Ocena brak

Foki krabojady

Autor /Danysz Dodano /31.01.2012

Krabojady, dobrze zabezpieczone przed zimnem grubą warstwą tłusz­czu, żyją pomiędzy pływającymi płytami kry unoszącymi się dookoła antarktycznego lądolodu. Żerują w lodowatych, bogatych w plankton wodach okalających Antarktydę.
Krabojady - gatunek fok - należą do najlicz­niejszych dużych ssaków. Szacunki na­ukowców dokonane w trakcie przelotów nad siedliskami fok wskazują, że całkowita liczeb­ność ich populacji może dochodzić do 15-40 mi­lionów osobników, co przewyższa znacznie łącz­ną liczebność populacji innych gatunków fok. Być może jedną z przyczyn tego stanu jest fakt, że czło­wiek wytępił gatunki będące ich głównymi kon­kurentami pokarmowymi.
Krabojady występują w wodach mórz antark-tycznych i żyją wśród pływających płyt lodu. Na nich śpią i rozmnażają się, a żerują w lodowatej wodzie pod nimi.
Morza dookoła Antarktydy należą do najzasob­niejszych na Ziemi. Unoszące się na powierzchni substancje mineralne i 24-godzinne działanie świat­ła w ciągu lata powodują szybki rozwój drobnych organizmów roślinnych - fitoplanktonu - a ten jest z kolei podstawą pokarmu niezliczonych drobnych zwierząt tworzących Zooplankton. Wśród tych małych zwierząt jednym z najliczniejszych jest kryl - mały, podobny do krewetki skorupiak, który często formuje ogromne ławice zajmujące powierzch­nię kilku kilometrów kwadratowych. Ławice te są miejscem żerowania różnorodnych przedstawicieli antarktycznej fauny - pingwinów, wielkich wale­ni i fok krabojadów.

W ławicy kryla
Krabojady są wyposażone w zestaw wysoce wy­specjalizowanych zębów policzkowych, które uła­twiają chwytanie kryla. Każdy ząb posiada pięć długich guzków, które luźno zachodzą na guzki zębów szczęki przeciwnej i tworzą bardzo efektyw­ne cedzidło. Kiedy foka wpływa w stado kryla, nabiera po prostu w pysk wody z krylem, po czym „odcedza" kryla z wody. Sposób ten jest bardzo podobny do tego, jakim posługują się walenie fisz-binowce, które cedzą wodę przez swoje płyty fisz­binu znajdujące$ię na szczęce górnej.
Walenie i krabojady konkurują ze sobą o kryla, toteż wyginięcie wielu gatunków wielorybów spo­wodowane przez nadmierne polowania znacznie poprawiło szanse krabojadów na znalezienie poży­wienia. Zareagowały one na to przyspieszeniem tempa wzrostu, wcześniejszym dojrzewaniem i szybszym rozmnażaniem się.
Krabojady, jak inne gatunki fok, przystępują do kopulacji krótko po urodzeniu się szczenięcia, w czasie antarktycznej wiosny, to jest we wrześniu i październiku. Tylko w tym okresie samiec kon­troluje rejon, w którym przebywa samica i strzeże dostępu do niej.
U wielu gatunków fok w obrębie dużej kolonii samiec broni haremu samic, jednak krabojady zwy­kle rozmnażają się w izolacji. Każda ciężarna sami­ca wyszukuje odpowiednią płytę lodową i rodzi w samotności. Karmi ona młode bardzo bogatym, gęstym mlekiem wyprodukowanym w dużym stop­niu w oparciu o własne zasoby tłuszczu. Nie może ona w tym okresie żerować, toteż coraz bardziej chudnie, szczególnie w tylnych partiach ciała.
Szczenię rośnie w szybkim tempie - w ciągu czterech miesięcy od masy 25 kg do 100 kg. Tym­czasem, opiekującą się młodym krabojadem matką zaczynają już interesować się włóczące się samce, które wskakują na jej krę niezależnie od jej woli. Zwykle spotyka się to z jej gwałtownym sprzeciwem i samiec, który jest zwykle mniejszy Jest od­trącany. Większość dorosłych samców nosi na so­bie pamiątki takich spotkań w postaci blizn. Blizny na ciele samców są także śladami po ranach odnie­sionych w czasie walk z rywalami.
Jednak w miarę jak młode rośnie, samica traci kondycję i jej opór maleje. W końcu samiec zdoby­wa przewagę; wypędza w pełni wychowane młode, którego nie jest ojcem i odbywa kopulację z ule­głą teraz samicą. Po kilku dniach para rozpada się. Nie wiadomo dokładnie czy samiec udaje się na poszukiwanie nowych partnerek.
Właściwa ciąża trwa tylko około siedmiu mie­sięcy, jednak opóźniona implantacja zapłodnione­go jaja wydłuża trwanie ciąży do 11 miesięcy - do początku następnego sezonu rozrodczego. Zanim szczenię ostatecznie zostanie wypędzone od matki, jest odpowiednio odchowane i zdolne do samo­dzielnego żerowania. W wodzie jest jednak wciąż trochę niezdarne i dlatego łatwo pada łupem drapieżnych lampartów morskich, które czają się w szczelinach pomiędzy płytami lodu. Zdarza się, że młode podążające w lecie na południe zostaną uwięzione wśród lodu i giną z głodu.
Lamparty morskie są dobrze znane ze swych gwałtownych ataków głównie na pingwiny, jed­nak krabojady także bardzo często padają ich ofia­rami. Lamparty morskie atakują osobniki w każdym wieku, jednak najbardziej narażone na ich ataki są młode, które dopiero co rozstały się z mat­ką. W miarę upływu czasu młode krabojady stają się zwinniejsze i trudniejsze do schwytania, toteż ich śmiertelność stale maleje. Wraz z nastaniem kolejnego sezonu rozrodczego krabojadów, lam­party morskie skupiają swoją uwagę na noworod­kach i raczej nie polują na zwierzęta roczne. Lamp­arty morskie są głównym wrogiem naturalnym krabojadów, tak więc jeśli młody krabojad prze­trwa pierwszy rok życia, ma dużą szansę na prze­życie jeszcze około trzydziestu lat.

■ Około 55 procent dorosłych krabojadów nosi na ciele pamiątki po starciach z lam­partami morskimi - parę równolegle bie­gnących blizn dookoła tułowia, które są siadami po dużych kłach drapieżnika.
■ Młode krabojady, które podążają w lecie na południe, aby dotrzeć do kurczącej się pokrywy lodowej, są czasami uwięzione wśród lodów przez wcześniejsze mrozy. Głodują, mając odciętą drogę do niezamarzniętego morza.
■ Oczy foki, tak jak oczy ryb, mają kuliste soczewki, aby dobrze widzieć pod wodą. Ta specjalna adaptacja pozwała im widzieć ostro ponad wodą, gdy jest jasno. Kiedy światło jest przyćmione, foka widzi bardzo słabo, dopóki nie zanurkuje pod wodę.
■ Krabojad nie wydaje się dobrą nazwą dla tej foki, gdyż żywi się ona prawie wy­łącznie krylem, a bardzo rzadko krabami.

Krabojad (Lobodon carcinophagus) należy do rodziny Phocidae (foki)
Długość (obie płci): do 240 cm
Masa (obie płci): do 220 kg
Dojrzałość płciowa: samica 2,3-4,5 lat; samiec 4,5 lat
Okres rozrodczy: antarktyczna wiosna, wrzesień - październik

Podobne prace

Do góry