Ocena brak

HOPKINS GERARD MANLEY SJ

Autor /Nepomucen Dodano /19.10.2012

ur. 28 VII 1844 w Stratford
(hrabstwo Essex), zm. 8 VI 1889 w Dublinie, ang. poeta.

Kształcił się w Highgate School w Londynie, a nast. 1864-
-67 studiował filologię klasyczną, historię staroż. i filozofię w
Balliol College w Oksfordzie; 1866 wbrew woli rodziców (anglikanie) przeszedł na katolicyzm (do Kościoła kat. został
przyjęty przez J.H. —» Newmana); po studiach uczył w Oratory
School, a 1868 wstąpił do zakonu (spalił wówczas wszystkie
swoje wiersze jako zbyt świeckie i zaczął prowadzić
dziennik, będący świadectwem jego duchowego życia); 1877
przyjął święcenia kapł. i pracował jako duszpasterz w różnych
miastach Anglii i Szkocji; zetknięcie z ubogimi zradykalizowało
poglądy H, co było powodem przeniesienia go do
pracy uniw. (m.in. od 1844 uczyt¿greki w University College
w Dublinie).

W 1875, pod wpływem silnych przeżyć związanych
z katastrofą statku Deutschland, H. powrócił do pisania
poezji, tworząc jedno z największych dzieł rei. w języku ang.
The Wreck of the Deutschland; utwór ten, nowatorski pod
względem formalnym, będący elegią o 5 wypędzonych niem.
zakonnicach, ma również cechy ody, łączącej duchową —» autobiografię
konwertyty i doświadczenie przemiany duchowej
zakonnicy dokonującej się podczas katastrofy.

Powstałe w
ciągu nast. 2 lat sonety kontynuują temat tajemnicy Boga,
odnajdywanej w pięknie natury, np. The Windhover i The
Starlight Night. Silnie przeżywany przez H. konflikt między
pięknem przyrody a grzechem i brzydotą człowieka znalazł
swe odbicie m.in. w God's Grandeur i The Sea and the Skylark.
W utworach pisanych od 1885 dominuje poczucie utraty
wiary we własny talent, udręka wewn. (aluzja do walki Jakuba
z Aniołem) i rozpacz; pośm. wydano tom jego wierszy pt.
Poems (Lo 1918; Wybór poezji, Kr 1981).

Na praktykę poetycką H. składają się upodobanie do tworzenia
neologizmów, zapożyczeń z dialektu, oryginalne stosowanie
rymu wewn., aliteracja, eufonia i dysonanse, co czerpał
z literatury klasycznej, walijskiej i z aliteracyjnego wiersza
średnioangielskiego.

Terminy-neologizmy skrywają teor.
ujęcie poezji: inscape (indywidualne wyróżniające piękno)
nawiązuje do —> haecceitas J. Dunsa Szkota, kategoria instress
(moc, która spaja inscape), niepowtarzalna selfhood
(samoswojość), czy też sprung rhythm (rytm wybuchowy -
przekł. S. Barańczak), termin oznaczający techn. walory poezji,
gdzie H. zderza liczbę akcentów (uporządkowanie) z liczbą
sylab (dowolnością), regularność z nieregularnością, stwarzając
niepowtarzalne napięcie.

Cała techn. strona poezji H.
ma z założenia wspierać jego filozofię „ludzkiego losu, zawieszonego
między biegunami ekstazy i rozpaczy, szczęścia i
cierpienia", w którym Chrystusowi wyznacza H. rolę łącznika
między „światem boskiej harmonii i ludzkiego cierpienia".
Niewielki ilościowo dorobek H. wywarł znaczny wpływ na
poezję anglojęzyczną; badaczy zastanawia paradoks H. -
„XIX-wieczny katolik zainteresowany szkotyzmem, wiktoriański
poeta zrozumiały jedynie dla XX w., poeta rei., któremu
szczególnie bliskie są rozpacz i udręka" (N. Frye).

Nowe
wyd. poezji H. opracowali W.H. Gardner i N.H. MacKenzie
The Poems of Gerard Manley H. (Lo 1967); z pism prozą
wydano m.in. The Letters of Gerard Manley to R. Bridges
(Lo 1935, 1955), The Note-Books and Papers of Gerard
Manley H. (Lo 1937), The Journals and Papers of Gerard
Manley H. (Lo 1959), The Sermons and Devotional Writings
of Gerard Manley H. (Lo 1959). H. poświęcone są czasopisma
„Annual H. Sermon" (1969-75), „Annual H. Lecture"
1970-76), „H. Research Bulletin" (1970-76) i „H. Quarterly"
1974-); działa również International H. Association.

 

J. Pick, Gerald Manley H. Priest and Poet, Lo 1942, 19662; W.H. Gardner, Gerard Manley H. (1844-1889). A Study of Poetic Idiosyncrasy in Relation to Poetic Tradition I-II, Lo 1944-49; D.A. Downes, Gerard Manley H. A Study of His Ignatian Spirit, NY 1959; R. Boyle, Metaphor in H., Chapel Hill 1961; W.S. Johnson, Gerard Manley H. The Poet as Victorian, It 1968; R.J. Dilligan, T.K. Bender, A Concordance to the English Poetry of Gerard Manley H.. Madison 1970; P.L. Mariani, A Commentary on the Complete Poems of Gerard Manley H., It 1970; J.F. Cotter, Inscape. The Christology and Poetry of Gerard Manley H., Pi 1972; K. Kapitutka, Structural Principles of Gerard Manley H. Poetry, Wwa 1976; Readings of The Wreck. Essays in Commemoration of the Centenary of Gerard Manley H. „The Wreck of the Deutschland", Ch 1976; J. Milroy, The Language of Gerard Manley H.. Lo 1977; P. Kitchen, Gerard Manley H., Lo 1978; J. Robinson, In Extremity. A Study of Gerard Manley H., C 1978; M. Sprinker, ,A Counterpoint of Dissonance". The Aesthetics and Poetry of Gerard Manley H., Bal 1980; S, Barańczak, Gerard Manley H., „Model świata" i polscy tłumacze, Literatura na świecie (1981) z. 8, 246-268; D. Walhout, Send My Roots Rain. A Study of Religious Experience in the Poetry of Gerard Manley H., Athens (Ohio) 1981; M. Takano, Gerard Manley H. The Sensuous and the Austere, Tok 1983; R.F. Giles, H. among the Poets. Studies in Modern Responses to Gerard Manley H., Hamilton (Ont.) 1985; Gerard Manley H., NY 1986; M. Klukowska, Słowo i świat w poezji H., Literatura na świecie (1986) z. 5, 347-364; WJ. Ong, H., the Self, and God, Tor 1986.

Podobne prace

Do góry