Ocena brak

GRZEGORZ z NAZJANZU, Grzegorz Teolog Św. - W IKONOGRAFII

Autor /Halka Dodano /11.10.2012

Od X W. G. wyobrażany jest jako gr.
biskup, mężczyzna w średnim wieku lub starzec (siwy, łysiejący,
z krótką szeroką brodą i krzaczastymi brwiami), z prawicą
wzniesioną w geście błogosławieństwa i zwojem (lub
księgą) w lewej ręce; jest to spośród świętych postać najczęściej
pojawiająca się w sztuce Kościoła wschodniego.

Najdawniejsze jednak wyobrażenia G. ukazują freski z
705-706 w S. Maria Antiqua w Rzymie. Jego postać występuje
przede wszystkim w kompozycjach Trzech Ojców Kościoła,
tzn. z Bazylim Wielkim i Janem Chryzostomem; kompozycje
te pojawiają się w mozaikach (np. z poł. XII w. w Cappella
Palatina w Palermo, w klasztorze Hosios Lukas w katedrze
w Cefalu) oraz ikonach (z XIV w. w Galerii Tretiakowskiej
w Moskwie, z XV w. w Galerii Nar. w Sofii).

Popularne
w Kościele wsch. Homilie G. zdobione są wizerunkami G.
jako autora, m.in. w kodeksie 14. z XI w. (Biblioteka Patriarchatu
Gr. w Jerozolimie), kodeksie z XII w. (klasztor Pantokratora
na Athos), czy w odosobnionej miniaturze z XV w.,
ukazującej go jako inspirowanego przez manus Dei (Muzeum
Hist., Moskwa); postać G. występuje także w scenach przedstawiających
jego homilie - artyst. najwartościowsze miniatury
wykonano w IX w. dla ces. Bazylego I Macedońskiego
(BN Paryż).

W zach. sztuce sceny z życia G. pojawiają się od XVII w.,
np. G. walczący z herezją, G. jako autor (freski z 1638-1721
w apsydzie kościoła S. Maria in Campo Marzio w Rzymie),
G. jako bp walczący za pomocą swej laski z herezją (szkic
P.P. Rubensa w muzeum w Gotha).

W Polsce wyobrażenia
G. wśród in. ojców Kościoła spotyka się w cerkwiach prawosł.
i unickich, np. G. z Pawiem, Grzegorzem z Nysy i
Bazylim Wielkim w malowidłach na wsch. ścianie nawy kaplicy
Trójcy Świętej w Lublinie, G. z Bazylim i Janem Chryzostomem
- na ołtarzyku z XVIII w. w dawnej cerkwi gr.kat.
w Sanoku, G. z Janem Chryzostomem w ikonie karpackiej z
XVII w. (MNKr) oraz w zasuwie ikonostasu z pocz. XIX w.
w cerkwi w Sanoku. G. występuje także w ilustracjach, m.in.
w rycinie euchologionu z 1917 (cerkiew w Zawadce Rymanowskiej).

 

Künstle II 287, 380; Kaftal I 537; Réau III 2, 607-608; U. Knoben, LCIk VI 444-450; J. Kłosińska, Ikony, Kr 1973, 250, 257; A. Różycka-Bryzek, Blzantyńsko- ruskie malowidła w kaplicy Zamku Lubelskiego, Wwa 1983, 104.

Podobne prace

Do góry