Ocena brak

Foka grenlandzka

Autor /Danysz Dodano /31.01.2012

Duże brązowe oczy i piękne kremowobiałe futro szczenięcia foki grenlandzkiej łatwo wzbu­dzają sympatię u większości ludzi. Zabijanie tych zwierząt dla ich futra wywołuje powszechny sprzeciw, który w dużym stopniu przyczynił się do zmiany prawa dotyczącego polowania na te wspaniałe ssaki morskie.
Żyjący miliony lat temu przodkowie fok byli zwierzętami lądowymi, prawdopodobnie blisko spokrewnionymi z niedźwiedziami. Jednakże w ich nowym środowisku, jakim stało się morze, kończyny kroczne przekształciły się u nich w płetwy, umożliwiające sprawne poruszanie się w wodzie.
Ciało foki jest pokryte grubą warstwą tkanki tłuszczowej, która nadaje zwierzęciu gładki, opły­wowy kształt, umożliwiający pływanie ze znaczną prędkością. Jest to bardzo ważne, ponieważ foki grenlandzkie odbywają długie wędrówki pomię­dzy swoimi letnimi żerowiskami w Arktyce a zimo­wiskami i miejscami rozrodu na północnym Atlan­tyku. Tkanka tłuszczowa funkcjonuje także jako bardzo wydajna okrywa izolacyjna, która pozwala zwierzęciu utrzymać stałą temperaturę ciała w lo­dowatych wodach północnego Atlantyku i Arktyki.
Płynąc foki często przyspieszają, wyskakując z wody tak jak delfiny. Wszystkie foki są doskonale przystosowane do nurkowania. Przed zanurzeniem się dokonują hiperwentylacji płuc, dostarczając do krwi i tkanek rozpuszczony tlen. Później, w celu zmniejszenia siły wyporu, wydychają powietrze, tak że tylko niewielka część powietrza pozostaje w płucach. Większość fok może przebywać pod wodą do pięciu minut, w przypadku foki gren­landzkiej czas ten wynosi 15 minut.

Barwa futra
Ubarwienie sierści fok grenlandzkich jest bardzo różnorodne i zmienia się wraz z wiekiem. Dorosły samiec jest jasnosrebrzystoszary, ma czarny pysk, a po bokach ciała i w poprzek pleców ciągnie się ciemna smuga, mająca kształt podkowy. Samice są zwykle jaśniejsze i mogą mieć ciemne plamy.

Środowisko i pokarm
Przez większość roku foki grenlandzkie można spo­tkać na otwartych wodach Arktyki i północnego Atlantyku. Spotyka się je w morzach u wybrzeży Europy i Azji, od Ziemi Północnej po północną Norwegię, włączając w to Morze Karskie, Nową Ziemię, Ziemię Franciszka Józefa, Morze Białe, Spitzbergen i wyspę Jan Mayen. Są także obecne na wschodnich i zachodnich wybrzeżach Grenlan­dii, wysp Baffin i Southampton, Labradoru, wschodniego wybrzeża Nowej Funlandii i Zatoki Sw. Wawrzyńca. Zabłąkane osobniki można spo­tkać też w Zatoce Hudsona i na Islandii.
Dorosłe foki grenlandzkie są zwierzętami towa­rzyskimi. Polują w stadach na ryby takie jak śle­dzie, karmazyny, gromadniki i dorsze. Jednakże młode foki z tego gatunku, gdy trochę podrosną, porzucają miejsca, gdzie przyszły na świat, i polu­ją samotnie na skorupiaki i małe ryby.

