Ocena brak

Jaki jest podział dziejów Ziemi?

Autor /Helena Dodano /31.01.2012

Na podstawie prawa superpozycji, które mówi, iż w niezaburzonej formacji skał osadowych młod­sze warstwy zawsze zalegają na starszych, geolo­dzy opracowali wykres względnego wieku skał.
Jednak nie wolno było zapomnieć o możliwych deformacjach. Na przykład w górach fałdowych, wypiętrzone warstwy mogą być ułożone pod pewnym kątem do powierzchni, a nawet piono­wo. W fałdach obalonych natomiast, warstwy starsze znajdują się na młodszych.
Geolodzy opracowali jednak metody, które pozwalają określić sposób tworzenia się fałdu. Na przykład na powierzchni niektórych warstw widoczne są ślady działalności prądów i fal morskich oraz wiatrów. Innym dowodem na to, iż konkretna warstwa znajdowała się na powierzch­ni całej formacji, są ślady działalności robaków i innych stworzeń w czasach, gdy skała była jesz­cze miękka.

Przy pomocy tego typu metod, geolodzy ustalili kolejność powstawania poszczególnych skał na całym świecie. Umożliwiło to podział historii Ziemi na okresy, czyli stworzenie tzw. tabeli stra­tygraficznej. Podobnie jak ukazanie historii na tle panowania kolejnych cywilizacji czy monar­chów, pomaga w jej zrozumieniu, tak samo uży­teczny jest podział dziejów Ziemi na okresy oraz ich charakterystyka.
Skały powstałe wcześniej niż 590 min lat temu zawierają bardzo niewiele skamieniałości. Te prehistoryczne formacje zostały podzielone na dwie grupy, odpowiadające dwóm okresom. Pierwszy z nich to Archaik — w skałach z tego okresu nie ma żadnych śladów życia. Drugi, cha­rakteryzujący się bardzo skromnymi skamielina­mi, to Proterozoik. W skalach uformowanych 590 min lat temu i później, ślady życia na Ziemi są częste. Ten okres dziejów Ziemi geolodzy nazy­wają Fanerozoikiem.

Trzy długie ery.

Skały fanerozoiczne zawierają tak bogaty wachlarz skamieniałości, że trzeba było podzielić je na trzy mniejsze grupy, odpowiadające trzem długim erom. Kolejno po sobie następują: Paleozoik (rośliny pierwotne), Mezozoik (prymi­tywne rośliny i zwierzęta), Kenozoik (rozwinięte życie na Ziemi). Każda era podzielona jest na okresy. Pierwszy okres ery paleozoicznej to Kambr. Współcześni geolodzy przyjmują ten okres za punkt zwrotny w dziejach Ziemi i dlate­go czasy wcześniejsze (Archaik i Proterozoik) nazywają Prekambrem.
Nazwy poszczególnych okresów pochodzą od terenów, na których po raz pierwszy odnaleziono skały im przypisane. Na przykład Kambr zawdzięcza swą nazwę łacińskiemu słowu okre­ślającemu Walię, natomiast Perm to nazwa regio­nu w Rosji. Jednak Ordowik i Sylur pochodzą od prehistorycznych plemion zamieszkujących nie­gdyś tereny Wielkiej Brytanii.
Jak sama nazwa wskazuje, Karbon i Kreda to pochodne nazw minerałów charakterystycznych dla tych okresów (carbon tac. — węgiel). Co wię­cej, amerykańscy geolodzy podzielili Karbon na dwie epoki: mississipijską (Dolny Karbon) i pen­sylwańską (Górny Karbon).

Okresy.

Era kenozoiczna została podzielona na dwa okre­sy — Trzeciorzęd i Czwartorzęd. Nazwy te są pozostałością starego podziału. Niegdyś geolo­dzy przypisywali skały do czterech okresów, które nazwali: Pierwszorzęd, Drugorzęd, Trze­ciorzęd i Czwartorzęd. Pierwsze dwa terminy wyszły z użycia, dwa pozostałe wciąż są wyko­rzystywane.
Skały uformowane w Trzeciorzędzie i Czwar­torzędzie są tak bogatym źródłem skamieniałości, że okres ten znów podzielono na krótsze odstępy czasowe, zwane epokami. Jeszcze mniejszą jed­nostką w dziejach Ziemi jest wiek. Przykładem może tu być Wielkie Zlodowacenie w epoce plejstoceńskiej. Tabela stratygraficzna ilustrowała względny wiek skał oraz nazywała poszczególne ery, okresy i epoki, jednak naukowcy wciąż nie byli w stanie określić ile lat, w skali bezwzględ­nej, każda z tych jednostek trwała.

Podobne prace

Do góry