Ocena brak

Isaac Stern

Autor /xperia10 Dodano /19.04.2012

Jeden z najwybitniejszych skrzypków dwudziestego wieku - Isaac Stern - jest twórcą teorii, że instrument muzyczny jest nie tylko narzędziem do odtwarzania zapisanej w nutach kompozycji, lecz ucieleśnieniem muzyki.

Isaac Stern zyskał sobie sławę jednego z najznakomitszych mistrzów skrzypiec swych czasów; jest on również pierwszym wirtuozem wykształconym nie w szkołach europejskich, lecz wyłącznie w Stanach Zjednoczonych. Stern pozostaje otwarty na różnorodne formy twórczości muzycznej . Artysta ma na swym koncie publiczne wykonania oraz studyjne nagrania wszystkich wielkich koncertów takich mistrzów jak Bach, Mozart, Beethoven, Brahms, Sibelius, Bartók. Ma także w swym dorobku światowe prapremiery koncertów skrzypcowych Williama Schumanna i Leonarda Bernsteina, wystąpił w wielu triach (na skrzypce, fortepian i wiolonczelę) autorstwa Beethovena i Brahmsa oraz brał udział w nagraniach ścieżki dźwiękowej do filmu Skrzypek na dachu oraz W Tonight We Sing (Dziś wieczorem śpiewamy), w którym odtwarzał rolę wielkiego skrzypka i kompozytora Eugene'a Ysaye. Większość współczesnych artystów to wysoce wyspecjalizowani profesjonaliści zainteresowani wąską dziedziną, Stern natomiast zadziwia szeroką gamą zainteresowań. Nic dziwnego zatem, że Isaac Stern jest często postrzegany jako jeden z ostatnich skrzypków o osobowości człowieka renesansu, gotowego zmierzyć się z każdym niemal gatunkiem muzyki.

Sposób gry

W swej filozofii gry na skrzypcach Stern zakłada, iż artysta powinien osiągnąć stan harmonii ze swym instrumentem w procesie tworzenia - również w trakcie gry, nie zaś wykorzystywać go jedynie jako narzędzie do odtworzenia zapisu nutowego. Skrzypce są bowiem idealnym instrumentem do efektownych popisów solowych. Styl gry Sterna opisuje się jako ciepły i pełen ekspresji, zorientowany na stworzenie głębokiej więzi pomiędzy wirtuozem a słuchaczem. Jest to związek dwóch istot ludzkich, daleki od snobistycznego i abstrakcyjnego przeżywania sztuki. Stern znany jest z charakterystycznego ostrego brzmienia, które jednak nabiera wciąż innego wyrazu, w zależności od kompozytora i epoki, z jakiej pochodzi utwór. Skrzypce Isaaca Sterna nadają każdemu wykonaniu indywidualny charakter.

Isaac Stern urodził się w Krzemieńcu na Ukrainie w roku 1920, jednak zaledwie rok później jego rodzice wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, gdzie młody Isaac się wychowywał. W roku 1928 chłopiec rozpoczął naukę w konserwatorium w San Francisco, natomiast w 1932 r. został uczniem mistrza rosyjskiej szkoły gry na skrzypcach - Naouma Blindera. Blinder był nauczycielem wymagającym od swych uczniów perfekcji technicznej, stojąc na stanowisku, że dopiero absolutna kontrola nad instrumentem daje artyście swobodę w interpretacji każdego utworu.

Stern zadebiutował na scenie już w wieku piętnastu lat, kiedy dał koncert z Orkiestrą Filharmonii z San Francisco pod dyrekcją Pierre'a Monteux, i już wkrótce otrzymał ofertę występów z orkiestrą filharmoników z Los Angeles, którymi dyrygował Otto Klemperer. Wprawdzie już dwa lata później młody artysta zadebiutował przed publicznością nowojorską, jednak nie zdecydował się na dalsze koncerty i postanowił wrócić do San Francisco, by kontynuować studia. Stern zdecydował się na pierwszy występ w Europie w roku 1948. Debiutancki koncert miał miejsce w Lucernie w Szwajcarii, a artyście towarzyszyła orkiestra pod batutą słynnego Charlesa Muncha. Był to dopiero początek wielkiej „europejskiej" kariery Sterna, który w późniejszych latach wielokrotnie występował na Starym Kontynencie, biorąc między innymi udział w festiwalach w Prades i w Edynburgu. W 1956 r. skrzypek udał się na tournee do Związku Radzieckiego. Od tego czasu Isaac Stern koncertował niemal na całym świecie, między innymi w Australii, Japonii, Ameryce Południowej i w Izraelu.

