Ocena brak

HENRYK II POBOŻNY

Autor /Toma Dodano /16.10.2012

ur. ok. 1196 lub 1202-04, zginął
9 IV 1241 w bitwie pod Legnicą, książę śląski, wlkp. i
krakowski.

Był synem — Henryka I Brodatego i św. —» Jadwigi Śląskiej;
Kronika Polska (koniec XIII w.) wspomina o domniemanej
bitwie pod Studnicą, w której H. wspomagany przez
Niemców miał pokonać st. brata Konrada Kędzierzawego popieranego
przez Polaków (ta informacja Kroniki jest traktowana
jako odbicie konfliktów narodowościowych na Śląsku
w czasie jej spisywania); uczestniczył (1229 i 1230) w zwycięskich
walkach Henryka Brodatego z abpem magdeburskim —»
Albrechtem II o Lubusz, a 1233-34 - w krucjacie książąt pol.
i —» Krzyżaków przeciw Prusom oraz w bitwie nad Dzierzgonia;
po przyłączeniu 1234 części Wielkopolski do swego państwa
Henryk Brodaty zlecił jej zarząd H., który odtąd używał tytułu księcia Śląska i Wielkopolski.

Był krzewicielem życia
rei. na Śląsku, m.in. wraz z żoną — Anną sprowadził przed
1238 —» franciszkanów (II A) z Pragi do Wrocławia, gdzie
planował założyć także szpital prowadzony przez —» braci
szpitalnych Najświętszej Panny (fundacji dopełniła żona
1253).

Dzięki zabiegom Henryka Brodatego, których wynikiem
była bulla protekcyjna pap. —> Grzegorza IX i jego staraniom
o koronę król. u ces. Fryderyka II, H. miai zagwarantowaną
nienaruszoną sukcesję. Po śmierci ojca 1238 objął
władzę w całym państwie; doprowadził do uporządkowania
spraw konfliktowych o przywileje immunitetowe z abpem
gnieźn. Pełką i bpem wrocł. Tomaszem I, przystępując do
koalicji pap. przeciw ces. Fryderykowi II; zachowując dominującą
pozycję w państwie neutralizował działania odśrodkowe
innych książąt pol. - tolerował emancypacyjne działania
Mieszka II Otytego i jego matki Wioli oraz młodocianego -»
Bolesława Wstydliwego, godził się na rządy Władysława
Odonica w części Wielkopolski, a za cenę małżeństwa córki
Konstancji z Kazimierzem Konradowicem i przekazanej w
posagu kasztelanii lądzkiej doprowadził do stabilizacji stosunków
z Konradem I; 1239 zlikwidował zagrożenie z zachodu,
spowodowane najazdem feudałów niem. na Lubusz i Santok.

Kres rządom H. położył najazd Tatarów, którzy 1241 podbili
Małopolskę i dotarli na Śląsk. H. wyznaczył Legnicę jako
miejsce koncentracji rycerstwa śląskiego i młp., gdzie oczekiwał
też na posiłki czes. dowodzone przez króla Wacława I
(szwagier H.); zanim te przybyły, doszło 9 IV 1241 na Dobrym
Polu pod Legnicą do decydującej bitwy, w której wojska
H. zostały rozbite, a on sam poległ w walce; ciało księcia
(giowę jako trofeum zabrali Tatarzy na Węgry), odnalezione
przez żonę, zostało pochowane w kościele św. Jakuba we
Wrocławiu. Klęska legnicka była bezpośrednim powodem
rozpadu tzw. monarchii Henryków Śląskich, a Śląsk uległ podziałom
dzielnicowym pomiędzy synów H.

Potomni obdarzyli H. przydomkiem „Pobożny" (początkowo
tym mianem określano Henryka Brodatego, natomiast H.
był zw. „princeps Poloniae christianissimus") w uznaniu jego
zasług w obronie chrześcijaństwa przed nawałą tatarską oraz
z powodu krzewienia życia rei. na Śląsku.

 

J.G. Kunisch, Herzog H. der Zweite von Niederschlesien, Br 1834; C. Grünhagen, ADB XI 604-606; M. Łodyński, Polityka Henryka Brodatego i jego syna w latach 1232-1241, PHis 14(1912) 1-25, 141-163, 271-294; R. Gródecki, Dzieje polityczne Śląska do roku 1290, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, Kr 1933, I 155-326; J. Gottschalk, Der „Bruderzwist" unter den Söhnen der heiligen Hedwig, ASKG 9(1951) 45-58; K. Maleczyński, PSB IX 404-405; H. Appelt, NDB VIII 393-394; Jasiński I 94-99; B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Wwa 1975.

Podobne prace

Do góry