia trzy grupy dzieci, których rozwój mowy przebiega nieprawidłowo:

I grupa obejmuje dzieci, które zaczęły mówić z opóźnieniem, ale ich wymowaod razu była prawidłowa;

- II grupa to dzieci, które zaczęły mówić we właściwym czasie, ale ich wymowadługo była nieprawidłowa;

III grupa to dzieci, które zaczęły mówić z opóźnieniem i długo wymawiałynieprawidłowo różne dźwięki.

Podobne prace

Do góry