Rowój kariery

W roku 1960 Stern założył trio z pianistą Eugenem Istominem i wiolonczelistą Leonardem Rosem. Muzycy pracowali razem przez wiele lat i z dużym powodzeniem występowali w salach koncertowych całego świata. W swym repertuarze mieli utwory Brahmsa i Beethovena, uważa się ich więc za twórców współczesnych standardów interpretacji kompozycji mistrzów epoki klasycyzmu i romantyzmu. Zespół nagrał liczne płyty, na których utrwalono wiele znakomitych interpretacji.

Przedsięwzięcia na niwie muzyki kameralnej dały Sternowi okazję do współpracy z wieloma znanymi muzykami m.in. jednym z najwybitniejszych wiolonczelistów XX wieku, Pablo Casalsem oraz pianistą Alexandrem Zakinem, z którym Stern przez wiele lat wykonywał sonaty.

Również w roku 1960, Stern powołał do życia organizację na rzecz ochrony Carnegie Hall przed rozbiórką. Działania organizacji zakończyły się sukcesem, natomiast Stern został mianowany prezesem Carnegie Hall Corporation, odpowiedzialnym za repertuar tej prestiżowej instytucji. Oprócz zwykłych koncertów organizowano tu także imprezy dla dzieci i całych rodzin mające na celu popularyzację muzyki klasycznej.

Ambasador muzyki

Zachęcony sukcesem akcji na rzecz Carnegie Hall, Stern został wielkim popularyzatorem i rzecznikiem muzyki poważnej. W 1964 roku stał się spiritus movens przy tworzeniu organizacji National Endowment for the Arts (Narodowa Fundacja na Rzecz Sztuki), która była finansowana przez rząd amerykański. Urzędujący wówczas prezydent Lyndon Johnson powołał go nawet na członka zespołu doradców do spraw fundacji. Stern jest również prezesem amerykańsko-izraelskiej fundacji kultury, która pomaga w karierze młodym, obiecującym artystom.

W związku z popularyzacją muzyki odwiedzał kraje, gdzie muzyka klasyczna jest bądź niedofinansowana, bądź jej znaczenie jest niedoceniane, a edukacja muzyczna całkowicie zaniedbana. Isaac Stern wierzy, że jego obecność wpłynie na decydentów i pozwoli im docenić rolę muzyki, natomiast dla tych, którzy marzą o karierze artystycznej, będzie inspiracją.

W roku 1982 powstał nagrodzony Oskarem film dokumentalny From Mao to Mozart: Isaac Stern in China (Od Mao do Mozarta: Isaac Stern w Chinach). Jest on zapisem wizyty artysty w Chińskiej Republice Ludowej, ukazującym, jak oryginalny jest w tym odległym kraju sposób interpretacji europejskiej muzyki klasycznej. W roku 1985, pomimo swych siedemdziesięciu kilku lat, Stern dał ponad sto koncertów i regularnie był zapraszany na występy do Białego Domu zarówno jako solista, jak i członek tria.

Artysta zwykle gra na jednych z dwojga ulubionych skrzypiec wykonanych przez Guarneri'ego, „del Gesu". Jedne z nich noszą nazwę Vicomte de Panette i pochodzą z roku 1737, drugie - o trzy lata młodsze - należały niegdyś do Eugene'a Ysaye.

Ważniejsze daty

1920

Narodziny artysty w Krzemieńcu na Ukrainie

1921

Rodzina Sternów emigruje do USA

1928

Stern rozpoczyna naukę w konserwatorium w San Francisco

1935

Debiutanckie koncerty w San Francisco i Los Angeles

1948 Debiut europejski

1960

Powstanie tria, w którego skład wchodzą Isaac Stern, pianista Eugene Istomin i wiolonczelista Leonard Rose

1982

Główna rola w filmie From Mao to Mozart: Isaac Stern in China

Podobne prace

Do góry