Ocena brak

Henryk II i Tomasz Becket

Autor /Sydonia Dodano /19.04.2013

Konflikt kościelny w Anglii rozwinął się w latach 1162-1170. Wcześniej, gdy trwały walki o tron angielskipo Henryku I, Stolica Apostolska zapewniła sobie wpływ na sprawy kościelne przez nadanie arcybiskupomz Canterbury uprawnień legackich i usunięcie zakazu apelacji do Rzymu. Nowy król, HenrykII (1154-1189) dążąc do umocnienia i rozszerzenia władzy królewskiej, usiłował ograniczyć autonomięsądownictwa kościelnego.

Liczył na poparcie Tomasza Becketa, swojego kanclerza i archidiakona wCanterbury, którego wprowadził (1162) na stolicę arcybiskupią i prymasowską w Canterbury. Arcybiskup,wykształcony w teologii i prawie, znany jako mądry dyplomata i administrator, po objęciu najwyższejgodności kościelnej w Anglii zmienił swój styl życia, zrezygnował z kanclerstwa, uprawiał surowąascezę (włosienica, biczowanie) i otaczał się klerem, dążącym do reformy. Przeciwnika miał w arcybiskupiez Yorku, który walczył o prawa prymacjalne dla swej stolicy i szukał poparcia u króla. Biskupiangielscy nie tworzyli więc jedności, gdy rozpoczął się konflikt o sądownictwo kościelne. Henryk II jużna sejmie w Westminster (1163) użalał się na wzrost wykroczeń kleru i stronniczość sądów duchownych.

Na sejmie w Clarendon (1164) podjęto uchwałę w 16 artykułach, które odnawiały prawa zwyczajowe zczasów Henryka I, podkreślały lenną zależność biskupów od monarchy i narzuciły sądom duchownymprocedurę sądów królewskich, odbierając im sprawy kleru, uznane za cywilne, jak spory o prebendy, długi,patronat, krzywoprzysięstwo. Zarządzono nadto, że każda apelacja do Rzymu wymaga zbadania przezkróla i jego zgody. Przepisy uchwały, wzięte pojedynczo nie były nowe, arcybiskup Tomasz i biskupi, podługich pertraktacjach, wyrazili ustnie aprobatę. Gdy król żądał podpisania, arcybiskup odmówił, bo dostrzegłw artykułach klarendońskich niezgodność z zasadami prawnymi zbioru Gracjana. Sądzonyprzez króla w Northampton, nie uznał wyroku, złożył odwołanie do papieża i opuścił zamek bez przeszkody,bo król liczył się z nastrojami ludu, opowiadającego się za arcybiskupem z wdzięczności za jegodziałalność społeczną.

W nocy umożliwiono mu ucieczkę do Francji, w której pozostał przez 6 lat. HenrykII obłożył sekwestrem majątki arcybiskupie i skazał na wygnanie duchownych popierających arcybiskupa.Papież Aleksander III osobiście powiadomiony przez Tomasza o konflikcie, uznał z kardynałamiwiększość artykułów klarendońskich za nie do przyjęcia, starał się jednak pośredniczyć w sporze, podobniejak król francuski. Henryk II żądał depozycji Tomasza i domagał się uprawnień legata dla arcybiskupaz Yorku. Aleksander III mianował go tylko legatem dla Szkocji, a Tomasza - dla Anglii.

Dopiero w1169 roku król wyraził chęć porozumienia, jego dwa osobiste spotkania z Tomaszem były bez rezultatu,jednakże w trzecim zgodził się zapewnić arcybiskupowi bezpieczeństwo i pokój, uznać jego prawa prymacjalne,dokonać zwrotu zabranych posiadłości. Tomasz wrócił do Canterbury (1170) i surowo postępowałz biskupami i duchownymi, którzy podczas sporu nie przestrzegali jego zarządzeń. Gdy oni osobiścierelacjonowali sprawy Henrykowi II, przebywającemu w posiadłościach angielskich na kontynencie,miał powiedzieć: czy nikt nie uwolni go od tego przeklętego klerka z gminu? Czterech rycerzy przeprawiłosię przez kanał La Manche, odbyło z arcybiskupem dyskusję, przerwaną pójściem do katedry nanabożeństwo. W katedrze żądali od niego jeszcze raz odwołania kar na biskupów i innych duchownych, agdy odmówił, zabili go u stopni ołtarza (29.12.1170).

Wieść o zabójstwie szybko dotarła do króla i rozeszła się w innych krajach. Winą obciążono Henryka II,choć zapewniał, że nie wydał polecenia. Współwinnymi uznano arcybiskupa z Yorku i biskupa z Londynu.Na posiadłości angielskie we Francji, w których przebywał król, rzucił interdykt arcybiskup z Sensjako legat papieski. Henryk II, z obawy przed tragicznymi dla siebie następstwami kar kościelnych, wysłałspiesznie poselstwo do Aleksandra III, by nie dopuścić do interdyktu na Anglię, lecz papież ogłosiłna niego interdykt osobisty. Po wyprawie na Irlandię, którą rozgłaszał jako krucjatę w celu podporządkowania tego kraju Stolicy Apostolskiej, król podjął rozmowy z legatami papieskimi.

W ich wyniku złożyłz obwinionymi biskupami przysięgę oczyszczającą, że nie mieli moralnego udziału w zabójstwiearcybiskupa, oraz zobowiązał się: dostarczyć 200 rycerzy do obrony Stolicy Apostolskiej, wziąć przez 3lata udział w krucjacie, a gdyby było niemożliwe udać się do Ziemi Świętej, wziąć udział w walce z Mauramiw Hiszpanii, nie utrudniać apelacji do Rzymu, odwołać prawa wrogie Kościołowi i zwrócić majątkiarcybiskupstwa w Canterbury. Aleksander III potwierdził układ bullą (2.09.1172), a rok później kanonizowałTomasza, król zaś odbył pielgrzymkę do jego grobu i czynił powtórnie pokutę.

Podobne prace

Do góry