Ocena brak

JADWIGA

Autor /franek1956 Dodano /22.03.2012

ok. 1374-99, Córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, mając 4 lata, została poślubiona w Heimsburgu 8-letniemu księciu austr. z rodu Habsburgów, Wilhelmowi, przeznaczonemu na księcia-małżonka przyszłej królowej Węgier. Królową węg. została jednak jej starsza siostra Maria, Jadwiga zaś zasiadła na tronie polskim (koronowana 16 X 1384).

Wszakże już 14 VIII 1385 panowie małopolscy zawarli w Krewie (zob. Krewo) układ z Jagiełłą i Wielkim Księstwem Litewskim, mocą którego Jagiełło miał ochrzcić W. Ks. LiteWskie w wierze katolickiej, połączyć je z Polską, otrzymać koronę polską i poślubić Jadwigę; ta jednak była legalną żoną Wilhelma, który właśnie zjechał do Krakowa; miał egzekwować swoje prawa małżeńskie, aby dopełnienie heimsburskiego ślubu stosunkiem fizycznym uniemożliwiło rozwiązanie małżeństwa.

11 -letnia królowa uważała żądanie miłego jej Wilhelma za słuszne, zgodne z prawem boskim i ludzkim, tym bardziej że nowe małżeństwo z Jagiełłą, „człowiekiem grubym i w pogaństwie wychowanym" (Długosz), budziło w niej wstręt i trwogę.

Jednak panowie małopolscy pokrzyżowali, jak należy sądzić, plany Wilhelma i namową, czy może i siłą, usunęli go ze stolicy, a rozpaczliwy opór królowej przełamali presją moralną i doprowadzili w marcu 1386 do małżeństwa z Jagiełłą.

Skandal, jaki wokół tej sprawy rozpętali w Europie Habsburgowie i Krzyżacy, oraz pomówienia o rozpustę i bigamię były ciężkim przejściem dla młodziutkiej Jadwigi i rzuciły zapewne cień na całe jej krótkie życie. SpeJniając normalne funkcje królowej, potrafiła wyjść z swojej trudnej sytuacji osobistej drogą pobożności i pokuty. Wkrótce otoczył ją nimb świętości.

Jej stosunki z mężem były chłodne, mieli oddzielne dwory, widywali się nieczęsto. Zmarła po pierwszym porodzie, a córka, Elżbieta, umarła niedługo po urodzeniu. Jadwiga zdążyła w dzieciństwie otrzymać należyte wykształcenie, rozumiała znaczenie wiedzy (rzecz prosta głównie teologicznej) i przeznaczyła własne klejnoty na odnowienie upadającej po śmierci Kazimierza Wielkiego Akademii Krakowskiej.

Jadwiga i Gniewosz z Dalewic. Gniewosz był jednym z nielicznych w kraju zwolenników (może agentem?) Wilhelma, a gdy ten musiał uchodzić z Polski, zostawił Gniewoszowi fundusze na propagandę. Gniewosz stał się ośrodkiem niebezpiecznych pomówień Jadwigi o stosunki fizyczne z Wilhelmem przed jej ślubem z Jagiełłą.

To szarganie królowej mogło podważyć całą koncepcję polityczną panów krakowskich, wytoczyli więc Gniewoszowi proces o oszczerstwo, który odbył się w Wiślicy. Oskarżycielem był Jaśko z Tęczyna, który przedstawił sądowi dwunastu krzepkich rycerzy, gotowych do walki w obronie czci królowej.

Gniewosz, aby dowieść swej racji, musiałby pokonać kolejno dwunastu rębajłów, wolał więc wleźć pod ławę, odwołać swoje oszczerstwa, a następnie sromotnie je odszczekać. Nienaruszone dziewictwo Jadwigi przed ślubem z Jagiełłą stało się prawdą stwierdzoną wyrokiem sądu (łac. res iudictata pro veritate habetur). Dalszych konsekwencji Gniewosz nie poniósł, został nawet w 1406 kasztelanem sandomierskim.

Jadwiga i kotlarczyk. Podanie głosi, że królowa zobaczyła, jak z Wisły wyłowiono utopionego kotlarczyka, i przykryła jego zwłoki własnym kontusikiem. Krakowski cech kotlarski przechowywał kontusikdo 1794, okrywając nim w czasie pogrzebu trumnę każdego zmarłego towarzysza cechowego.

Jadwiga i uciśnieni wieśniacy. Długosz pisze, że gdy Jagiełło kazał zwrócić wszystko, co bezprawnie zabrano uciśnionym wieśniakom, którzy zbiegłszy do Gniezna (gdzie przebywała właśnie para królewska) z żonami i dziećmi, jęłi rozwodzić płacze i narzekania, Jadwiga „w goryczy serca" rzekła: „A któż im łzy powróci?"

Stopka królowej. Wg podania, królowa osobiście doglądała budowy kościoła karmelitów (rozpoczętego przez Władysława Hermana) na przedmieściu krakowskim Piaski. Raz, w 1390, ubieliwszy pantofelek wapnem, postawiła nogę na kamieniu w czasie, gdy pewien murarz narzekał przed nią na swą biedę.

Królowa dała mu pierścień, a wdzięczny robotnik wyrył w kamieniu odcisk jej stopki. Kamień ten w 1657 odnaleziono i wmurowano w kościele Nawiedzenia N. M. P. Psałterz królowej Jadwigi (Floriański) zob. Psalm.

Jadwiga, królowa polska hist. opera seria (1814) Karola Kurpińskiego, libretto: J. U. Niemcewicz. Królowa Jadwiga dramat hist. (1860) Józefa Szujskiego. Opera (1928) Tadeusza Joteyki. Królowa dramat hist. (1888) Felicjana Faleńskiego.

Podobne prace

Do góry