Ocena brak

INSTRUMENTACJA GŁOSKOWA

Autor /SkadWiesz Dodano /23.02.2012

INSTRUMENTACJA GŁOSKOWA, celowe ukształtowanie głoskowej warstwy wypowiedzi, polegające na takim doborze wyrazów, w którego wyniku pewne głoski lub zestawienia głoskowe powtarzają się z zauważalną, większą niż przeciętna częstotliwością w bliskim sąsiedztwie lub określonym usytuowaniu (-» aliteracja, - rym). Dzięki temu warstwa głoskowa uzyskuje pewną autonomię w stosunku do warstwy semantycznej, przestaje bowiem służyć wyłącznie rozróżnianiu i identyfikacji wyrazów jako jednostekznaczeniowych, ujawnia natomiast dodatkowy porządek jakości brzmieniowych, podlegający odrębnej waloryzacji estet. i semantycznej. Celowe układy głoskowe nadają wypowiedzi nie tylko walor melodyj-ności, ale również mogą ujawniać ukryte lub ustanawiać nowe semantyczne więzi między słowami ( paronomazja, kalambur), pełnić funkcje dźwiękonaśladowcze ( onomatopeja) i stylizacyjne. Przypisywane bywają im również znaczenia symboliczne (tzw. symbolizm dźwiękowy) jako brzmieniowym ekwiwalentom in. jakości zmysłowych ( synestezja) oraz odpowiednikom pewnych stanów emocjonalnych. I.g. ogarnia na ogół tylko pewne partie utworu, w jego obrębie pełnić może funkcje kompozycyjne: wyodrębniać, przeciwstawiając lub upodabniając, poszczególne fragmenty tekstu jednakowo lub rozmaicie zinstrumentowane. W niektórych dokonaniach poet., np. u przedstawicieli futuryzmu i dadaizmu, warstwa głoskowa zyskuje znaczną autonomię, a nawet supremację w stosunku do warstwy znaczeniowej, stając się nadrzędną racją i dominantą konstrukcji utworu. Np.:

instrumentacja głoskowa

...Maharadżę machana ha -

-----------maku

ukochanek maharani---

mahoniowy cham w turbanie,

Ali-Khana pachoł - rab -

(S. Młodożeniec Śmierć maharadży)

L. PSZCZOŁOWSKA Instrumentacja dźwiękowa, Wr. 1977.

Aleksandra Okopień-Sławińska

Podobne prace

Do góry