Ocena brak

GWIAZDA

Autor /Augustyn Dodano /20.03.2012

Jest to zazwyczaj kula gazowa dość podobna do Słońca, świecąca dzięki reakcjom termojądrowym zachodzącym w jej wnętrzu; po wyczerpaniu paliwa termojądrowego gwiazdy „umierają" zastygając, w zależności od swej masy, jako białe karły, gwiazdy neutronowe a. czarne dziury; przen. los, przeznaczenie, szczęście; kolorowy lampion w kształcie gwiazdy noszony przez kolędników w okresie Bożego Narodzenia.

Czekam na moją gwiazdę, fr. J'attends mon astrę, powiedzenie Karola Alberta, króla Sardynii w latach 1831-40, przyjęte potem jako dewiza jego (tj . sabaudzkiej) dynastii.

Czerwona gwiazda zob. Czerwony. Czytać w gwiazdach zajmować się przepowiedniami astrologicznymi, wróżyć z gwiazd, stawiać horoskopy na podstawie układu gwiazd. Gwiazda Afryki zob. Diamenty (Cullinan). Gwiazda Betlejemska, która, wg Biblii, Ew,, wg Mat., 2, 9, szła przed Mędrcami (Magami), aż stanęła nad miejscem, gdzie było Dziecię.

Gwiazda Dawida godło Izraela, dwa zachodzące na siebie pionowo trójkąty równoboczne odwrócone od siebie wierzchołkami. Gwiazda Indii największy szafir świata (563 karaty), w 1964 skradziony w Amer. Muzeum Historii Naturalnej, a później odzyskany.

Gwiazda Keplera jedna z trzech supernowych gwiazd w Galaktyce, zaobserwowana przez Keplera i Galileusza w konstelacji Wężownika w 1604. Gwiazda morska zob. 'Morski. Gwiazda pięcioramienna (czerwona) motyw wielu godeł państwowych; godło komunizmu.

Gwiazda Polarna, Gwiazda Biegunowa, Cynozura, gwiazda widoczna najbliżej płn. bieguna niebieskiego; obecnie jest nią alfa Małej Niedźwiedzicy. Gwiazda Południa zob. Diamenty. Gwiazda przewodnia cel przyświecający komuś, ideał, do którego się dąży.

Gwiazda Sewilli, hiszp. La estrella de Sevilla, hiszpańska komedia dramatyczna wierszem (ok. 1617, wyd. pol. 1881, wyst.pol. 1966) przypisywana tradycyjnie dramaturgowi Lope de Vega. Ową gwiazdą jest piękna siostra burmistrza Sewilli, której-szczęście zniweczone zostaje przez namiętność, jaką zapałał do niej król.

Gwiazda spadająca meteor, por. Lucyfer. Gwiazda wieczorna planeta Wenus nad horyzontem po zachodzie Słońca; por. Hesperia; Hesperos. Gwiazda zaranna, poranna, Jutrzenka, planeta Wenus nad horyzontem przed wschodem Słońca; por. Fosforos, Lucyfer; inwokacja z litanii do NMP.

Gwiazda zaranna zbiór opowiadań (1955) Marii Dąbrowskiej.
Gwiazda poranna (zwiastun) Reformacji przydomek Johna Wiklifa,
1329-84, ang. reformatora religijnego. Gwiazdka wigilia Bożego Narodzenia; podarek wigilijny; biała plama na głowie konia a. bydła domowego ciemnej maści.

Gwiazdy i pasy, ang. Stars and Stripes, gwiaździsty sztandar, pop. nazwa flagi USA, wprowadzonej po deklaracji niepodległości. W chwili przyjęcia przez Kongres (1777) zawierała 13 pasów (przemiennie białych i czerwonych) i 13 gwiazd, reprezentujących 13 stanów Unii. Dziś zawiera 13 pasów i 50 gwiazd (po jednej dla każdego stanu).

Gwiaździsty sztandar, ang. The Star-spangled Banner, amer. hymn
narodowy od 1931, melodia oparta na Anakreoncie w niebiosach,
pieśni biesiadnej Towarzystwa Anakreońskiego w Londynie, wydanej w 1771. Słowa ułożył Amerykanin Francis Scott Key pod wrażeniem bezskutecznego bombardowania nocnego przez flotę brytyjską fortu McHenry w 1814 i widoku gwiaździstego sztandaru powiewającego nad fortem o świcie.

Plac Gwiazdy, fr. Place de FŚtoile, w Paryżu na przecięciu się dwunastu alei, z łukiem tryumfalnym Gwiazdy w pośrodku; dziś plac de Gaulle'a. Pod (nie)szczęśliwą gwiazdą urodzony wyrażenie przysłowiowe, pozostałość dawnych wierzeń astrologicznych łączących losy ludzkie z układami znaków Zodiaku i planet.

Gwiazdy przeciw Sisarze w biblijnej Pieśni Debory, Ks. Sędziów, 5,20: „Z nieba walczono przeciw nim (Chananejczykom); gwiazdy, trwając w rzędzie i w biegu swoim, walczyły przeciwko Sisarze" (wodzowi wojsk chananejskich).

Byłeś za gwiazdą swoją szedł - powiada - Do chwalebnego pewnie trafisz portu (wł. Ed egli a me. „Se tu segui tua Stella non puoifallire al glorioso porto"). Dante, Boska Komedia, Piekło, 15, 55-56. Przez ciernie do gwiazd, łac. per aspera ad astra, przez trudy, cierpienia, do sukcesu. Spod ciemnej gwiazdy ciemne podejrzane indywiduum, marnota moralna, kreatura, podła dusza, paskudny typ.

Tak kroczy się ku gwiazdom, łac. sic itur ad astra, w Eneidzie, 9, 641, Wergiliusza Apollo, siedząc na obłoku, woła do zwycięskiego Julusa: „Dzielnie sobie poczynasz, chłopcze! Tak kroczy się ku gwiazdom!" Używane jako dewiza, motto.

Podobne prace

Do góry