Ocena brak

Gruźlica narządu ruchu

Autor /grubaska Dodano /18.12.2012

Gruźlica narządu ruchu nadal stanowi poważny problem lecznictwa uspołecznionego ze względu na częstość występowania i na poważne następstwa w razie niewłaściwego leczenia. W przeciwieństwie do okresu przed wprowadzeniem obowiązkowych szczepień obecnie atakuje ona osoby dorosłe i starsze; rzadziej chorują dzieci. Prątek gruźlicy po wyjściu z ogniska w płucach lub węzłach chłonnych w czasie bakteriemii usadawia się w zatokach żylnych kości gąbczastej lub błonie maziowej, a również w krwiaku pourazowym".

Zależnie od zjadliwości prątków i sił odpornościowych organizmu ognisko chorobowe może: 1) goić się bez ujawnienia się choroby, 2) rozwinąć się w postać wysiękowo-martwiczą (złośliwą), cechującą się obumieraniem tkanki kostnej, powstawaniem mas martwiczych i ropnia, z naciekiem zapalnym rozprzestrzeniającym się koncentrycznie na sąsiednie odcinki kości, albo 3) w postać ziarninową (łagodniejszą), w której ziarnina gruźlicza, niszcząc kość, stopniowo obejmuje coraz dalsze tkanki.

Gruźlica stawów rozwija się z ogniska w błonie maziowej albo po przebiciu ogniska kostnego przystawowego. Rozprzestrzeniając się wzdłuż błony maziowej i torebki, zmiany dochodzą do okolicy przyczepu torebki i więzadeł, gdzie tworzą się nadżerki w kości i proces stopniowo przechodzi na kość. Rozróżnia się: 1) postać wysiękową (arthritis tuberculosa serosa), z długotrwale utrzymującym się wysiękiem stawowym, 2) postać przerostowo-ziarninową, grzy bowatą (arthritis tbc lungosa) wywołującą znaczne pogrubienie, obrzęk i naciek torebki i błony maziowej, ograniczenie ruchów i bolesność, 3) postać serowatą, martwiczą (arthritis tbc purulenta, necrotisans), w której przeważają ogniska niszczenia chrząstki rozprzestrzeniające się w przystawowej części kości.

" Związek przyczynowy między urazem a zlokalizowaniem ogniska gruźliczego (w krwiaku pourazowym) można przyjąć wtedy, gdy pierwsze objawy gruźlicy wystąpiły najwcześniej po 2 tygodniach i najpóźniej do 6 miesięcy.

Obecnie w wyniku zwalczania gruźlicy coraz rzadziej występują typowe niżej opisane postacie gruźlicy, natomiast spotyka się mykobakteriozy o nietypowym przebiegu, wywołane przez prątki niewrażliwe na streptomycynę, reagujące natomiast na rymak-tan i cykloserynę. Należą do nich Mycobakterium bovis, avium, marinum. Natomiast prątki atakujące głównie węzły chłonne: Mycobacterium scrophulaceum, chelonei, tor-luitum nie reagują na dzisiaj znane antybiotyki.

Proces gruźliczy przebiega w dwóch fazach:

W fazie pierwszej, wstępującej, tj. w fazie rozprzestrzeniania się zapalenia, można wyodrębnić: I — okres nacieku (stadium infiltrationis), bez wyraźnych cech martwicy tkanek, trwający około 6 miesięcy, i II — okres martwicy (stadium destructionis), cechujący się powstawaniem ognisk martwicy tkanek, ropni zimnych, rozprzestrzenianiem gruźlicy na dalsze odcinki i powstawaniem zniekształceń. Trwa on od 2 do 6 lat. W tym okresie w erze przedantybioty-kowej ginęło 20% chorych na gruźlicę narządu ruchu.

Faza druga, zstępująca, dzieli się na III — okres gojenia (stadium reparatic-nis), w którym następuje ograniczenie procesu rozpadowego tkanek i tworzą się ogniska otorbione tkanką bliznowatą, zaś objawy chorobowe ogólne i miejscowe cofają się; trwa on 2 do 3 lat, lecz przy niewłaściwym leczeniu lub braku leczenia może utrzymywać się z okresowym zaostrzeniem cale życie; oraz IV — okres wygojenia klinicznego (stadium sanationis), występuje tylko w przypadkach, w których ognisko chorobowe wygoiło się klinicznie, zawiera ono jednak zwykle prątki gruźlicy i zawsze może grozić wznowieniem procesu chorobowego.

