Ocena brak

GLONY, algi

Autor /IdaD Dodano /23.07.2013

Grupa eukariotycznych roślin ple-chowych, licząca obecnie około 30 tys. gatunków. Glony nie tworzą zwartej jednostki taksonomicznej, lecz obejmują liczne grupy roślin o zbliżonych właściwościach morfologiczno-ekologicznych, z których każda otrzymała rangę gromady: pro-chlorofity, glaukofity, eugleniny, dinofity, hetero-kontofity, haptofity, kryptofity, ramienice, zielenice, brunatnice i krasnorosty. Dawniej zaliczano do glonów również sinice, obecnie te prokariotyczne organizmy zalicza się do eubakterii, w obrębie gromady cyjanofitów.

Poziom organizacji ciała jest podstawą różnicowania glonów. Poziom amebo-idainy dotyczy form pozbawionych ścian komórkowych, występujących w stanie wegetatywnym w formie pełzaka, charakterystyczny dla licznych chryzolitów. Poziom monadalny również dotyczy form jednokomórkowych, ale opatrzonych w wici, plamki oczne i wodniczki tętniące, o ograniczonej możliwości zmiany kształtu, charakterystyczny, np. dla klejnotek.

Glony o takim typie organizacji komórki często tworzą galaretowate skupienia, zwane pallmellami, np, niektóre zielenice. Z kolei forma kokoidalna dotyczy komórek nieruchliwych o dobrze wykształconej ścianie komórkowej, która może przybierać bardzo różnorodne kształty. Ta forma występuje u wielu zielenic i większości róż-nowiciowców. Glony wielokomórkowe posiadają głównie ciało w formie plechy o organizacji try-chainej, w której komórki są jednojądrowe, połączone w nitki lub płaty czy bryły.

Taka organizacja jest charakterystyczna dla większości krasnoro-stów, wielu zielenic i wszystkich brunatnie. U wysoko uorganizowanych brunatnie, np. morszczynu, można w budowie plechy wyróżnić tkanki: zewnętrzną warstwę miękiszu asymilacyjnego, pod nią znajduje się miękisz korowy, natomiast rdzeń wypełniają luźno ułożone komórki zanurzone w wydzielanym przez nie śluzie, pełniące rolę przewodzącą. Plechy tkankowe mogą kształtować się w struktury podobne do organów roślin naczyniowych, jednak posiadają one dużo prostszą budowę, np. ryzoidy kotwiczące roślinę do podłoża.

Niektóre morskie brunatnice, np. Macrocystis py-rifera osiągają długość 100 m. Jednokomórkowe organizmy komórczakowe, czyli posiadające wiele jąder w komórce, to poziom syfonalny, jego przykładem są nieliczne zielenice (acetabularia) i chryzolity (woszeria). W przypadku komórczaków wielokomórkowych, np. zielenicy gałęzatki, mówimy o poziomie syfonokladialnym. Glony rozmnażają się wegetatywnie lub genera-tywnie, U wyżej uorganizowanych glonów, jak zielenice, brunatnice i krasnorosty występuje przemiana pokoleń.

Większość glonów jest organizmami samożywnymi, zawierającymi jako podstawowy barwnik fotosyntetyczny —> chlorofil a. Część korzysta z niewielkich ilości obcej materii organicznej,- np. witamin. Występują również gatunki pozbawione chloroplastów, odżywiające się całkowicie heterotro-ficznie, np, bezbarwne wiciowce, bruzdnice, eugleniny. Nieliczne gatunki są pasożytami, częściej natomiast można spotkać glony żyjące w symbiozie. Istnieją gatunki współżyjące z koralowcami, z meduzami, ze ślimakami morskimi czy z małżem przydacznią. Na lądzie najpowszechniej spotykana jest symbioza glonów z grzybami, w efekcie której powstały -» porosty. Glony zasiedlają wszystkie środowiska wodne i wilgotne, nawet jeżeli woda pojawia się tam tylko okresowo.

W wodach drobne ich formy tworzą fitoplankton. Powszechnie zasiedlają również wszelkie inne wilgotne podłoża, czasem nawet wnikając do wnętrza jam ciała zwierząt i tkanek roślin. Glony charakteryzują się szerokim spektrum temperaturowym przeżycia, istnieją gatunki żyjące w gorących źródłach, jak również takie, dla których optymalna temperatura rozwoju wynosi 1-2°C. Te tzw. psychrofile zamierają w temperaturach powyżej 10°C. W sprzyjających warunkach dochodzi do masowego pojawiania się glonów, tzw. zakwitów wody.

Czasem komórki skupiają się tuż pod powierzchnią wody lub na jej powierzchni, tworząc tzw. zakwity neustonowe, częste w przypadku złotowiciowców. W przypadku nocoświetli-ka - glonu z gromady tobołków zakwity objawiają się świeceniem wody, gdyż glon ten jest zdolny do bioluminescencji. Podczas zakwitów może dochodzić do zatrucia zbiornika wodnego lub zatykania filtrów urządzeń służących do jej uzdatniania.

Gromadzenie się dużych ilości gnijących mas glonów prowadzi do odtlenienia zbiorników wodnych i śnięcia ryb. Wiele gatunków glonów wykorzystuje się jako organizmy wskaźnikowe, informujące o stanie zanieczyszczenia zbiornika wodnego. Z drugiej strony efektywność glonów w wychwytywaniu pewnych składników pokarmowych, głównie związków fosforu i azotu, prowadzi do samooczyszczania wód. Ogromna produktywność tych organizmów powoduje, że są one głównym producentem -> biomasy i źródłem pokarmu dla zwierząt w wielu łańcuchach troficznych. Obfitość ich występowania w przeszłości pozwoliła na utworzenie dużych pokładów skał osadowych, powstałych np. z krzemionkowych pancerzyków —> okrzemek.

Przedstawiciele krasnorostów inkrustujący ściany komórkowe węglanem wapnia przyczyniają się niejednokrotnie do intensywniejszego wzrostu raf koralowych niż koralowce. Również człowiek w coraz większym stopniu korzysta z glonów jako źródła pożywienia,, szczególnie dotyczy to brunatnie i krasnorostów, w Japonii zakłada się nawet plantacje jadalnych krasnorostów. Glony dostarczają również paszy dla zwierząt gospodarskich, natomiast ich wyrzucane na brzeg plechy są używane jako doskonały nawóz.

Niektóre gatunki są wykorzystywane w przemyśle chemicznym, spożywczym i farmaceutycznym. Z brunatnie pozyskuje się pochodne kwasu alginowego, wykorzystywane do impregnacji tkanin, a także w przemyśle papierniczym i fotograficznym, Z krasnorostów otrzymywany jest agar, środek żelujący szeroko stosowany, również jako baza stałej pożywki w hodowlach bakteryjnych.

Podobne prace

Do góry