Ocena brak

Jakie metody psychologiczne wspomagają terapię logopedyczną?

Autor /Eustachy777 Dodano /13.03.2013

1. Techniki relaksacyjne

Pod pojęciem relaksacji rozumie się formę odprężenia, polegającą na rozluźnieniu mięśni i zmniejszeniu aktywności umysłowej do minimum. Slan len może być osiągnięly dzięki izolacji od bodźców środowiskowych (hałasu, światła, wzruszeń itd,), co wymaga ograniczenia (zmniejszenia) napięcia psychiczno-ner-wowego towarzyszącego powszednim czynnościom i pracy zawodowej.

Do podstawowych metod relaksu należą:

a)    relaks progresywny Jacobsona. Wykorzystuje on techniki rozluźniania poszczególnych partii mięśni w celu ergonomicznego zużywania energii podczas wysiłku. Istotą tej metody jest wykształcenie u pacjenta zdolności regulowania napięcia mięśniowego. Jest ona niezbędna do przeciwdziałania napięciom psychicznym i stanom zmęczenia. Technika (a polega na napinaniu i rozluźnianiu zgodnie z instrukcją poszczególnych grup mięśni, wczuwaniu się w ciało i śledzeniu płynących z niego wrażeń;

b)    metoda relaksacji H. Wintrebcrta. w której elekt relaksacji uzyskuje się przez same ruchy bierne (czyli masujące i muskające, wykonywane przez terapeutę) wybranych części ciała pacjenta. Ruchy te powoduje osłabienie napięcia mięśniowego i psychicznego. Przyczyniają się też do opanowania znajomości schematu własnego ciała, polepszają orientację przestrzenną i koordynację nerwowo-mięśniową (Szyszko-Bohusz 1993). Polską adaptację tej metody opracowała J. Markiewicz (1976);

c)    metoda treningu autogennego J. H. Schultza. Relaks ten polega na wyzwalaniu u siebie rcakqi odprężenia i koncentracji poprzez zastosowanie prostych form autosugestii. Sugestie te mają wywołać uczucie ciepła, ciężaru, bezwładu, a tym samym spowodować odpowiednie reakcje organizmu (stan rozluźnienia, wewnętrznego spokoju itp.);

d)    metoda fizjologiczna G. Aleksander, która polega na świadomej regulacji napięcia w poszczególnych grupach mięśniowych przez odpowiednią gimnastykę rozluźniającą. Gimnastyka la ma doprowadzić układ mięśniowy do optymalnego rozkładu napięcia mięśniowego podczas spoczynku, w ruchu : w pracy do tzw. stanu cutonii (Szyszko-Bohusz 1993);

e)    transcendentalna medytacja zbliżona do stanu głębokiej relaksacji. W wyniku jej stosowania aktywność systemu nerwowego ulega przemianie w ten sposób, że napięcie, stres życia codziennego neutralizuje się i twórcza inteligencja jednostki zostaje przywrócona, a nawet spotęgowana (Szyszko-Bohusz 1993, 116);

f)  poza wymienionymi istnieją jeszcze inne techniki relaksacyjne, np. biologicznego sprzężenia zwrotnego G. Murphy’cgo czy autogeniczny trening zwrotny, których praktycznie w terapii logopedycznej się nie stosuje.

Techniki relaksacyjne znalazły szerokie zastosowanie w terapii nerwic mowy. Trening autogenny można z powodzeniem wykorzystywać w pracy z dzieckiem upośledzonym umysłowo oraz w ramach szeroko pojętej profilaktyki zaburzeń rozwoju stosowanej wobec dzieci w wieku przedszkolnym.

2.    Hipnotercipia

Poięcic to oznacza wykorzystanie technik hipnozy w terapii różnych zaburzeń (najczęściej przy zaburzeniach osobowości i problemach emocjonalnych). Metoda ta polega na wprowadzeniu pacjenta w stan hipnozy, czyli w stan intensywnej koncentracji uwagi, powodujący wyłączenie dopływu bodźców, poza tymi, które pochodzą zc źródła, na jakim skoncentrowana jest uwaga podmiotu (Aleksandrowicz 1994, 156). Celem hipnozy jest usunięcie szczególnie przykrego dla pacjenta objawu (np. uwolnienie go od bólu, nałogu), przywrócenie zdolności przypominania, zwiększenie sprawności i ćwiczenie funkcji, wyciszenie pacjenta (Bilikiewicz 1976, III).

