Ocena brak

HENRYK III (2)

Autor /Toma Dodano /16.10.2012

ur. 1 X 1207 w Winchester, zm. 16 XI
1272 w Westminster, król ang. z dynastii Plantagenetów.

Tron ang. uzyskał 1216 po śmierci ojca Jana bez Ziemi
(jako wnuk Henryka II) dzięki poparciu duchowieństwa i
większości baronów ang., którym regenci w imieniu H. potwierdzili
Wielką Kartę Wolności (— Magna charta), ograniczającą
konstytucyjną władzę król.; w czasie regencji (do
1227), głównie bpa Winchester Piotra z Roches, umocniła
się pozycja Kościoła w Anglii;

1237 H. osobiście potwierdził
Magna charta w zamian za nowe podatki; próby podporządkowania
sobie Kościoła i roszczenia H. do dochodów z wakujących
beneficjów oraz ich nadawania stały się przyczyną
jego konfliktu z abpami Canterbury —» Edmundem z Abingdon
i jego następcą Bonifacym z Sabaudii. Bezskuteczne
wojny z Francją, prowadzone 1242-59 w celu odzyskania
skonfiskowanych przez Filipa II Augusta francuskich posiadłości
Plantagenetów, doprowadziły do niezadowolenia stanów
królestwa, które odmówiły płacenia podatków i 1258 narzuciły
H. tzw. prowizje oksfordzkie, oddające faktyczną
władzę w ręce reprezentacji baronów; 1262 H. ogłosił bullę
pap. Urbana IV, która zwalniała go z przysięgi złożonej na
prowizje i przyznawała mu prawo mianowania komendantów
zamków i wszystkich urzędników.

Pokonany pod Lewes
przez przeciwników pod dowództwem Szymona z Montfort,
H. zaprzysiągł oksfordzkie prowizje i wydał jako zakładnika
m.in. syna Edwarda; w wyniku nieporozumień między zwycięzcami
H. odzyskał władzę i edyktem wyd. w Kenilworth,
potwierdzonym 1266 przez parlament, przywrócił sobie wszystkie
uprawnienia sprzed 50 lat, a 1267 zgodził się na włączenie
przez parlament do nowego statutu kilku mniej krępujących
artykułów z prowizji oksfordzkich.

Wykształcony, szczodry i pobożny H. udzielił 1229 schronienia
w Anglii uciekinierom z uniw. paryskiego i zatrudnił
ich na uczelni w Cambridge; jego mężem zaufania był —»
Anioł z Pizy, przybyły 1224 do Anglii w celu założenia klasztorów
franciszkańskich oraz studium zak. w Oksfordzie; H.
był także fundatorem klasztorów, m.in. 1245 opactwa w
Westminster.

 

O.H. Richardson, The National Movement in the Reign of H. and Its Culmination in the Barons'war, NY 1897; F.A. Gasquet, H. and the Church, Lo 1905; M. Hennings, England under H., Lo 1924; F.M. Powiekę, King H. and the Lord Edward I-II, NY 1947; tenże, The 13th Century 1216 bis 1307, Ox 1953; Royal and Other Historical Letters Illustrative of the Reign of H. I-II, Nendeln 1965; F.M. Powiekę, King H. and the Lord Edward. The Community of Realm In the Thirteenth Century I-II, Ox 1966; M.T. Clancy, Did H. Have a Policy?, History 53(1968) 203-216; R.M. Hogg, H. the Justiciarship, and the Court Coram Rege in 1261, The American Journal of Legal History 30(1986) z. 1, 59-78.

Podobne prace

Do góry