Objawy kliniczne gruźlicy ogólne — to stany podgorączkowe, osłabienie, szybkie męczenie się, bladość powłok i skóry, poty, anemia; miejscowe — bolesność miejscowa i nasilająca się przy ruchach, bóle nocne, wzmożone napięcie mięśni, wzmożona temperatura okolicy objętej procesem chorobowym, wysięk stawowy, obrzęk i zgrubienie torebki, zgrubienie skóry i tkanki podskórnej, powiększenie najbliższych węzłów chłonnych, które są w ii okresie tkliwe, elastyczne, w iii bardziej zbite, malejące. Dołączają się zaniki mięśni, nasilające się przykurcze i ograniczenie ruchów zajętych stawów, a nasilenie się zniekształceń w przypadkach nie leczonych. Początek jest łagodny, przebieg powoli nasilający się, w przeciwieństwie do ostrych, nieswoistych spraw zapalnych. Przebicie ogniska gruźliczego do stawu może dać objawy przebiegu ostrego z wysoką gorączką i objawami ogólnymi. Jednoczesna bak-teriemia może imitować ciężki przebieg grypy, zapalenie płuc i nieswoiste zapalenie stawu.

Objawy radiologiczne w okresie — to jedynie słabo widoczne zatarcie struktury kostnej. okresie ii widoczne jest ognisko osteolizy, bez wyraźnych granic, niszczenie kości i chrząstki objawiające się zwężeniem szpary stawowej, krążka międzykręgowego, cienie wskazujące na obecność ropnia zimnego (opadowego), zniekształcenia spowodowane zniszczeniem i zgnieceniem tkanki kostnej. W okresie III pojawia się otoczka sklerotyczna dookoła ogniska rozrzedzenia i nadżerki kostne i przystawowe. W miarę postępowania procesu gojenia otoczka staje się grubsza i wyraźniejsza. Masy serowate w ognisku zimnym ulegają uwapnieniu, pojawiają się plamiste zagęszczenia w obrębie kości i w ropniu znajdującym się z dala od kości. Przewlekający się okres III może cechować się obecnością ognisk o charakterze okresu II i ognisk przewapnienia. W procesach toczących się w trzonach kości (śródręcza, paliczków, strzałki, kości promieniowej) może być widoczny odczyn okostnowy i pogrubienie kości. Mniejszy odczyn okostnowy towarzyszy procesom toczącym się w przynasadach, wyraźniejszy — w gruźlicy powikłanej przetokami z dodatkowym zakażeniem nieswoistym".

Jakkolwiek każde umiejscowienie gruźlicy może wywołać właściwe sobie powikłania, do ogólnych powikłań zaliczyć należy: 1) wytworzenie się ropni zimnych, przetok i zakażenie nieswoistym ropnym procesem zapalnym, 2) zwichnięcia patologiczne wywołane rozdęciem stawu przez wysięk lub zniszczeniem końców stawowych, 3) patologiczne ustawienia, przykurcze i zesztywnienia stawów w nieprawidłowym ustawieniu, 4) uszkodzenie chrząstki nasadowej i zahamowanie wzrostu, 5) ucisk przez ropień zimny, masy martwicze i ziarninę, lub zniekształcony odcinek kości na rdzeń, pnie nerwowe i naczynia, 6) uszkodzenie ścian dużych naczyń i następowy krwotok, 7) toksyczne uszkodzenie narządów miąższowych i chrząstek nasadowych.

Wczesne rozpoznanie i właściwe leczenie pozwalają zachować sprawność narządu ruchu, a nawet uzyskać restitutio ad integrum. Jeżeli leczenie zachowawcze zawodzi, może być konieczne leczenie operacyjne. Obecnie jedynie w zaniedbanych przypadkach i u ludzi starych i wyniszczonych należy się liczyć z możliwością zejścia śmiertelnego.

Trudności rozpoznawcze mogą sprawiać wysiękowe zapalenia stawów, które trzeba odróżnić od pourazowego wysięku stawowego, zwłaszcza przy obecności podostrych i przewlekłych stanów zapalnych na tle nieswoistym i gośćcowym. Gruźlicę kości można pomylić ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów, nowotworem (kręgosłupa), torbielami zapalnymi, zwyrodnieniowymi, z nieswoistym zapaleniem kości, z brucelozą. Rozpoznanie należy oprzeć na objawach klinicznych, radiologicznych i wynikach badań laboratoryjnych. Podejrzenie gruźlicy zobowiązuje do leczenia swoistego przeciwgruźliczego.

Podobne prace

Do góry