Ocena brak

HERBEST, Herbestus Neapolitanus BENEDYKT SJ

Autor /Pulcheria Dodano /17.10.2012

ur.
1531 w Nowym Mieście, zm. 4 III 1598 w Jarosławiu, teolog
polemista, pedagog, brat Jana.

Po studiach na wydz. artium Akademii Krak. uzyskał 1550
bakalaureat i uczył w miejskiej szkole par. we Lwowie, której
1555 został rektorem; od 1558 prowadził szkołę par. przy
kościele Mariackim w Krakowie; uzyskawszy 1559 stopień
magistra sztuk wyzwolonych, wykładał na wydz. artium Akademii
Krak.;

1560 był rektorem szkoły przy rezydencji prymasowskiej
w Skierniewicach; od 1561 ponownie wykładał w
Akademii Krak., a po przegranym sporze z Jakubem Górskim
(definicja okresu retorycznego) przeniósł się 1563 do Poznania,
gdzie był rektorem —* Akademii Lubrańskiego i
otrzymał kanonię w kapitule; 1569 wstąpił w Braniewie do
jezuitów; 1571 rozpoczął nowicjat w Rzymie, a nast. studiował
teologię w Collegium Romanům;

1572 wrócił do Polski
i uczył w kolegiach zak. w Pułtusku, od 1574 w Malborku
i 1575-76 w Jarosławiu; nie godząc się z obowiązującym u
jezuitów systemem nauczania, przeszedł do pracy duszpast.
na Podolu, Pokuciu, Lubelszczyźnie i Wołyniu; 1584 został
superiorem rezydencji we Lwowie; od 1594 przebywał w Jarosławiu;
należał do zwolenników unii Kościoła prawosł. z
kat. (—» brzeska unia); był też jednym z pierwszych teologów,
którzy dostrzegli radykalizm społ. ruchów antytrynitarskich.

H. przygotował zreformowany program dla szkół par., który
zamieścił w Cracoviensis scholae apud Sanctae Mariae templům
institutio, ex qua omnes etiam paedagogi informandis
pueris methodum petere possunt (Kr 1559); jest autorem prac
Orationis Ciceronianae [...] explicado (F 1560) oraz Marcì
Tulii Ciceronis vita e scriptis et verbis eiusdem descripta (Kr
1561) i podręcznika Arithmetica linearis eique adiuncta figurata
cum quibusdam ex computo necessarii (Kr 1577); zajmował
się również teorią literatury - Expositio eclogae cum allegoria
et poetica observatione (Kr 1561), Periodica disputado (Kr
1562), Aequus iudex (Kr 1562), Periodicae responsionis libri
V (L 1566).

Z jego pism teol.polem, na uwagę zasługuje -
skierowana przeciw doktrynie —» Grzegorza Pawła z Brzezin
Chrześcijańska porządna odpowiedź na tę Confessią [...], która
pod tytułem Braciej Zakonu Chrystusowego niedawno jest
wydana (Kr 1567) i pismo przeciw poglądom antytrynitarskim
Jakuba Niemojewskiego Prodromus, przesłonięć albo goniec
[...] naprzeciwko odpowiedzi pana Jakuba Niemojewskiego
(Kr 1571);

ponadto opublikował: Nauka prawego chrześcijanina
(Kr 1566), Libelli duo hororům canonicarum [...] et Augustini
sententiae de Eucharistia explicado (Kö 1567), Zdrowe
przeciw szkodliwie zaniedbanym powinnościom chrześcijańskim
lekarstwo albo cerimoniej Krztu Świętego wykład pobożny
(Kr 1568), Wiary Kościoła Rzymskiego wywody i greckiego
niewolstwa historia (Kr 1586).

 

K. Mazurkiewicz, Benedykt H., pedagog-organizator szkoły polskiej XVI wieku, kaznodzieja - misjonarz doby reformacji, Pz 1925; tenże, Najstarszy katolicki katechizm polski, PT 6(1925) 186-220; T. Radkowski, Skarga i H. jako rektorzydwóch szkól akademickich, Wwa 1938; I. Zarębski, PSB IX 434-436; Indeks biograficzny, HNP VI 224; M. Rechowicz, Teologia pozytywno-kontrowersyjna. Szkota polska w XVI wieku, DTKP II 1, 74-76; J. Starnawski, Pisarze Ziemi Przemyskiej w dawnej Polsce i wkład ich w rozwój literatury polskiej, RPrz 17-18(1976-77) 61; H.E. Wyczawski, SPTK II 36-38; J. Misiurek, Spory chrystologiczne w Polsce w drugiej potowie XVI wieku, Lb 1984 (passim); A. Werpachowska, Z dziejów retoryki XVI wieku. Polemika Jakuba Górskiego z Benedyktem H., Wr 1987.

Podobne prace

Do góry