Ocena brak

HUMANIZM CHRZEŚCIJAŃSKI

Autor /Gordiana Dodano /23.10.2012

Odmiana -» huma
nizmu (II), będąca konsekwencją fundamentalnych twierdzeń
chrzęść. —» antropologii (V C) oraz objawienia i stanowiąca
wyraz uznania godności człowieka, mającej ostateczną podstawę
w Bogu Stwórcy i Zbawicielu.

H.ch. związany jest integralnie z koncepcjami —» teizmu i
—» personalizmu; uwzględnia bowiem i dowartościowuje
wszystkie istotne elementy ludzkiej osoby - ciato i ducha,
sferę życia zmysłowego i intelektualnego, poznanie prawdy i
działalność mor.-społ., wymiar życia doczesnego i nadprzyr.,
—» autonomię człowieka oraz jego związek z Bogiem; respektuje
też podstawowe potrzeby ludzkiej osoby bez równoczesnej
jej absolutyzacji i deifikacji, ukazując przy tym potrzebę
włączenia się człowieka do wspólnoty osób (oponuje przeciwko
dominacji klasy, narodu lub rasy); h.ch., uznając istnienie
Boga jako praźródla wszelkiego bytu i najwyższego mor. prawodawcy,
afirmuje równocześnie immanencję człowieka w
świecie i odpowiedzialność za własny los; integralnym elementem
h.ch. jest teoria osobowych i ekon.-społ. praw człowieka,
którym odpowiadają zobowiązania osoby wobec społeczeństwa.

Ontologiczną i aksjologiczną podstawą teorii
h.ch. są: uznanie wyższości osoby nad materialną naturą oraz
niezbywalnej jej godności, rozumność, wolność i wrażliwość
mor. (uniwersalne atrybuty) i jej społ. odniesienia, a także
zdolność odkrywania zasad —» prawa naturalnego, będącego
podstawą norm postępowania mor., oraz zdolność tworzenia
- w zakresie kultury umysłowo-duchowej - nauki i szeroko
rozumianej pracy; bytowa zależność od Boga w h.ch. nie ma
charakteru zniewolenia psych.-społ.; człowiek bowiem nie
jest narzędziem Stwórcy, lecz został powołany do —* partycypacji
w jego życiu; h.ch. widzi Boga nie jako rywala człowieka,
lecz podstawę jego godności, stąd też rei. idee i wartości
wzbogacają jakościowo życie ludzkie (—» chwała Boża III), a
opozycja teocentryzmu i antropocentryzmu zanika w chrzęść,
antropologii, ukazującej pełną realizację ideałów h.ch. w —*
Jezusie Chrystusie jako Bogu i człowieku (—» bogoczłowieczeństwo).
H.ch., wykorzystując zróżnicowane nurty -> chrześcijańskiej
filozofii, mieści się w nurcie humanizmu personalistycznego
(—» humanizm II 4).

Przybiera uwarunkowane historycznie
i systemowo formy h.ch. a u g u s t y ń s k i e g o (—» augustynizm
I), eksponującego aktywność woli i sfery emocjonalnej
(zwł. miłości), h.ch. t o m i s t y c z n e g o (^> tomizm),
wyjaśniającego w sposób całościowy i systemowy strukturę
człowieka jako bytu osobowego, a także jego władz, atrybutów
i działań, h.ch. t o m i s t y c z n o - f e n o m e n o l o g i c z n e g o , ujmującego człowieka w jego konkretnej aktywności
i osobowym przeżywaniu wartości, h.ch. e g z y s t e n c j a l n
e g o G. Marcela, ukazującego wartość osobowego wymiaru
człowieka (typu „być") w odróżnieniu od zabiegów dotyczących
wartości ekon. (typu „mieć"), h.ch. d i a l o g i c z n e g o
J. Lacroix, widzącego w międzyludzkiej i rei. więzi wspólnotowej
oraz wymianie dóbr warunek istnienia i rozwoju osoby
ludzkiej, filozoficznego h.ch. s p o ł e c z n e g o E. Mouniera,
podkreślającego znaczenie społ. odniesień, a także zdolność
i zobowiązanie do osobowego rozwoju oraz zaangażowania
w przebudowę struktur życia społ., jak również wieloaspektowo
zarysowanego h.ch. i n t e g r a l n e g o J. Maritaina.

