Ocena brak

Jak dzieli się zaburzenia mowy w świetle najnowszych logopedycznych klasyfikacji zaburzeń mowy?

Autor /Odil Dodano /12.03.2013

W ostatnich latach coraz częściej obserwuje się próby dokonywania kategoryzacji zaburzeń mowy na podstawie niejednego, lecz kilku kryteriów (np. ofc-jawowego i przyczynowego) lub ujmuje się le zagadnienia z zupełnie różnej oił dotychczasowej perspektywy, tworząc klasyfikacje, które mają na względzie praktyczne zastosowanie typologii w procesie diagnozy i terapii logopedycznej. Do najnowszych logopedycznych typologii zaburzeń mowy należą klasyfikacja S. Grabiasa oraz projekt zestawienia form zaburzeń mowy H. Mierzejewskiej i D. Emiluty-Rozyi. Kategoryzacje te budowane są na odmiennych podstawacłi metodologicznych. Ich autorzy w różny sposób ujmują, interpretują oraz nazywają poszczególne zaburzenia mowy.

A. S. Grab i 33 (1996) dzieli zaburzenia mowy na:

1.    związane z :iie wykształconymi sprawnościami percepcyjnymi,

2.    związane lyiko z brakiem lub niedowładem sprawności realizacyjnych (przy zdobytych kompetencjach),

3.    związane z rozpadem systemu komunikacyjnego.

Autor ten wyraźnie określił i jasno sprecyzował pojęcie mowy i jej zaburzeń oraz sposoby ich interpretowania. Dla S. Grabiasa istotne jest:

-    utożsamianie mowy z komunikacją językową i traktowanie zaburzeń mowy jako swoistego aspektu tej komunikacji uwarunkowanego jakimiś dysfunkcjami biologicznych lub psychicznych czynności jednostki;

analizowanie zaburzeń mowy z trzech perspektyw jednocześnie, tzn. z perspektywy biologicznej, psychicznej i społecznej - w celu uniknięcia ciasnegc biologizmu;

oglądanie i interpretowanie zaburzeń mowy na tle pełnego obrazu komunikacji językowej, cc pozwala dostrzegać - obok symptomów ujawniających się w zachowaniach językowych również to, co nie istnieje, a powinno istnieć, by zachowania językowe były skuteczne i prawidłowe (Grabias 1997 b).

Są to założenia uwzględniające nowe trendy w nauce, głównie w lingwistyce, i właściwe tejże dyscyplinie nowe ujęcie (interpretowanie) zachowań ludzkich. Celem owej klasyfikacji jest porządkowanie postępowania logopedycznego (tj. Zestawienie form zaburzeń mowy) zgodnie z procedurą i strategią postępowania logopedycznego.

„Na procedurę po stępowania logopedycznego składa się całokształt zabiegów logopedycznych (terapeutycznych) stosowanych w określonym postępowaniu. Da się wyróżnić trzy procedury logopedyczne: budowanie kompetencji (językowej, komunikacyjnej, kulturowej); usprawnianie realizacji; odbudowywanie (odszukiwanie) kompetencji. Strategia postępowania logopedycznego jest rodzajem takiego postępowania, dokonanego w ramach danej procedury, które wynika z perccpcyjnych i realizacyjnych możliwości osoby dotkniętej zaburzeniami mowy” (Grabias 1997 b, 32).

Zdaniem S. Grabiasa inna procedura postępowania logopedycznego potrzebna jest osobom dotkniętym głuchotą, gdyż wówczas od podstaw należy budować wszystkie rodzaje kompetencji, inna zaś osobom z nicdosłuchem, gdyż ich kompetencje należy rozbudowywać. Natomiast w przypadku mowy bczkrtaniowców, jąkania, giełkotu czy dysartrii wszystkie te zaburzenia łączy wspólna procedura. którąjest usprawnianie realizacji (korekcja przebiegu czynności mówienia) itd.

Drugą współczesną klasyfikacją zaburzeń mowy jest propozycja H. Mierzejewskiej i D. Eni i luty-Rozy i. Klasyfikacja ta jest próbą kategoryzacji zaburzeń mowy na podstawie dwóch kryteriów: objavów i przyczyn, co wyrażają zaznaczone w opracowanym pr/.cz wymienione iutorki projekcie zestawień zaburzeń mowy tzw. pola objawów, którym przyporządkowano określone formy zaburzeń i przyczyny (egzogenne lub/i endogenne).

Ukazuje to niżej zamieszczony schemat (s. 383), który autorki szczegółowo opisały na łamach „Audiofo-nologii” (tom 10. 1997). Omawiana typologia różni się podejściem teoretycznym od klasyfikacji S. Grabiasa. Właściwie jest kolejną próbą (gdyż wcześniej podobne próby podejmowali lekarze zob. A. P*uszewicz, a następnie językoznawcy zob. I. Styczek) interpretacji zaburzeń mowy z perspektywy wywołujących je przyczyn i powiązania ich z określonymi zespołami (zakresami) objawów Zdaniem autorek, „tak właśnie przygotowane zestawienie ukazuje bowiem niejako automatycznie relacje między poszczególnymi formami zaburzeń I dalej stwierdzają: „[...] naszą intencją była próba uporządkowania w pewnym stopniu tcuninologii, in.in. poprzez konsekwentne stosowanie nazw poszczególnych form zaburzeń mowy" (Mierzejewska, Emiluta-Rozya 1997, 48).

Podobne prace

Do góry