Ocena brak

Jakie metody pracy wykorzystuje się w terapii logopedycznej dzieci z zaburzeniami słuchu?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Współczesne metody rozwijania mowy u dzieci z wadą słuchu można dzielić według różnych kryteriów. I tak np. biorąc pod uwagę preferowane sposoby komunikacji wyróżnia się:

1.    metodę unisensoryczną (monosensoryczną), wykorzystującą prostą zasadę: słuchaj i patrz. Kładzie ona nacisk na dominację słuchu, na pobudzanie i stymulację funkcji słuchowej. Zwolennikami tego podejścia są S. Schmid-Giovannin-ni. A, Lówe, A. van Uden, Y. Csanyi;

2.    metodę multisensoryczną, w klórcj obowiązuje zasada: patrz i słuchaj. Wykorzystując odczytywanie z ust i język migowy wypracowuje się gotowość do komunikacji językowej. Taki punkt widzenia prezentują pracownicy John Trący Glinie w Los Angeles, poza tym A. J. Ewingowic, a na polskim gruncie T, Gałkowski.

Inną tego typu klasyfikacją jest podział na

1.    metodę komunikacji totalnej, polegającą na uczeniu dziecka za pośrednictwem wszystkich zmysłów, przy czym nie jest istotna kolejność wykorzystywanych zmysłów, lecz równoczesne angażowanie jak największej ich liczby. W tej metodzie dopuszczalne jest posługiwanie się przez osobę z zaburzonym słuchem gestami;

2.    metodę komunikacji oralnej, której celem jest doprowadzenie niesły-szącego. niezależnie od ubytku jego słuchu i fizycznych możliwości, do posługiwania się mową Nie uznaje się w niej gestów jako wspomagającego sposobu komunikacji.

Obecnie coraz liczniejsza grupa autorów (m.in. T. Gałkowski, D. Bouvct i inni) opowiada się za dwujęzykowym wychowaniem dzieci z wadą słuchu. Uważa się bowiem, żc dla dobra dziecka, jego dalszego funkcjonowania, korzystniejsze jest uczenie go różnych sposobów komunikacji.

Z kolei ze względu na rodzaj wykorzystywanych zmysłów w rozwijaniu percepcji mowy wyróżnia się następujące metody, których nazwy wskazują na preferowaną drogę odbioru spostrzeżeń słuchowych:

1.    metoda słuchowa;

2.    metoda słuchowo-wzrokowa\

3.    metoda słuchowo-dotykowo-wzrokowa',

4.    metoda wzrokowa',

5.    metoda wzrokowo-słuchowa\

6.    metoda wzrokowo-dotykowa\

7.    metoda wzrokowo-kinestetyczna\

8.    metoda wzrokowo-gestowa:

9.    metoda dotyknwo-wzrokowo-słuchowa.

Różnorodność metod wynika ze stopnia uszkodzenia słuchu. I lak np, w odniesieniu do osób z poważnym uszkodzeniem słuchu wskazane jest stosowanie tych metod, w których preferuje się inne poza słuchowym kanały odbioru informacji (wzrokowy, kinestclyczny, dotykowy). W tych howicm przypadkach „czyste metody słuchowe nie mogą być jeszcze stosowane. Stosuje się je z powodzeniem u osób, którym wszczepiono nowej generacji implanty ślimakowe” (Kurkowski 1994, 90).

W procesie nauczania mowy wyróżnia się natomiast następujące metody, które narzucają kolejność przyswajania poszczególnych elementów wypowiedzi (głosek, sylab, słów, zdań itd ):

1.    metoda głoskowa, w której zaleca się naukę v/ymowy najpierw głosek, następnie sylab, wyrazów i na końcu zdań;

2.    metnda wyrazowa, według której punktem wyjścia jest wyraz, po czym następuje cofnięcie się do etapu głoski i sylaby, a następnie przechodzi się do kształcenia umiejętności włączania ćwiczonego wyrazu do zdania;

3.    metoda całości językowych (globalna) - w niej punktem wyjścia jest rozwinięta wypowiedź (realizowana w płaszczyźnie suprascgmcntalnej i segmen-talncj), po czym stopniowo przechodzi się do mniejszych jednostek językowych (Kurkowski 1994).

W terapii zaburzeń artykulacji dzicci z wadą słuchu wykorzystuje się też szereg różnych metod mechanicznych np. metodę uczulania miejsc artykulacji, metodę czucia skórnego, metodę odczuwania wibracji narządów mowy. Nie mają natomiast zastosowania metody fonetyczne. Należy jednak pamiętać, że u dzieci niesłyszących poprawna artykulacja nic jest celem samym w sobie. Jest ona wszakże celem terapii logopedycznej dzicci niedosłyszących.

Metoda fonogestńw Jedną z ważniejszych metod, uzupełniających wychowanie słuchowe i wspomagających naukę odczytywania z usl (zalecanych przez UNESCO oraz przez Światowe Biuro Audi fonologii) jest metoda opracowana przez O. Cometta z Waszyngtonu. Powstała ona z myślą o rodzinach wychowujących dzicci z głębokim uszkodzeniem słuchu. Obecnie również wykorzystywana jest w procesie nauczania tych dzicci. Metoda Cornctta polega na stosowaniu rytmicznych (ściśle określonych) ruchów jednej ręki podczas mówienia. Jej główna zasada brzmi „podobnemu na ustach towarzyszy inne na dłoni" (K. Krakowiak, J. Sękowska 1996. 15). Ruchy te, przez autora nazwane cued speech, w języku polskim noszą nazwę fonogestów. Na grunt polski metodę tę zaadaptowała i od wielu lat ją propaguje K. Krakowiak.

Ideą lej metody jesl wykorzystanie zjawiska współdziałania zmysłów, które polega na uzupełnianiu widocznych ruchów ariykulacyjnych ruchami rąk. Jej celem jest ułatwienie dziecku głuchemu, śledzącemu wzrokiem ruchy ust, precyzyjnego odróżniania i rozpoznawania wymawianych przez drugą osobę głosek, sylab i całych wyrazów. „Fonogesly towarzyszą ruchom artykulacyj-nym, są z nimi ściśle zsynchronizowane i nicrozdzielnic połączone [...]. Nie zastępują mówienia. Nie są w niczym podobne do języka migowego, ani do alfabetu palcowego. Nic przekazują Irc.ści wypowiedzi, ani nic wyjaśniają znaczeń poszczególnych słów Są lylko uzupełnieniem strumienia żywej mowy, pomagają zobaczyć i rozpoznać wszystkie jego elementy [...]. Służą do «pokaza-nia mowy», pomagają zobaczyć wszystko, co trzeba koniecznie dostrzegać, aby odróżniać i rozpoznawać wymawiane słowa” (K. Krakowiak, J. Sękowska 19%, 10).

Metoda fonogestów zalecana jest szczególnie wtedy, gdy pole słuchowe dziecka jest na tyle ograniczone, że nawet dobrze dobrana proteza i właściwe wychowanie słuchowe nie dają pewności co do opanowania przez dziecko języka. Fonogesty nic powinny ograniczać rehabilitacji słuchu, lecz ją uzupełniać i wspierać. Są one środkiem pomocniczym, który nie ogranicza możliwości korzystania z języka migowego i z którego można zrezygnować w sytuacji, gdy dziecko już opanuje język poprzez swobodne odczytywanie z ust.

Podobne prace

Do góry