 

J. Maritain, L'humanisme intégral, P 1936, 19684 (Humanizm integralny, Lo 1960); W. Jaeger, Humanism and Theology, Miw 1943 (Humanizm i teologia, Wwa 1957); D.J.B. Hawkins, The Problem of Christian Humanism, Ox 1944, 1983; H. de Lubac, Le drame de l'humanisme athée, P 1944; F. Hermans, Histoire doctrinale de l'h.ch. I-IV, Tou 1948; W. Granat, Osoba ludzka. Próba definicji, Sd 1961; tenże, Humanizm encykliki „Pacem in terris", ZNKUL 7(1964) z. 1, 15-26; Z.J. Zdybicka, O pełny h.ch., WNZP I 117-130; Q. Breen, Christianity and Humanism. Studies in the History of Ideas, GrR 1968; M.C. D'Arcy, Humanism and Christianity, NY 1969 (Humanizm i chrześcijaństwo, Wwa 1973); E. Schillebeeckx, Non-religiosus Humanism and Belief in God, w: God and Man, Lo 1969, 15-26; K. Wojtyla, Osoba i czyn, Kr 1969, 1985ž; J.A. Kloczowski, Humanizm a ateizm, Znak 22(1970) 187-203; Z. Roter, Humanismus als Basis für den Dialog und die soziale Zusammenarbeit zwischen Marxisten und Christen, IDZ 3(1970) 71-77; T. Ślipko, Godność osoby ludzkiej, AK 74(1970) 185-195; V. Miano, R.P. Fairfield, H. Hawton, A Catholic-Humanist Dialogue, The Humanist 31(1971) z. 3, 30-35; L'humanisme en question, Conc 9(1973) z. 86, 7-138; J. Majka, Humanizm ateistyczny a h.ch., AK 80(1973) 351-366; S. Olejnik, Etyka chrześcijańska a humanizm ateistyczny, AK 80(1973) 221-238; W. Granat, Godność człowieka i jej współczesne uzasadnienia, w: Aby poznać Boga i człowieka. O człowieku dziś, Wwa 1974, II 223-256; M. Krąpiec, Ja - człowiek. Zarys antropologii fdozoficznej, Lb 1974, 19863; V. Miano, Humanizm podstawą dialogu między wierzącymi i niewierzącymi, w: Dei virtus. Kardynałowi Bolesławowi Kominkowi w hołdzie, Wr 1974, 199-206; W. Granat, U podstaw h.ch., Pz 1976; S. Kowalczyk, Z problematyki dialogu chrześcijańsko-marksistowskiego, Wwa 1977; tenże, Podstawy światopoglądu chrześcijańskiego, Wwa 1979, Wr 19862; A. Salamon, H.ch. w pismach księdza profesora Wincentego Granata, Lb 1982 (mpsBKUL); G. Kraus, Blickpunkt Mensch. Menschenbilder der Gegenwart aus christlicher Sicht, Mn 1983; A. Cavadi, Umanesimo cristiano e umanesimi contemporanei. Note in margine al IX Convégno nazionale A.D.LF., Sap 37(1984) 63-78; W. Granat, Personalizm chrześcijański, Pz 1985; S. Kowalczyk, Personnalisme polonais contemporain, DThP 88(1985) 58-76; M. Paluch, Koncepcja humanizmu w encyklikach Jana Pawła II, Lb 1985 (mpsBKUL); A. Rodziński, Osoba i kultura, Wwa 1985; S. Kowalczyk, H. chrześcijański. Ład 5(1987) z. 30; Problem wyzwolenia człowieka, R 1987; M. Rusecki, Istota i geneza religii, Wwa 1989; Z zagadnień światopoglądu chrześcijańskiego, Lb 1989; S. Kowalczyk, Zarys filozofa człowieka, Sd 1990; H. Piluś, Człowiek w posoborowym neotomizmie polskim, Wwa 1990; I. Dec, Transcendencja bytu ludzkiego w ujęciu twórców Szkoły Lubelskiej, Wr 1991; F. Mazurek, Prawa człowieka w nauczaniu społecznym Kościoła, Lb 1991.

Podobne prace

Do góry