Ocena brak

FORTEPIAN SZOPENA, poemat C. Norwida

Autor /kacperka Dodano /21.02.2012

FORTEPIAN SZOPENA, poemat C. Norwida, powst. 1863 (po 19 IX) lub w pocz. 1864, prwdr. z podtyt. Poemat przypisany A. Czajkowskiemu w Piśmie zbiorowym... Towarzystwa Naukowego Młodzieży Polskiej w Paryżu, z. 2 (1865); nieznacznie zmień, redakcję II włączył autor do cyklu > Vademecum (XCIX). Jeden z najsłynniejszych, ale i najtrudniejszych utworów Norwida, różnorodnie interpretowany, mieści wiele problemów istotnych dla jego światopoglądu. Tło hist. to wyrzucenie na bruk uliczny fortepianu, na którym grywał niegdyś Chopin, podczas rabunku i dewastacji warsz. pałacu Zamoyskich we wrześniu 1863 (w odwet za nieudany zamach na namiestnika carskiego F. Berga); tło autobiogr. - przyjaźń z Chopinem i słuchanie jego muzyki. Plan hist. i autobiogr. przechodzi w filoz. i mit., gdyż dziedziny historii, sztuki i myśli są dla poety nierozłączne, a wyłożona w utworze jego estetyka ma podłoże etyczne: fundamentem prawdziwej sztuki jest walka dobra ze złem. W F.Sz. dobro, określone jako „Dopełnienie" (przejawy jego widzi Norwid w sztuce doskonałej psalmisty Dawida, Ajschylosa, Fidiasza, Chopina), ściera się ze złem, które jawi się jako „Brak" (następne kluczowe słowo poematu), zgodnie z ważną dla dzieła Norwida filozofią św. Augustyna. Warstwy mit. i hist. zarazem, skonstruowane w analogiach mit., hist. i estet., ukazują owo ścieranie się i służą ukazaniu dziejów jako kontynuacji: tragedia antyczna (Orfeusz) przechodzi w tragedię chrześc. (Chrystus-Emanuel) i pol. tragedię narodu chrześc. (Chopin i ludowość jego muzyki podniesiona do ludzkości); wszystko to jest drogą dopełniania się i objawiania chrześc. postępu dziejów i sztuki. W tym pochodzie analogii kulturowych i fragmentach fresku hist. znalazł wyraz uniwersalizm poety, przeciwstawiony w pewnej mierze mesjanizmowi wielkich romantyków: chodzi o posłannictwo ludzi jako jednostek, spełniających ofiarę „wiecznej mszy" (jak to określa w jednym z listów). Utwór ujęty jest w nową formę poematu o strukturze nieregularnej i fragmentarycznej, nieciągłej, zrodzonej w części z poematu dygresyjnego i krótkiego poematu opisowego; akcentując jednak równocześnie jedność z liryką, wybiega już w w. XX. Przekład francuski.

Wyd. kryt. J.W. Gomulicki w Pismach wszystkich-, red. I w t. 3, red. II wt. 2, W. 1971.

T. FILIP Cypriana Norwida ,,F.Sz." ze stanowiska twórczości poety odczytany, Kr. 1949; T. MAKOWIECKI „F.Sz.", w; tenże, K. Górski,I Sławińska, O Norwidzie pięć studiów, Tor. 1949; J.W. GOMULICKI, komentarz w Dziełach zebranych, t. 2, W. 1966; J. TRZNADEL Czytanie Norwida, W. 1978.

Jacek Trznadel

Do góry