Ocena brak

Gibbony i siamang

Autor /Karmazyn Dodano /31.01.2012

Rozdzielone na odrębne gatunki gibbony po­chodzą od wspólnego przodka, żyjącego przed blisko 2 milionami lat. Z dziewięciu gatunków - osiem jest mniej więcej podobnych rozmia­rów, chociaż różnią się zdecydowanie ubarwie­niem. Zasiedlane przez nie środowiska nie po­krywają się ze sobą. Dziewiąty gatunek - siamang jest znacznie większy od- pozosta­łych; występuje na tym samym obszarze geo­graficznym, co dwa inne gatunki - gibbon białoręki i gibbon ungko.
Siła w ramionach
Gibbony mają cechy wspólne wszystkim mał­pom człekokształtnym: długie kończyny przed­nie; stosunkowo długie, smukłe nogi; są poro­śnięte gęstym, długim futrem; brak im ogona. Skóra twarzy jest ciemna i naga. W porównaniu z koczkodanowatymi cechują się bardziej spionowaną postawą oraz tylko nieznacznie wysu­niętą częścią twarzową czaszki.
Gibbony, używając swych długich, silnych ramion, przerzucają się z gałęzi na gałąź ru­chem określanym jako brachiacja. „Fruwają" wśród konarów drzew z oszałamiającą szybko­ścią, chwytając się następnego punktu zacze­pienia, odległego nawet o 15 m, jakby go tylko lekko muskając, gdy pędzą do przodu. Pomoc­ne są bardzo długie palce, zamykające się w -uchwycie wokół gałęzi. Gibbony są tak zręczne, że mogą biec wzdłuż najcieńszych ga­łązek balansując na tylnych nogach. Może naj­bardziej wyróżniającą cechą gibbonów jest ich szczególna „pieśń", która zazwyczaj o brzasku roznosi się echem wśród zamieszkanych przez nie lasów.
Życie w rodzinach
Wszystkie gibbony są aktywne o poranku i po południu, odpoczywając podczas najbardziej upalnych godzin i śpiąc w nocy wśród gałęzi. Na ogół do spania przygotowują sobie gniazdo z gałęzi i liści.
Przedstawiciele większości gatunków żyją w grupach rodzinnych, składających się z sam­ca, samicy i do czterech potomków. Wydaje się, że gibbony są monogamiczne, tzn. łączą się w pary na całe życie. U siamanga karłowatego samiec pozostaje dość krótko w ściślejszym kontakcie z rodziną. Śpi sam, a podczas wę­drówki trzyma się w pewnym oddaleniu za lub z boku samicy z młodym. Najważniejszym spo­łecznym zachowaniem w grupie jest wzajemne czyszczenie sierści.
Każda grupa zajmuje określony rewir, w ob­rębie którego śpi i żeruje; broni go też przed in­nymi grupami tego samego gatunku. Ustalono, ze 2-4 grupy rodzinne przypadają na 1 km2 la­su oraz, że mniejsze gibbony pokonują codziennie 1-1,5 km, podczas gdy większy siamang tylko połowę tej odległości.
Większą część dnia spędzają gibbony na że­rowaniu; przemieszczają się wśród koron drzew w poszukiwaniu pożywienia. Tak jak w przypadku orangutana lubią najbardziej doj­rzałe owoce, co sprawdzają ściskając owoc kciukiem i palcem wskazującym.
Poza owocami gibbony jedzą liście i w nie­wielkich ilościach owady i pająki, dostarczają­ce im białka zwierzęcego. Pokarm zbierają jed­ną ręką, podczas gdy drugą trzymają się gałęzi. Przyczyną, dla której zasięgi geograficzne po­szczególnych gatunków nie zachodzą na siebie, jest konkurencja pokarmowa, która doprowa­dziłaby do ustąpienia jednego z nich. Obszar rozsiedlenia siamanga może natomiast pokry­wać się z zasięgami innych gatunków, gdyż w jego pokarmie świeże liście mają znacznie większy udział niż w diecie mniejszych pobra­tymców. Obszar jego żerowania jest w związku z tym mniejszy, natomiast mniejsze gatunki pe­netrują w poszukiwaniu owoców rozleglejsze terytorium, zbierając je z cieńszych i bardziej łamliwych gałązek, prawie niedostępnych dla siamanga, z uwagi na jego masę.
Matka i dziecko
Gibbony rozmnażają się co 2-3 lata, a samica rodzi jedno młode po ciąży trwającej od 7 do 8 miesięcy. Niemowlę jest uczepione przez pe­wien czas sierści matki. Matka opiekuje się nim starannie karmiąc je mlekiem, póki dziecko nie ukończy pierwszego roku życia, gdy można je już odstawić od piersi.
U większości gibbonów matka nadal otacza opieką najmłodszego członka rodziny, jedynie u siamangów główny ciężar opieki nad dwulet­nim malcem przejmuje ojciec.
W trzecim roku życia miody gibbon staje się już samodzielny, jednak pozostaje nadal w gru­pie rodzinnnej. Rozmiary dorosłego osobnika osiąga w wieku ok. 6 lat, ale minie jeszcze kil­ka, nim na dobre opuści rodziców, by znaleźć sobie partnera i założyć własną rodzinę.
Porozumiewanie się „śpiewem"
Śpiewny zew wydawany przez gibbony jest jednym z ich najważniejszych zachowań spo­łecznych. Wykonywany w różnych okresach -od codziennie do co 5 dni - rozbrzmiewa zwy­kle o brzasku i trwa od 10 minut do 2 godzin. U większości gibbonów przybiera formę duetu samca i samicy z każdej grupy rodzinnej. Gdy młode osobniki dorastają, starają się także włą­czyć w rodzinny śpiew. U samców niektórych gatunków, szczególnie siamanga, worek krtaniowy wydatnie się powiększa, rezonując wy­dawane dźwięki.
Solowy zew
Dźwięki wydawane przez gibbony obejmują nuty i sygnały, które można opisać jako powrzaskiwanie, szczeknięcia, trele, gwizdy, bul­gotanie i świergotanie. Zew jest charaktery­styczny dla każdego gatunku. Zazwyczaj „śpiew" zaczyna się od wydawania poje­dynczych dźwięków przez samca i samicę sie­dzących na gałęzi, które potem łączą swoje gło­sy w zsynchronizowany duet.
U niektórych gibbonów, szczególnie u sia­manga karłowatego, zew jest solową „pieśnią", i to samica jest odpowiedzialna za jego kulmina­cyjną część, nazywaną „wielkim wołaniem". Zwykle zew rozbrzmiewa przed samym brza­skiem, gdy samica wspina się na wierzchołek drzewa. Samica zaczyna tam „pieśń", a w jej kulminacyjnej fazie gorączkowo buszuje wśród drzew rwąc liście i gałęzie. Pozostali członkowie jej grupy rodzinnej rozpoczynają harce wśród gałęzi zrywając liście, tak trwa rodzinna zabawa.
Cel „śpiewu" jest wieloraki; niewątpliwie podstawowym jest ogłoszenie sąsiednim gru­pom, że to terytorium jest już zajęte. Służy rów­nież wzmocnieniu więzi łączącej samca z sami­cą. Wydaje się także, że zew samicy jako odpo­wiedź na „pieśń" samca jest ostrzeżeniem pod adresem innej samicy, która mogłaby szukać partnera, że ten, którego przed chwilą słyszała, już „nie jest wolny".
Ochrona azjatyckich małp człekokształtnych.
Przetrwanie wszystkich gatunków azjatyckich małp człekokształtnych jest zagrożone. W prze­szłości powszechnie polowano na nie, by zdo­być zwierzęta do domowych hodowli lub ogro­dów zoologicznych, przy czym dorosłe najczę­ściej zabijano, gdy broniły młodych, a z tych ostatnich wiele padało podczas samego polo­wania, późniejszego transportu, itd.
Obecnie jednak największe zagrożenie sta­nowi postępujące niszczenie wilgotnych lasów równikowych. Zasmucający jest fakt, że wy­miera orangutan. Gdy tylko degradacja jego środowiska posunie się dalej, zostaną zniszczo­ne podstawy jego egzystencji jako gatunku bio­logicznego. Według doniesień naukowych w sytuacji, gdy osobniki muszą ograniczać się do coraz mniejszych przestrzeni, wzrasta ich agre­sywność. względem siebie, natomiast maleje chęć do zalotów i płodność.

