Ocena brak

GENIUSZ

Autor /Nikita Dodano /04.10.2012

(łac. genius duch opiekuńczy), rzym. bóstwo
opiekuńcze mężczyzny (podobnie jak kobiety - J u n o n a ) , dające
mu życie, jego duch opiekuńczy towarzyszący mu od
chwili jego narodzenia i wyrażający j e go osobę; boskie wcielenie
sił prokreatywnych.

Z domowego kultu G. rozwinął się za ces. Augusta Oktawiana
kult państw. (G. Augusti); w okresie cesarstwa, pod
wpływem filozofii gr., utożsamiono G. z gr. daimonem (—» demon I) i rozróżniano w człowieku G. dobrego ( G . albus biały)
i złego (G. ater czarny), decydujących o losie i szczęściu człowieka.
Góry, ulice, gmachy pubi, oraz in. miejsca miały swego
ducha opiekuńczego ( G . loci);

z czasem G. stał się opiekunem
rodzin, grup społ. i narodów (np. G. populi Romani).
Wg Horacego G. jest śmiertelny, a wg Apulejusza z Madaury
- nieśmiertelny. Kult domowy G. zniósł 392 ces. Teodozjusz.
Wspólnym symbolem G. i Junony był wąż, który otrzymał
znaczenie apotropeiczne (—> a p o t r o p e j e ) .

G. przedstawiano
j a k o młodzieńca w todze, z zasłoniętą twarzą, z rogiem obfitości
w lewej ręce i z czarą w prawej, także w towarzystwie in.
bóstw, albo jako brodatego mężczyznę (G. senatu rzym.).
Elementy pojęcia G. mają swe analogie w chrzęść, aniele
światłości czy ciemności.

 

G. Wissowa. Religion und Kultus der Römer, Mn 1902, 19122. 603; A. Grenier. Le Génie romain dans ta religion, la pensée et l'art. P 1925; E. Rink, Die bildlichen Darstellungen des römischen Genius. Gie 1933; T. Zieliński. Religie świata antycznego, w: Religia rzeczypospoiitej rzymskiej. Wwa 1933. IV 1. 349-353; A.CM. Beck. Genien und Niken als Engel in der altchristlichen Kunst. D 1936; K. Latte. Römische Religionsgeschichte, Mn 1960, 103, 331; F. Sokołowski, Sur le culte d'Angelos dans le paganisme grec et romain, HTR 53(1960) 225-229; P. Boyancé. Etudes sur la religion romaine, R 1972, 25; R. Schilling, RAC X 52-83; tenże, Genius et ange, w: Rites, cultes, dieux de Rome, P 1979, 415-443; A. Krawczuk, Mitologia starożytnej Italii. Wwa 1982, 220; M. Jaczynowska, Religie świata rzymskiego. Wwa 1987. 23-24, 55, 185, 240.

Podobne prace

Do góry