Ocena brak

HYMNOLOGIA

Autor /Matylda Dodano /23.10.2012

Nauka zajmująca się —» hymnodią i
śpiewem rei. różnych grup wyznaniowych chrześcijaństwa, tj.
łac. poezją liturg. (—* hymn, —» sekwencja, —» oficjum rymowane,
—» tropy), pieśniami kośc. w językach nar. oraz formami
śpiewów pozbawionymi stroficzności i metryczności, używanymi
w liturgii i służbie Bożej, a także funkcjonującymi w
lud. zwyczajach i obrzędach.

H. jako teol. refleksją nad —> śpiewem kościelnym zajmowali
się ojcowie Kościoła i średniow. teoretycy —» muzyki,
będący często teologami. W poł. XVI w. w kręgu niem. Kościołów
reformowanych rozumiano h. jako sztukę pieśni kośc.
i wiedzę potrzebną do redagowania śpiewników, co wiązało
się z istotną rolą —* pieśni religijnej w służbie Bożej i ze
zwyczajem umoralniającego komentowania pieśni w —» kazaniach.

W nowszych czasach h. stała się przedmiotem nauczania
w szkołach muzyki kośc. (nie była jednak jeszcze dyscypliną
akademicką). Badania hymnologiczne ożywiło zapotrzebowanie
na śpiewniki w XVIII w.; romantyzm zwrócił
uwagę badaczy na pieśni z dawnych wieków oraz na rei. pieśni
ludowe. Do rozwoju h. przyczyniło się pierwsze kryt. wydanie
przez H.A. Daniela Thesaurus hymnologicus (I, HI
1841, II-V, L 1844-56) oraz edycja AH i Chev.

H. katolicka zaczęła się w XIX w. badaniami nad pieśnią
średniow., czego efektem są faksymilowe edycje rękopisów i
starych druków oraz monografie pojedynczych pieśni. W XX
w. wzrosła współpraca między muzykologami, filologami i teologami,
dzięki czemu zweryfikowano obraz średniow. pieśni
rei. w językach nar., stworzony przez wcześniejszych hymnologów.
W badaniach uwzględnia się aspekty: genetyczny,
hist., filol., muzykol., teol., liturg., socjol. i kulturowy. H.
zajmująca się średniow. poezją liturg. ograniczała się do badania
tekstów, pozostawiając choralistyce aspekt muzyczny.

We współczesnej h. w większym niż dawniej stopniu uwzględnia
się muz. aspekt badań, o czym świadczą kryt. wydania
melodii, m.in. MMMAe oraz K. Ameln, M. Jenny, W.
Lipphardt Das deutsche Kirchenlied. Kritische Gesamtausgabe
der Melodien (Kas 1975); dla tej fazy badań charakterystyczna
jest ponadkonfesyjna i międzynar. współpraca. Od 1955
ukazuje się JLH, a 1959 założono pierwsze międzynar. i między
konfesyjne Internationale Arbeitsgemeinschaft für Hymnologie,
publikujące własny biuletyn i organizujące konferencje
nauk.; od 1922 istnieje The Hymn Society of America, a
od 1936 - Hymn Society of Great Britain and Ireland.

Zadaniem h. pol. jest szukanie i rejestracja istniejących
źródeł (zwł. —> ksiąg liturgicznych) oraz stworzenie katalogu
ich zawartości. W XIX w. ukazały się oparte na hist, źródłach
edycje pol. pieśni kat. K. Konrada, J. Surzyńskiego
(Polskie pieśni Kościoła katolickiego od najdawniejszych czasów
do końca XVI stulecia, Pz 1891) i M. Bobowskiego (Polskie
pieśni katolickie od najdawniejszych czasów do końca
XVI wieku, Kr 1893); działalność wydawniczą z uwzględnieniem
ustnych przekazów pieśni prowadził M.M. Mioduszewski.

Przedmiotem badań h. pol. w XX w. są dawne —* kancjonały
i śpiewniki (K. Hławiczka, T. Maciejewski, R. Mazurkiewicz,
K. Mrowieć, L. Witkowski. W. Świerczek). Rezultatem
badań filol. i muzykol. jest obok monografii Bogurodzicy
(opracował J. Woronczak, Wr 1962) zbiorowe oprać Kolędy
polskie. Średniowiecze l wiek XVI (I-II, Wwa 1966) i
Polskie pieśni pasyjne. Średniowiecze i wiek XVI (I-II, Wwa
1977).

Ważny etap w badaniach hymnologicznych zapoczątkowały
prace źródłoznawcze i monografie powstające w Instytucie
Muzykologii Kośc. KUL i w Sekcji Muzykologii Kośc. ATK
(Muzyka religijna w Pobce. Materiały i studia, Wwa od 1975,
red. naukowa J. Pikulik; Polskie śpiewy religijne społeczności
katolickiej. Studia i materiały, Lb 1990-, red. naukowa B. Bartkowski
przy współpracy Mrowca i J. Stęszewskiego).

 

CG. Winterfeld, Der evangelische Kirchengesang und sein Verhältnis zur Kirnst des Tonsatzes I-III, L 1843-47, Hi 1965; L. Witkowski, Kancjonał polski Walentego z Brzozowa wobec kancjonału czeskiego Jana Roha (Przyczynek do badań nad wpływami czeskimi w polskiej pieśni religijnej XVI wieku), ZNUMK 1(1957) 19-56; W. Chojnacki. Polskie kancjonały na Śląsku w XVÍI-XX wieku. Szkic bibliograficzny. Wr 1958; Kowalewicz CMAePL; MMAe; Kowalewicz LŚr; K. Hławiczka, Publikacje z zakresu hymnologii. Muz 14(1969) z. 1, 106-110; K. Ameln, Literaturbericht zur H. JLH ¡5(1970) 242-277; Ch. Albrecht, Einführung in die H.. Gö 1973; Pikulik; B. Bartkowski. Badania żywej tradycji polskich pieśni religijnych a h., Zeszyty Naukowe PWSM w Katowicach (1978) z. 18, 90-101; W. Świerczek, Katalog kancjonałów staniąteckich i pieśni, ABMK 41(1980) 127-189; B. Bartkowski, Polskie śpiewy religijne w żywej tradycji. Style i formy, Kr Í987; H. als Lehrfach. Rb 1987.

Podobne prace

Do góry