Ocena brak

Jakie grupy dzieci z opóźnieniem rozwoju mowy można wyróżnić w świetle najnowszych ustaleń, przy uwzględnieniu różnych kryteriów?

Autor /Eustachy777 Dodano /12.03.2013

Termin opóźnienie rozwoju mowy spotyka się częściej w piśmiennictwieamerykańskim niż w europejskim. Robertson i Weismcr (1999) wyodrębniajątrzy grupy dzieci z opóźnieniem rozwoju mowy:

I grupa to dzieci wykazujące o p ó ź n i o n y r o z kwi t m o w y (ang.lale bloomers). Opóźnienie dotyczy tylko ekspresji językowej, natomiast rozwójrozumienia przebiega bez zakłóceń. W drugim roku życia dzieci takieposługują się zaledwie 50 słowami lub mają bogatszy zasób słownictwa czynnego,lecz nic potrafią stworzyć związku dwu wy razowego. W trzecim roku życia obserwuje się gwałtowny rozwój mowy tych dzieci i pod koniec wskazanegookresu osiągają one poziom rozwoju języka analogiczny do rówieśników,

- II grupa - to dzieci z opóźnieniem rozwoju mowy, które towarzyszy innymdeficytom rozwojowym,

III grupa - to dzieci z opóźnieniem rozwoju mowy (zaczynające późno mówić,innymi słowy z opóźnionym rozpoczęciem mowy). Stanowią one szczególnyobiekt zainteresowań badaczy. Określa się je jako late tałkers lub dzieciz SLI. Poziom zdolności sensomotorycznych i ilorazu inteligencji bezsłownejtych dzieci mieści się w normie, lecz mimo pozornie typowego rozwoju w innychobszarach wykazują one widoczne opóźnienie w przyswajaniu języka.W wieku dwóch lat mają ubogi zasób słownictwa (mniej niż 50 słów) i nawetwtedy, gdy z czasem ich zasób leksykalny powiększa się i osiąga poziom normalny,to opóźnienia są obserwowane nadal na innych poziomach używania ję zyka(fonologii, składni, zdolności narracyjnych). Przed osiągnięciem wiekuszkolnego większość z nich uzyskuje pod względem poziomu rozwoju językowegoznacznie gorsze wyniki od rówieśników.

Powyższa klasyfikacja jest następstwem traktowania rozwojowych zaburzeńmowy (DLD) tak, jak normalnych odmian rozwoju, tj. jedynie w kategoriachopóźnień, a nie odchyleń czy zaburzeń. W świetle wcześniejszych ustaleń 1 grupęzjawisk powinno się było traktować jako opóźnienie. II jako zaburzenie,a III jako odchylenie od normy.

Według L. B. Leonarda, odróżnienie dzieci z wyszczególnionych wyżej grupl i l i i byłoby możliwe, gdyby „wszystkie normalnie rozwijające się dzieci zaczynałymówić mniej więcej w tym samym czasie. Jednakże niektóre dzieci,posługujące się językiem w sposób typowy, zdumiewająco późno zaczynająwymawiać pierwsze słowa i tworzyć pierwsze połączenia wyrazowe. Nie mażadnej jednoznacznej cechy, która odróżniałaby dzieci późno zaczynające mówićod innych typowych dzieci” (Leonard 2000, 179). Autor ten podkreśla, żejeżeli nawet połowa dwulatków, które zaczynają mówić z opóźnieniem maznaczne problemy językowe w momencie osiągnięcia wieku szkolnego, to fakt,że pozostałe ich nie mają sprawia, iż diagnoza SLI przed osiągnięciem przezdziecko wieku trzech lat jest niemożliwa i dlatego dopóki nie dysponuje się wyczerpującymidanymi o tych dzieciach, dopóty należy je uważać jedynie za z a -g r o ż o n e z a b u r z e n i a m i j ę z y k o w y m i. Ze względu na brak dostatecznejwiedzy na temat przyczyn spowolnienia rozwoju językowego orazz uwagi na fakt, że stopień opóźnienia nie ma wartości diagnostycznej, diagnozaróżnicowa dzieci z opóźnionym rozkwitem mowy (late bloomers) i dzieci późniejmówiących (late talkers) jest obecnie niemożliwa. Nie oznacza to jednak,że z udzielaniem pomocy należy czekać do momentu, kiedy potrzebujące jejdziecko osiągnie wiek trzech lub czterech lat. Postępowanie takie wydaje się zbyt ryzykowne. Każde dziecko z opóźnionym rozwojem mowy powinno byćotoczone jak najwcześniejszą opieką, polegającą na intensywnej stymulacji tejsfery rozwoju.

Taksonomię podobną w sposobie ujmowania istoty omawianych zjawisk doopublikowanej w 1999 r. przez Robertson i Weismer zaproponowała wcześniejautorka niniejszego rozdziału (zob. Jastrzębowska 1998 c), wyróżniając następującetrzy grupy dzieci z opóźnieniem w rozwoju mowy:

I grupa dzieci z samoistnym (wycinkowym) opóźnieniem w rozwojumowy. Zjawisko to wiąże się jedynie z indywidualnym (wolniejszym) tempemi rytmem rozwoju (przez Robertson i Weismer nazywane late bloomers),

II grupa - dzieci z niesamoistnym opóźnieniem rozwoju mowy, których deficytw nabywaniu kompetencji językowej lub sprawności realizacyjnychwspół wy stępuje z innymi zaburzeniami (poznawczymi, sensomotoryeznymi)lub jest zjawiskiem wtórnym tych zaburzeń,

- III grupa - dzieci, których zaburzenie rozwoju mowy jest zaburzeniem specyficznym(fragmentarycznym, pierwotnym), tzn. ich deficyt zdaje się ograniczaćgłównie do sfery językowej, w odróżnieniu od dzieci z grupy II, które wykazująbardziej globalny model opóźnienia rozwojowego. Ten typ opóźnieniaw przyswajaniu języka (grupa III) nazywany jest przez jednych autorów afazjąrozwojową, alalią. niedoksżtałceniem mowy o typie aiazji. a przez innych -afazją rozwojową lub specyficznym upośledzeniem rozwoju języka.

Powyższa kategoryzacja, dokonana w celu porządkowania wiedzy, podkreślajedynie fakt, że ten sam objaw - opóźnienie w nabywaniu języka lub językowychsprawności realizacyjnych może wykazywać każde, nawet prawidłoworozwijające się dziecko; zjawisko to może wystąpić samodzielnie lub towarzyszyćinnym deficytom rozwojowym o zróżnicowanej i często trudnej do ustaleniaetiologii.

Podobne prace

Do góry