Życie rodzinne
Foki grenlandzkie rozmnażają się na arktycznych polach lodowych, wybierając pagórkowate obsza­ry z popękanymi płytami lodu, gdyż one zapewnia­ją osłonę szczeniętom. Znane są trzy główne obszary rozrodu. Miejsca te to: Morze Białe, Morze Grenlandzkie na północ od wyspy Jan Mayen i re­jon Nowej Funlandii.
Samice pozostają w wodzie do czasu, kiedy ma nastąpić poród, następnie wychodzą na brzeg i gro­madzą się w duże kolonie. Drążą dziurę w lodzie, co zapewnia im bezpośredni dostęp do morza. Około dwóch tygodni po porodzie u samic zaczy­na się cieczka, porzucają więc one pola lodowe, aby dołączyć do hałaśliwych grup samców zbie­rających się w pobliżu. Mają one nadzieję zdobyć wśród nich partnera rozrodczego. Samce foki gren­landzkiej kojarzą się tylko z jedną samicą.
Świeżo urodzone szczenięta mają około 90 cen­tymetrów długości i ważą od 6 do 10 kg. Ich pierwsze futro, które ma długi, jedwabisty biały włos -tak cenione w kuśnierstwie - zaczyna linieć po tygodniu. Do momentu osiągnięcia miesiąca życia, wygląd młodych fok grenlandzkich jest dość zróż­nicowany. Ich futro jest upstrzone ciemnoszarymi i brunatnymi plamami. Przez pierwsze dziesięć do dwunastu dni życia szczenięta ssą matkę, odkła­dając grubą warstwę tłuszczu, która musi zabez­pieczyć je przed zmarznięciem, dopóki nie nauczą się polować samodzielnie.
Po okresie rozrodczym stada fok rozpraszają się w morzu, aby tam szukać żerowisk. Chociaż ssaki te pokonują duże odległości od brzegu, rzadko kiedy przepływają Atlantyk. Foki z Morza Białego nie są spotykane na płn.-zach. Atlantyku, a foki z Nowej Funlandii bardzo rzadko zapuszczają się dalej na wschód niż sięgają tereny Grenlandii.
Foki i ludzie
Corocznie tysiące bezbronnych szczeniąt, mają­cych zaledwie od dwóch do dziesięciu dni życia, są zabijane przez myśliwych, ponieważ ich śnież­nobiałe futro osiąga bardzo wysoką cenę. Pomimo protestów zabijanie trwa nadal, a handel futrami fok jest bardzo intratnym interesem. Myśliwi twier­dzą, że dopóki na zachodnim wybrzeżu Atlantyku będzie rodziło się przynajmniej 250000 fok rocz­nie, tak długo zabijanie 90000 z nich jest uzasad­nione. Podobne kalkulacje można przeprowadzić dla stad ze wschodniego wybrzeża. Jedynym spo­sobem powstrzymania tej rzezi jest więc prawdo­podobnie przekonanie ludzi, żeby przestali kupo­wać futra ze skór foczych.

Ochrona
Chociaż zabijanie noworodków fok jest odrażają­cym procederem, to jednak polowania - przynaj­mniej na razie - nie stanowią poważnego zagro­żenia dla istnienia gatunku foki grenlandzkiej. W interesie myśliwych jest utrzymanie stad na obecnym poziomie, by móc je eksploatować w przyszłości.
Poważnym zagrożeniem dla foki grenlandzkiej jest wzrastająca liczba statków rybackich, gdyż gromadnik - jedna z ważniejszych ryb w diecie foki - w ostatnich latach jest odławiana w coraz więk­szych ilościach.

■ Według obliczeń przeprowadzonych przez kanadyjskich naukowców wartość ryb zjadanych w ciągu roku przez jedną fo­kę grenlandzką, wbrew twierdzeniom ryba­ków, nie przekracza skromnej sumy 15 do­larów kanadyjskich.
■ Foki grenlandzkie z Nowej Funlandii, północnej Rosji i Grenlandii różnią się nieco między sobą pod względem budowy.
■ Pomimo wciąż trwających intensywnych polowań, foka grenlandzka ma największą populację spośród wszystkich gatunków fok na północnym Atlantyku.

Foka grenlandzka (Phoca groendlandica) jest foką właściwą. Należy do rodziny Phocidae i rzędu Pinnipedia.
W lecie występuje na otwartych morzach Arktyki, w zimie przemieszcza się na południe.
Długość głowy i tułowia: 1,6 metra
Masa: do 136 kg
Dojrzałość płciowa: samce w czwartym roku, samice w piątym
Sezon rozrodczy: od lutego do kwietnia
Ciąża: jeden rok
Liczba młodych: jedno w miocie
Populacja światowa: 2,5 mln osobników
Długość życia: 30 lat

Podobne prace

Do góry