Ocena brak

HUMANAE VITAE

Autor /Gordiana Dodano /23.10.2012

Encyklika pap. Pawła VI o zasadach
mor. w dziedzinie przekazywania życia ludzkiego, ogłoszona
25 VII 1968 (AAS 60(1968) 481-503; przekład pol.
NCMC 107(1969) 71-106 (z komentarzem); Znak 21(1969)
1-16 (dodatek); ChS 10(1978) z. 7, 1-29; ŻM 28(1978) z. 8,
83-102). H.V. ujmuje zasady, którymi powinni kierować się
małżonkowie kat. w podejmowaniu współżycia małż., by
dzięki niemu stawać się „wolnymi i odpowiedzialnymi współpracownikami
Boga-Stwórcy"; podstawę do ich sformułowania
dały Pawłowi VI dyskusje przygotowujące KDK Soboru
Wat. II, wyniki prac Komisji do Spraw Zaludnienia, Rodziny
i Rozrodczości (powołanej 1963 przez pap. Jana XXIII, a
rozszerzonej przez Pawła VI), liczne konsultacje oraz jego
własne przemyślenia.

W okresie wzmożonych polemik na temat aspektu mor.
ograniczania poczęć H.v. przypomina stałą naukę Kościoła o
absolutnej niegodziwości mor. takiego działania małżonków,
które odrywa moc rodzicielską od podjętego przez nich aktu
małżeńskiego (—* prokreacja). Podstawą tej nauki jest personalistyczna
wizja małżeństwa jako niepodzielnej i nieodwołalnej
wspólnoty osób, które z miłości, mającej swe źródło w
Bogu, składają sobie wzajemnie dar z siebie samych; miłość
małż. jako ludzka (zmysłowa i duchowa), pełna (uwzględniająca
wartość osoby), wierna i wyłączna (trwająca do końca
życia) jest płodna, czyli gotowa na przyjęcie jej naturalnego
owocu - dziecka, dzięki któremu wspólnota małż. uzyskuje
pełnię swej tożsamości we wspólnocie rodzinnej (KDK 50).

H.v. powtarza naukę Kościoła o istnieniu 2 nierozdzielnych
zadań aktu małż. - jednoczenia małżonków i rodzicielstwa,
których wypełnienie jest nieodzownym warunkiem zachowania
tożsamości tak osób, jak i daru; odwołuje się do
— prawa naturalnego i integralnej wizji człowieka (—» antropologia
V B, C; —» człowiek II D, III C; —» dualizm I), widzianego
nie tylko w aspektach cząstkowych (biol., psychol.,
demograficznym i socjol.), ale całościowo w relacji do porządku
naturalnego i nadprzyr., oraz do analizy wzoru Boga
- Miłości i Ojca (1 J 4,8; Ef 3,15) i więzi między Chrystusem
a Kościołem (Ef 5,21-33), pogłębiając naukę Soboru Wat. II
o —» godności osoby ludzkiej i godności —> małżeństwa (por.
KDK 47-52); ta centr, prawda H.v. stanowi podstawę odpowiedzialnego
rodzicielstwa, wyrażającego w akcie małż. jedność
osób i gotowość uznania przez nie swej mocy rodzicielskiej
, co jest uzewnętrznieniem całkowitości daru z siebie w
przeciwieństwie do działań, które wykluczając z aktu małż.
moc rodzicielską pozorują tylko pełnię daru, przez co małżonkowie
fałszują razem z nim siebie samych oraz sprzeciwiają
się naturze i godności osoby ludzkiej (—» akt ludzki IV).

Dzięki integralnej wizji człowieka H.v. widzi —» ciało ludzkie
(II, III C 3) jako element substancjalnej jedności osoby, który zasługuje na szacunek, przejawiający się m.in. w uznaniu
nieprzekraczalnej granicy władzy człowieka nad ciałem,
co winno skłaniać małżonków do uwzględniania planu
Bożego, wyrażającego się w biol. rytmie —> płodności i —»
niepłodności kobiety, umożliwiającym rozumne i jedynie godne
osoby ludzkiej planowanie poczęć oraz odrzucenie wszelkich
metod sztucznej ingerencji w procesy fizjol. rządzące
płodnością ludzką (—» antykoncepcja, przerywanie —» ciąży
III, bezpośrednie obezpłodnienie). H.v. ukazuje miłość i jedność
małżonków jako właściwą płaszczyznę ich fiz. zjednoczenia
i nieodzowny warunek jego godziwości (z niewykluczeniem
poczęcia); miłość otwarta na płodność jest wg H.v.
warunkiem współżycia małż. i rodzicielstwa godnego rodziców
i dzieci.

Końcowa część H.v. podkreśla, że etycznie poprawne planowanie
poczęć przyczyni się do wzrostu miłości małżonków;
wzywa do tworzenia w społeczeństwach klimatu sprzyjającego
czystości (m.in. przez wykluczenie —» pornografii) i zasadom
mor.; apeluje do władz państw., by chroniły obywateli
(zwł. rodziny) przed demoralizacją i złym wpływem —» środków
społecznego przekazu; ludzi nauki zachęca do badań nad
wypracowaniem wystarczająco pewnej moralnie metody regulacji
poczęć, a małżonków chrzęść, do podejmowania trudnych
zadań (pomocą jest tu łaska sakramentu małżeństwa,
modlitwa i życie eucharyst.), a także do apostolstwa (zwł.
wobec in. rodzin); służbie zdrowia, kapłanom i biskupom zaleca
wzmożoną troskę o rodziny.

