Ocena brak

GRZECHY GŁÓWNE

Autor /Halka Dodano /11.10.2012

(łac. peccata capitalia), przekroczenie
norm mor., będące źródłem innych wykroczeń, warunkujące
w wyniku częstego powtarzania zatwardziałą grzeszną
skłonność, zw. nałogiem.

W Piśmie św. pojęcie g.g. wiąże się z każdym z nich osobno
(np. zazdrość - Koh 4,4; pycha - Syr 3,26-28; chciwość -
1 Tm 6,10), a jedynie 1 J 2,16 wskazuje na potrójne źródło
grzechów (pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha żywota).
W okresie patrystycznym przyjmowano 8 źródeł grzechów;
Ewagriusz z Pontu utożsamiał je (logismoi) z demonami
(Praktikos; SCh 171,506-509), w czym kontynuował myśl
Orygenesa, podobnie rozumował Jan Kasjan (De institutione
coenobiorum 5,5; PL 49,202-208), Kolumban ML (Institutio
de octo vitiis princip alibus) oraz Alkuin (Dc virtutibus et vitiis
27; PL 101,632-637). Liczbę 7 g.g. podawał Jan Klimak (Scala
paradisi gradus 22; PG 88,948-950), utożsamiając próżność
z chciwością.

Największy wpływ na teol. interpretację g.g.
wywarł Grzegorz I Wielki podając ich wykaz: zazdrość,
gniew, przesadny smutek, chciwość, obżarstwo, nieczystość,
pycha (Liber moralitatum in Job 31; PL 76,620-622); nawiązali
do niego Izydor z Sewilli (PL 88,96-102) i Tomasz z Akwinu
(STh II-II, 104,4; Quaestiones disputatae de malo 8,2)
wykazując specyfikację g.g. zależną od celów szczegółowych,
a także Bonawentura (Breviloquium 3,9), Hugon ze Świętego
Wiktora (Allegoriae in NT) i Piotr Lombard (II Sententiarum
42).

W średniow. teologii często określano g.g. mnemotechnicznym skrótem SALIGA (superbia, avaritia, luxuria, invidia,
gula, acedia). Wykaz ten przeszedł do katechizmu potryd.,
który rozróżniał g.g. szkodzące przede wszystkim samemu
grzesznikowi (pycha, chciwość, łakomstwo, obżarstwo,
pijaństwo, nieczystość) oraz szkodzące bliźnim (zazdrość,
gniew, lenistwo).

Naturę g.g. wiąże się z aktualnym i habitualnym stanem
pozbawienia —» laski Bożej oraz pozostawania w zależności
od pokus i złych skłonności, co w wymiarze nadprzyr. oznacza
utratę zjednoczenia z Bogiem i poddanie wpływom szatana.
Dlatego też w Kościele pierwotnym odpuszczanie g.g.
wymagało pokuty pubi. (zwł. w przypadkach bałwochwalstwa,
rozpusty, zabójstwa), czego symbolem wg Tertuliana
było oczyszczenie Naamana przez siedmiokrotne obmycie się
w wodach Jordanu (Adversus Marcionem 4,9; PL 2,375).

Wyzbywanie się g.g. w historii duchowości chrzęść, wiązano
z osiąganiem etapów życia duchowego (Ewagriusz z Pontu,
Jan Kasjan), z walką duchową wiodącą ku —» katharsis, co
wymaga pedagogii życia wewn. (Ambroży, Grzegorz I Wielki,
Jerónimo Nadal ŚJ).

Ikonografia g.g. odwoływała się najczęściej
do ujęć alegor., przy czym starano się unikać obrazowego
propagowania grzesznych występków, a także eksponować
cnoty (—» cnót katalogi).

 

R.E. Messenger. Ethical Teachings in the Latin Hymns of Medieval England. With Special Reference to the Seven Deadly Sins and the Seven Principal Virtues, NY 1930; E. Dublanchy, DThC II 1688-1692; K.A. Olsson, Seven Sins and Seven Virtues, Lo 1962; H. Amoroso, Les sept péchés capitaux vus par un psychiatre, P 1965; J. Houlet, Combats des vices et des vertus. Les psychomachies dans l'art, P 1969; E. Oyola, Los pecados capitales en la literatura medieval española, Colledge Park 1974; A. Solignac, DSAM XII 835-862.

Podobne prace

Do góry