■ Azjatyckie małpy człekokształtne są w mniejszym stopniu spokrewnione z człowiekiem od małp człekokształt­nych Afryki.
■ Gibbony, przeskakujące wśród drzew, są najszybciej poruszającymi się małpami człekokształtnymi.
■ Wśród wszystkich gatunków gibbo­nów samce i samice są do siebie po­dobne, podczas gdy u orangutana cechy dymorfizmu płciowego w roz­miarach i ukształtowaniu twarzy są bardzo wyraźne.
■ Śpiewny zew siamanga karłowatego jest opisywany jako najdelikatniejsza dla ucha muzyka wydawana przez lą­dowego ssaka.
■ „Pieśń" gibbona i orangutana jest sły­szalna w dżungli z odległości 2-3 km.

GIBBONY
Dziewięć gatunków, reprezentujących jeden rodzaj gibbon Hylobates:
Siamang (H. syndactylus)
Gibbon białoręki, czyli lar (H. lar)
Gibbon ungko zwany też ungko (H. agilis)
Siamang karłowaty (H. klossi)
Gibbon czubaty zwany też g. czarnym (H. concolor)
Gibbon hulok zwany też hulokiem (H. hoolock)
Gibbon srebrzysty (H. moloch)
Gibbon czapnik (H. pileatus)
Gibbon borneański (H. muelleri)

SIAMANG
Zamieszkuje Półwysep Malajski i Sumatrę do wysokości 1800 m n.p.m.
Długość głowy i tułowia: 75-90 cm
Masa ciała: 8-13 kg
Ubarwienie: czarne, barwa worka krtaniowego różowoszara.

Podobne prace

Do góry