Ocena brak

Henryk II w walce z opozycją feudalną

Autor /Cieszymysl Dodano /02.05.2012

 

  • Uwieńczeniem działalności Henryka II, zmierzającej do umocnienia i rozszerzenia władzy królewskiej, miała być sakralizacja osoby króla, na wzór Kapetyngów. Na dworze brakło jednak jednolitej koncepcji władzy królewskiej, odezwała się opozycja Kościoła. Jan Salisbury, prekursor humanizmu w wielu dziedzinach, w traktacie Polycraticus uzasadniał konieczność zwierzchnictwa kościoła nad władzą świecką i usprawiedliwiał tyranobójstwo.

  • Śladem Kapetyngów Henryk II chciał zabezpieczyć sukcesję korony angielskiej przez swoje potomstwo. Koronował w 1170 r. najstarszego syna, Henryka. Stał się on jednak narzędziem w walkach feudalnej opozycji. Po jego śmierci w 1183 r. Henryk nie powtarzał już tego aktu.

  • Największe ciosy polityce Henryka zadała opozycja kościelna. Od chwili autonomizacji sądownictwa kościelnego przez Wilhelma Zdobywcę kościół rozciągał swoje kompetencje w tym zakresie, uznając osoby mu podległe za wyjęte spod jurysdykcji świeckiej, a także powołując przed swoje trybunały ludzi nie związanych ze stanem duchownym. Ta sytuacja zaostrzyła się za panowania Stefana hr Blois.

  • Jak i w innych sprawach, Henryk II chciał powrócić do praktyk swojego pradziada. W konstytucjach z Clarendon z 1164 r.:

  • ograniczył zakres kompetencji sądów kościelnych, zabraniając powoływania przed kościelne trybunały osób świeckich

  • w sprawach karnych duchowieństwo podporządkował sądom świeckim

  • zarezerwował sobie prawo do wpływania na obieranie bp i opatów

  • zabronił apelacji do Rzymu bez zgody króla.

  • Konstytucje zostały manifestacyjnie odrzucone przez abp Canterbury, Tomasza Becketa. Dawny współpracownik i przyjaciel Henryka, z chwilą wyniesienia na głowę kościoła angielskiego w 1162 r. zaczął gorliwie troszczyć się o interesy duchowieństwa. Narażając się królowi, zbiegł na dwór jego wroga, króla Francji. Papież, prowadzący właśnie spór z cesarzem, a mogący liczyć tylko na pomoc Henryka, nie udzielił poparcia Becketowi, ale zaaranżował ugodę, na mocy której Tomasz mógł powrócić do Anglii. Dodatkowo opozycyjne środowisko Becketa zasilił Jan z Salisbury. W 1170 r. Becket został zamordowany przez czterech rycerzy króla w katedrze Canterbury.

  • Po morderstwie Becketa, Henryk, obawiający się opinii feudalnej, kleru i klątwy papieskiej, musiał ulec i po upokarzającej ceremonii ustąpić na całej linii. Za cenę rozszerzenia kompetencji sądów kościelnych utrzymał wpływ na obsadzanie dostojników kościelnych.

Aureola otaczająca kanonizowanego wkrótce po śmierci Becketa (1173) wpłynęła na rozszerzenie się opozycji wśród kleru i na ośmielenie opozycji możnowładztwa.

  • Ostatnie lata panowania Henryka wypełniała zaostrzająca się walka z możnowładztwem, które starało się wykorzystać ambicje synów Henryka, by pchnąć ich przeciwko ojcu, i spiskowało z Kapetyngami.

Podobne prace

Do góry