Ocena brak

GENERALNE SEMINARIA

Autor /Nikita Dodano /03.10.2012

Zw. józefińskimi, seminaria
utworzone 1783-86 z inicjatywy ces. Józefa II w krajach koronnych
monarchii - w miejsce zamkniętych, na mocy d e k r e t u
ces. z 30 III 1783, seminariów zak. i diec. (—» józefinizm);
były wyrazem dążeń władz państw, do monopolizacji wychowania
i kształcenia przyszłych duchownych oraz uniformizacji
teol. zakładów nauk.; duchowieństwo wg zamiarów cesarza,
powinno mieć jednolite wykształcenie mor. i teol. oraz być
wiernym sługą Kościoła i państwa (por. —> etatyzm); seminarium
główne utworzono w Wiedniu, Budapeszcie, Pawii, Lowanium,
a pomocnicze - m.in. w Pradze, Ołomuńcu, Grazu,
Luksemburgu, Mediolanie, Innsbrucku, Fryburgu Br., Rattenbergu
oraz 2 we Lwowie (dla obrządku łac. i g r . k a t . ) .

S.g. wyłączonymi spod bezpośredniego zarządu bpów zarządzali
stali rektorzy (mający do pomocy 2 wicerektorów, z
których j e d e n pełnił obowiązki ojca duch.) mianowani przez
władze państw, i uzależnieni od Nadwornej Komisji Studiów;
studia odbywały się na wydziałach teol. miejscowych uniw.;
wydziałami kierowali dziekani, ale zarówno oni, j a k i kolegia
prof., zostali podporządkowani dyrektorom mianowanym
przez Nadworną Komisję Studiów.

Początkowy 5-letni okres studiów skrócono 1785 do 4, a
1788 do 3 lat; ich program o p a r t o na ratio studiorum, opracowanym
1774 z polecenia ces. Marii Teresy przez opata F.S.
Rautenstraucha; w programie uwzględniano teologię pozyt.,
studium Pisma Św., patrystykę, historię Kościoła i teologię pastoralną
(katechetyka, homiletyka); podkreślano także potrzebę
tolerancji wobec in. wyznań; po ukończeniu studiów alumni przechodzili do tzw. domów k a p ł . , gdzie przez 1 rok
przygotowywali się praktycznie do pracy duszpast.; święcenia
kapł. mogli otrzymać tylko ci, którzy ukończyli całe studium
lub złożyli odpowiednie egzaminy w j e d n ym z krajowych zakładów
naukowych.

Nauczanie w duchu oświecenia i —> jansenizmu,
przepojone racjonalizmem i intelektualizmem, nieodpowiednie
podręczniki i lektury, destruktywny przykład osobistego
życia części wykładowców przy jednoczesnym ograniczeniu
prywatnej pobożności, praktyk rei. oraz zakazie korzystania
z książek ascet. powodowały zanik duchowości ascet.
przyszłych duszpasterzy.

Na skutek systematycznego obniżania
się liczby alumnów, a także protestów władz k o ś c , wysokich
kosztów utrzymania oraz sprzeciwu ludności (Belgia, Tyrol)
ces. Leopold II rozwiązał 1790 s.g. i pozwolił na ponowne
zakładanie seminariów diec. i zakonnych. Działalność, z
większym wpływem bpów na zarząd i wychowanie alumnów,
kontynuowały s.g. we Lwowie - lac. (do 1819) i gr.kat. (do
1893).

 

H. Zschokke. Die theologischen Studien und Anstalten der katholischen Kirche in Österreich, W 1894, 48-78, 382-432; F. Schubert, Die Generalseminarien als persönliche Schöpfung Josefs II, ThG 9(1917) 22-41; M. Tarnawski. Alumni józefińskiego s.g. obrządku łacińskiego we Lwowie (1783-1790), GK 25(1918) 434-436, 448-451; tenże, Asceza alumnów józefińskiego s.g. obrządku łacińskiego we Lwowie (1783-1790), GK 25(1918) 458-460, 470-471; tenże. Studia alumnów józefińskiego s.g. obrządku łacińskiego we Lwowie (1783-1790), GK 25(1918) 290-292, 304-306. 317-320, 342-344, 352-355, 378-380; tenże, Zarząd józefińskiego s.g. obrządku łacińskiego we Lwowie (1783-1790). GK 25(1918) 410-412, 422-424; tenże, Dyscyplina w józefińskiem s.g. obrządku łacińskiego we Lwowie (1783-1790), GK 26(1919) 62-63, 89-92, 145-147. 175-177; M. Rechowicz, Zagadnienie powołań kapłańskich w okresie działalności pojózefińskiego s.g. w dawnej Galicji (1790- 1819), NP 4(1948) 209-224; tenże, Z dziejów gospodarczych galicyjskiego s.g., RH 4(1953) z. 4, 117-156; tenże, Studia alumnów w galicyjskim s.g. (1790-1819), RTK 2(1955) 61-107; tenże. Wychowanie ascetyczne w galicyjskim s.g. (1790-1819). RTK 3(1956) z. 2, .301-320; Tomek III 451-462; F. Maass, LThK IV 666: E. Winter, Der Josefinismus. Die Geschichte des österreichischen Reformkatholizismus 1740-1848. B 1962, 134-164; B. Kumor, Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej (1772-1918), Kr 1980, 394-398.

Podobne prace

Do góry