Ocena brak

Jakie ćwiczenia prowadzą do lepszego rozumienia czytanego tekstu?

Autor /gorgiiiii Dodano /14.03.2013

Ćwiczcnia doskonalące lepsze rozumienie tekstu wiążą się ściśle z usprawnieniem techniki czytania. Czytanie wolne nie sprzyja lepszemu rozumieniu. Ten, kio czyla powoli sprawia, że również jego umys! pracuje powoli i chociaż podejmuje on znaczny wysiłek, rozumie niewiele. Mózg, pracując wolno, absorbuje pojedyncze siowa, którym musi nadać sens. A zatem musi wykonać dodatkowo pracę łączenia poszczególnych słów w całość, aby treść dotarła do świadomości.

Jest lo ciężka i nieefektywna praca umysłowa. Na dodatek czytający ciągłe gubi wątek, bo jego myśli mają czas, aby błądzić po innych tematach (myślimy czterokrotnie szybciej niż mówimy). Zwiększona zdolność rozumienia pomaga z kolei w lepszym zapamiętaniu, ponieważ pamięć również opiera się na zdolnościach umysłu do organizowania informacji w spójne znaczeniowo jednostki (Garczyński 1963, Szewczuk 1984, Włodarski 1984, Jamru-szkiewicz 2002 i in,).

Dla niewprawnego czytelnika, który czyta bardzo wolno, sylabizując, tekst przedstawia się tak:

Czy ta nie po wol ne nie słu ży do bre mu ro zu mie niu teks tu Czy ta jąc po wo li i do kła dnie, za chę cas2 swój mózg, by c2y lal co ra2 wol niej. ro zu mial co raz mniej i z co raz więk szym wy sil kiem. Dy na mi czne czy la nie jest spra wą z wy kle go tre nin gu. któ ry mu si być jed uak pro wa (łzo ny kon sek wen tnie każ de go dnia po kil ka na ście mi nut przez trzy ty go dnie.

Dla osoby wolno czytającej, lekst przedstawia się w następujący sposób:

Zatrzymuje się przy każdym słowie. Galka oczna przesuwa się od słowa do słowa. Wolniej czytać, to wcale nie znaczy więcej pamiętać. Im wolniej czytasz, tym masz większe szanse na rozproszenie swoich myśli, czyli bujanie w obłokach, a przez (o twoje rozumienie tego. co czytasz się zmniejsza.

Z kolei dla kogoś, kto czyta szybko, tekst przedstawia się następująco:

Chwyta-od-ra2u-całe-zwroty. Zwiększenie-szybkości-czytania polega--na-ogarn ianiu-wzrokiem od-razu-kilku-słów jednym-rzulem-oka. W-ten-sposób-czytamy-szybciej, gdyź-oko-zatrzymuje-się-rzadziej oraz-łepiej-rozumiemy, gdyź-do-świadomości-czytąjącego dochodzą-od-razu całe-jednostki-myśłowe. a-nie-poszczegńtne-słowa. które- należy-dopiero--ze-sobą-łączyć    Wario-popracawać,-hy-ta-osiqgnąć.

W ramach usprawniania czytania stosuje się opisane wcześniej ćwiczenia koncentracji uwagi (Weyhretcr 2001) i percepcji wzrokowej.

Typowe dla nauki szybkiego czytania są ćwiczenia poszerzania kąla widzenia, czyli trening widzenia peryferyjnego. Służą do tego tablice liczbowe oraz piramidki. Islola pracy z wykorzystaniem tablic liczbowych polega na wybor/c cyfry usytuowanej w części środkowej tablicy i stopniowym poszerzaniu pola widzenia i odczytywaniu sąsiednich cyfr przy wzroku umieszczonym w centrum tablicy, co pozwala widzieć ją w całości (zalecana, najlepsza także przy czytaniu odległość od tekstu wynosi 40-45 cm).