Logopedia wykorzystuje hipnoterapię w leczeniu nerwie mowy.

3.    Psychodrama

Psychodrama to metoda diagnozy i terapii, polegająca na improwizowanym odgrywaniu przez pacjenta w sytuacji terapeutycznej pewnych ról i udramaiy-zowanych zdarzeń. Ma ona na celu ujawnienie ukrytych dla niego motywów i pragnień, które pacjent przyjmuje i odczuwa w różnych sytuacjach interpersonalnych (Pawlik 1981, 128). Jest to jedna z technik terapii grupowej. Psychodrama może doprowadzić do:

zmiany zachowania poprzez granic ról,

uwolnienia nagromadzonych napięć i emocji,

ujawnienia konfliktów i problemów emocjonalnych,

osiągnięcia pozytywnych, a jednocześnie korektywnych doświadczeń.

Również i tę metodę wykorzystuje się w terapii nerwic mowy.

4.    Psychoterapia treningowa

Termin ten odnosi się do łych wszystkich metod, których główną zasadą terapeutyczną jest powtarzanie, uczenie się, trening. Polegają one na stosowaniu planowych, systematycznych i coraz trudniejszych ćwiczeń. Wykorzystują one pawłowską koncepcję warunkowania i behawioralne teorie uczenia się. Do zasadniczych technik psychoterapii treningowej zalicza się:

a) trening pozytywny, czyli ćwiczenie właściwej reakcji. Na przykład w przypadku leczenia fobii, pacjenta stawia się w sytuacjach stopniowo coraz trudniejszych - wywołujących jego lęk, dopóki nic nauczy się go przezwyciężać. W przypadku jąkania pacjent ćwiczy głośne czytanie i opowiadanie w tolerowanym przez niego otoczeniu, by następnie przejść do wykonywania tych czynności w otoczeniu silnie go stresującym;

b)    terapia awersyjna. Polega ona na łączeniu niepożądanej czynności z nieprzyjemnym bodźcem. W przypadku mutyzmu pacjent otrzymuje rozkaz; masz mówić i jednocześnie jest poddany bolesnej faradyzacji (działaniu prądu elektrycznego). W ostatnich latach techniki tc są rzadko stosowane ze względu na ich kontrowersyjność;

c)    trening negatywny i metoda przesycenia. Opierają się one na zasadzie celowego wywoływania niepożądanej reakcji, którą wywołuje się lak długo, aż stanie się reakcją w pełni kontrolowaną. Trening negatywny to inaczej wzmacnianie hamowania warunkowego (np. logopeda rozmawia z jąkającym się pacjentem do momentu wystąpienia nieplynności mowy; pojawiające się wówczas objawy niepłynności mowy wraz z towarzyszącymi zachowaniami ruchowymi - pacjent powtarza lak długo, aż nauczy się tę sytuację kontrolować). Natomiast przy metodzie przesycenia reakcję lę (wystąpienie objawów jąkania i wspólruchy) wywołuje się lak długo, aż nastąpi zmęczenie odpowiednich ośrodków korowych, po którym samoistnie reakcja wygasa;

d)    systematyczna desynsyhilizacja. W metodzie tej reakcja lękowa zastąpiona jesl reakcjami relaksu i odprężenia. Metoda opiera się na koncepcji, iż bodziec, który nie jest w stanie wywołać lęku w sytuacji wyobrażeniowej, nic wywoła go też w rzeczywistości. Pacjenta doprowadza się do stanu głębokiej relaksacji, następnie wywołuje się u niego wyobrażenia bodźców i sytuacji, wzbudzających jego lęk. Sytuację tę powtarza się tak długo, aż lęk przestanie towarzyszyć wyobrażeniom. Metodę tę uważa się za jedną z najbardziej skutecznych w psycho-lerapii. Znalazła ona zastosowanie w leczeniu nerwic mowy.

Podobne prace

Do góry