Ocena brak

GOGH VINCENT van

Autor /Elwir Dodano /05.10.2012

ur. 30 III 1853 w Groot-Zundert
( H o l a n d i a ) , zm. 29 VII 1890 w Auvers-sur-Oise k. Paryża,
malarz postimpresjonista.

Był synem pastora; 1877-78 studiował teologię w Amsterdamie;
1878, jako świecki kaznodzieja, prowadził działalność
mis. wśród górników zagłębia belg. Borinage; od 1880
poświęci! się malarstwu (umożliwiła mu to, trwająca całe
życie, pomoc finansowa brata T h e o ) , studiując w Brukseli,
a 1881-85 w Hadze i Nuenen (gdzie znajdowała się parafia
j e go ojca). Jego prace z tego okresu pozostawały pod wpływem
malarstwa hol. i franc, (zwł. J . F . Milleta); mimo ciemnej
palety wyróżniają się wrażliwością na kolor, ekspresyjną
deformacją i umiejętnością wyrażania stanów duchowych za
pomocą światła; ich tematyka obejmuje martwe natury
(Otwarta Biblia, 1884, Rijksmuseum Vincent van G., Ams
t e r d a m ) , pejzaże z akcentami kultu rei. (Kościół w Nuenen
zimą, 1884, Rijksmuseum Vincent van G.; Wieże cmentarne
w Nuenen, 1885, Collection Niarchos, Ateny) oraz sceny z
życia chłopów brabanckich, np. Zjadacze kartofli, 1885 -
obraz ukazujący w nikłym świetle lampy bogactwo psychiki
5 uczestników skromnej wieczerzy (Rijksmuseum Köller-
-Müller, O t t e r l o ) .

Wielki talent i pasja malarska van G. w pełni ujawniły się
we Francji. W Paryżu (1886-88) pod wpływem impresjonistów (zwł. P. Gauguina, P. Cezanne'a i E. Bernarda)
docenił walor słońca i jasnych barw; z fazy impresjonistycznej
wyniósł kolorystyczną dojrzałość i właściwą dla tego nurtu
fakturę (Restauracja Sirène, 1887, Luwr; Autoportret przy
sztalugach, 1888, Rijksmuseum Vincent van G.). W Arles
(1888-89) wypracował własny styl, służący mu do wyrażenia
samego siebie; jego podstawę stanowi forma (wrażliwy,
niespokojny kontur deformowanej w najwyższym wzruszeniu
i męce rzeczywistości) oraz kolor (świetlisty i intensywny).

Obrazy z Arles są bowiem, mimo nieosobistej tematyki
(mosty, łodzie, drzewa, słoneczniki, buty, krzesło), bardzo
osobiste - odsłaniają bezbronną i głęboką indywidualność
swego twórcy oraz jego pragnienie przeniesienia wszystkich
przedstawionych rzeczy do kategorii ponadrzeczywistej ;
osiąga to przez natężenie koloru, będącego najbardziej znaczącym
środkiem wyrazu, np. świetliste niebo za dnia symbolizuje
wieczność (Most w Arles, 1888, Wallraf-Richartz
Museum, Kolonia), a gwiazdy w przepaścistym błękicie -
nieskończoność (Taras kawiarni nocą, 1889, Rijksmuseum
Köller-Müller).

W Saint-Rćmy, w szpitalu dla umysłowo
chorych (1889-90), van G. tworzył tragiczne pejzaże o
boleśnie przeobrażonych kształtach natury i zagęszczonym
kolorze, przekazując w nich, wraz ze swą udręką, kosmiczne
perspektywy nieskończoności (Zboże, cyprysy, oliwki, 1889,
Rijksmuseum Vincent van G.; Droga z cyprysem i gwiazdą,
1890, Rijksmuseum Köller-Müller; Gwieździsta noc, 1890,
zbiory prywatne, Paryż); zainspirowany reprodukcjami,
namalował tu także kilka bibl. motywów, m.in. 1889 Archanioła
Rafala wg Ch. Courtry'ego i Wskrzeszenie Łazarza
wg Rembrandta (Rijksmuseum Vincent van G.) oraz 1890
Pietę i Miłosiernego Samarytanina wg E. Delacroix (zbiory
prywatne, Los Angeles). Jeszcze w ostatnich miesiącach
życia w Auvers-sur-Oise namalował pejzaże Kruki nad polem
zboża (Rijksmuseum Vincent van G.), Księżyc i wirujące
gwiazdy (Museum of Modern Art, Nowy J o r k ) , Kościół w
Auvers (Luwr), Na progu wieczności (Rijksmuseum Vincent
van G . ) .

Komentarzem do twórczości van G. są poglądy estét,
zawarte w jego korespondencji (z siostrą Wilhelminą, brat
em Theo, Gauguinem, Bernardem; Lettres de Vincent van
G. à son frère Théo, P 1947; wybór Listy do brata, Wwa
1964); twórczość ta, będąca dlań sensem istnienia i sposobem
obcowania z tajemnicą bytu, nie doceniana za życia
artysty, współcześnie przemawia do wszystkich. Van G.
zajął wybitne miejsce w malarstwie eur. XIX w.; oddziałał
na —» ekspresjonizm i całe XX-wieczne malarstwo, zwł.
przez przekraczanie granic widzialnego świata i wydobywanie
zeń pierwiastków nadprzyrodzonych.

 

J. Rewald, Post-Impressionism from van G. to Gauguin, NY 1956, P 1961; J. Starzyński, Na przykładzie van G., w: tenże, Ludzie i obrazy. Od Davida do Picassa. Wwa 1958, 117-204; J. Maurin-Bialostocka, Van G. i sztuka dawna. PHum 8(1964) 94-119; J. Baart, The Works of Vincent van G., His Paintings and Drawings, Lo 1970; M.W. Roskill. Van G., Gauguin and the Impressionist Circle. Lo 1970; P. Lecaldano, Tout l'oeuvre peint de van G. I-II, P 1971; W. Juszczak. Postimpresjoniści, Wwa 1972, 19853 , 95-123; EMal III 1075-1083; H. Frank, Vincent van G. in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten, H 1976; J. Hulsker. Van G. en zijn weg. Al zijn tekeningen en schilderijen in hun samenhang en ontwikkeling, A 1977.

Podobne prace

Do góry