H.v. napotkała wiele sprzeciwów
nie tylko wśród świeckich, spodziewających się zmian
w kat. nauce o małżeństwie, ale i wśród teologów i duszpasterzy,
którzy nie byli przygotowani na przyjęcie personalistycznej
wizji człowieka, a co za tym idzie jej uzasadnień antropol.
dla etyki seksualnej.

Koncepcja ta stała się impulsem do intensywnego rozwoju
personalizmu w teologii mor. i przemiany świadomości w
dziedzinie przeżywania płci oraz zainspirowała badania med.
nad płodnością człowieka i metodami jej naturalnego wykorzystywania,
a także nad życiem człowieka od poczęcia do
narodzin (—» psychologia prenatalna).

Wyprowadzając swoją
naukę z podstaw antropologicznej nauki o człowieku, H.v.
uzyskuje także znaczenie manifestu proklamującego pełną
autentyczną prawdę o człowieku, w tym w szczególny sposób
o osobowej godności ciała ludzkiego, której afirmacja stanowi
nieodzowny warunek ocalenia tożsamości człowieka i ludzkiej
kultury.

 

Erstes Echo auf H. v. Dokumentation wichtiger Stellungnahmen zur umstrittenen Enzyklika über die Geburtenkontrolle, Es 1968; B. Häring, Zur Enzyklika H.v., Der Prediger und Katechet 107(1968) 610-612; G. Martelet, Pour mieux comprendre l'encyclique H.v., NRTh 100(1968) 897-917, 1009-1063; K. Rahner, Zur Enzyklika H.v., SdZ 93(1968) z. 9, 193-210 (/va marginesie encykliki H.v., Więź 12(1969) z. 1, 35-53); P. Chauchard, Volonté et sexualité. A propos de l'encyclique H.v., Mulhouse 1969; E. Hamel, Conferentiae episcopales et encycllca H.v., PRMCL 58(1969) 243-349; H.v. e magistero episcopale, Bol 1969; List Episkopatu Polski o encyklice Ojca św. Pawia VI H.v. (12 II 1969), Tygodnik Powszechny 23(1969) z. 16 (przedruk w: Listy pasterskie Episkopatu Polski 1945-1974, P 1975, 559-563); L. Lorenzetti, Concilio e H.v., Bol 1969; Nuove prospěttive di morale coniugale. Teologi italiani a confronto con l'H.v., Bre 1969; K. Wojtyla, La verità dell'enciclica H.v., L'Osservatore Romano 109(1969) z. 4; L. Ciccone, H.v. Analisi e orientamenti pastorali, R 1970; P. Delhaye, J. Grootaers, G. Thils, Pour relire H.v. Déclarations episcopales du monde entier. Commentaires théologiques, Ge 1970; L. Ciccone, H.v. Primo decennio, DTh 81(1978) 3-39; W. Fijałkowski, Dziesięć lat encykliki H.v. a postęp w naukach medycznych, ŻM 28(1978) z. 9, 48-56; A. Markowski, Bibliografia dotycząca H.v., ChS 10(1978) z. 7, 30; T. Sikorski, Poznanie i tajemnica. Encyklika H.v. jako impuls do rozwoju moralności chrześcijańskiej, ŻM 28(1978) z. 9, 32-47; K. Wojtyla, Antropologia encykliki H.v., ACr 10(1978) 9-28; L. Ciccone, Paolo VI e il decennio della H.v., DTh 83(1980) 24-48; J. Burnus, R. Hajduk, Sprawozdanie z sympozjum naukowego z okazji 20. rocznicy encykliki H.v., HD 58(1989) 58-61; W. Chudy, Dar życia ludzkiego w małżeństwie i rodzinie. Konwersatorium Myśli Jana Pawia II (1987-1988), Ethos 2(1989) z. 6-7, 339-345; W. Gubała, Czy rzeczywiście stówa są bezpłodne? Przyczynek do dyskusji o przerywaniu ciąży, HD 58(1989) 202-207; tenże, Postawa odpowiedzialnego rodzicielstwa i jej teologiczny fundament, HD 58(1989) 277-286; W. Półtawska, Lekarz wobec wartości życia ludzkiego (Rozważania w nawiązaniu do encykliki H.v.), Ethos 2(1989) z. 5, 69-84; M. Schooyans, L'avortement. Enjeux politiques, Quebec 1990 (Aborcja a polityka, Lb 1991); M. Séguin, Nouveau point de vue sur la contraception, NRTh 112(1990) 202-223, 394-415; Dar ludzkiego życia. Humanae vitae donum. W dwudziestą rocznicę ogłoszenia encykliki H.v., Lb 1991.

Podobne prace

Do góry