Ocena brak

HISTORIA NARODU POLSKIEGO od początku chrześcijaństwa

Autor /SkadWiesz Dodano /23.02.2012

HISTORIA NARODU POLSKIEGO od początku chrześcijaństwa, dzieło A. Naruszewicza, doprowadzone do 1386, powst. na zlecenie króla 1775-79 (nad t. 1 pracował autor i później), wyd. w. Warszawie: t. 2-7 1780-86, t. 1 1824. Poprzedzone Memoriałem względem pisania historii narodowej, przedstawionym królowi 1775, stanowi pierwszą w Polsce próbę wprowadzenia metod i osiągnięć XVIII-wiecznej historiografii eur., zwł. Woltera. Nowoczesność dzieła wyraża się w poszerzeniu bazy źródłowej, w kryt. do niej stosunku, w poszukiwaniu przyczyn wydarzeń, a także w żywym poczuciu suwerenności nar.; zachował natomiast autor tradycyjny układ chronol., a sformułowany w Memoriale postulat uwzględnienia zagadnień gosp. i kult. znalazł odbicie gł. w obszernych przypisach. Zadania polityczno-moralne, jakie - obok poznawczych -stawiało oświecenie przed historykiem, realizował Naruszewicz akcentując potrzebę silnej władzy król.; wzór oświeconego monarchy widział w Kazimierzu W. Powstanie państwa pol. wyjaśniał przy pomocy teorii podboju, przyznając zresztą zdobywcom rodowód słowiański.

Wysoko cenione przez współczesnych, dzieło Naruszewicza stanowiło w pierwszych dziesięcioleciach XIX w. gł. źródło wiedzy hist. oświeconych warstw społeczeństwa. Już 1790 autor zaproponował S. Trembeckiemu opracowanie panowania ostatnich Jagiellonów; szeroki plan kontynuacji Historii nakreślony przez —> Towarzystwo Przyjaciół Nauk, zrealizowany został tylko częściowo.

Memoriał wyd. M.H. Serejski w: Historycy o historii, [1], W. 1963.

M.H. SEREJSKI Zarys historii historiografii polskiej, cz. 1, Ł. 1954; H. RZADKOWSKA Rozwój myśli historycznej w dobie oświecenia, Studia i Mat. z Dziejów Nauki Pol. 6 (1958); A.F. GRABSKI Synteza historyczna Adama Naruszewicza, w: Myśl historyczna polskiego oświecenia, W. 1976.

Julian Platt

Do góry