Wspomniane piramidki pomagają poszerzać kąt widzenia i stopniowo ogarniać wzrokiem coraz więcej wyrazów, a tym samym zwiększać widzenie peryferyjne. 

Poważnym zjawiskiem, które należy eliminować w procesie nauki szybkiego czytania, jest regresja, rozumiana jako powracanie spojrzeniem podczas czytania do słów lub zdań już przeczytanych. W począlkowym etapie wykorzystujemy do eliminacji regresji biały, podłużny kartonik, którym zasłaniamy przeczytane wyrazy i przesuwając go szybciej - zwiększamy teinpo czytania. Pomaga w tym również użycie wskaźnika, który ułatwia prowadzenie wzroku. Stosujemy tu takie ćwiczenia antyregresyjne z wykorzystaniem zestawów podobnie brzmiących wyrazów, służących do ich szybkiego różnicowania (np. sjesta, sesja, scysja; kartka, kratka, kredka; brak, brat. bruk. bmd; anarchistyczny, anachroniczny, archaiczny).

Istotne, choć trudne do wyeliminowania jest zjawisko fonetyzacji (subwoka-lizacji), powodującej powtarzanie (szeptem, głośno, w myśli) czytanych słów W eliminacji tego nawyku wykorzystujemy metronom, umożliwiający regulację rytmu czytania: można także ryimicznie stukać ołówkiem w blat biurka, liczyć półgłosem. Należy wszakże wziąć pod uwagę fakt. iż ćwiczenie to powoduje przejściowy spadek rozumienia czytanego tekstu. Użycie metronomu nie tylko prowadzi do eliminacji fonclyzacji zwiększenie szybkości uderzeń poprawia także tempo czytania.

Istnieją specjalne urządzenia służące do przyspieszania czylania. np. frazo-skop, tachisloskop, passer (Król 1982).

Aspekt rozumienia czytanego tekstu wiąże się nierozłącznie z rozwijaniem słownictwa. Przydatne są tu wszelkiego typu ćwiczenia poszerzające zasób słownictwa. Podany przykład pomaga odnaleźć znaczenie słowa na podstawie rdzenia:

graf pisać grafem (zapis fonemu), grafik, grafika, graficzny, grafit, grafion. graffiti.

grafologia, grafolog,

grafomania, grafoman, grafomański,

kaligrafia, kaligraficzny, kaligrafować,

dysgrafia, dysgraficzny,

holograf, holografia, holograficzny,

kserograf kserografia,

fotograf, fotografia, fotografować, fotograficzny, tomograf tomografia, tomograficzny, kinematografia, kinematograficzny.

Kolejne ćwiczenie pomaga różnicować i odróżniać słowa o znaczeniu podobnym (np. akceptować aprobować; osobliwy - nietypowy, subtelny - delikatny) i odmiennym (np. ostry tępy', bierny aktywny, awansować degradować). Poprawia ono również koncentrację i szybkość przetwarzania informacji, co w nowszych koncepcjach dyslcksji rozwojowej uznane jest za jeden z istotniejszych aspektów (Fawcett 2001)

W treningu szybkiego czylania wykorzystywane są także ćwiczcnia antycypacji (przewidywania). Wysoka zdolność do przewidywania myśli podnosi stopień rozumienia. Służą temu teksty z zakrytymi fragmentami (Buzan 1999, Jamruszkiewicz 2002).

W rozumieniu przez dziecko przeczytanych wiadomości pomagają mu zasygnalizowane wcześniej pytania, zagadnienia, problemy, które ukierunkowują proces czytania. Natomiast pytania zadane po przeczytaniu tekstu służą do sprawdzenia stopnia zrozumienia przez dziecko przeczytanych ireści. Bardzo przydatne są tutaj specjalnie opracowane dwojakie teksty - w pełnej wersji i z lukami. Zadaniem dziecka jest, po przeczytaniu pełnej wersji, uzupełniać luki w czytaniu w tekście drugim.

Podobne prace

Do góry