Ocena brak

Fizjopatologia kości

Autor /grubaska Dodano /18.12.2012

Kość jest żywą tkanką podlegającą ciągłym zmianom, ustawicznej przebudo­wie, wymianie soli mineralnych, modelowaniu, kształtowaniu i przystosowy­waniu do aktualnej sytuacji biomechanicznej, biologicznej, zależnie od po­trzeb ruchowych narządu ruchu. Bodźcem do wzmacniania kości i odkładania soli mineralnych jest przerywany nacisk mechaniczny i pociąganie zachodzące w czasie ruchu. Przyspieszone wtedy krążenie krwi ułatwia zwiększanie prze­miany materii, usuwa zakwaszające- jej produkty i przy optimum stężenia jo­nów wodorowych, proporcji jonów wapnia, fosforu i innych pierwiastków (Co, Mo, Sr) sole zostają wbudowane w szkielet.
Natomiast unieruchomienie, brak bodźców mechanicznych, spokój, ograni­czając przepływ krwi, powodują zakwaszenie środowiska, a to sprzyja prze­chodzeniu soli wapnia w postać zjonizowaną, łatwą do uniesienia z prądem krwi. Następstwem tego jest odwapnienie i zrzeszotnienie kości, osłabienie odporności mechanicznej i skłonność do złamań trzonów lub odkształceń koń­ców stawowych. Podobny jest mechanizm zlokalizowanych ognisk odwapnie­nia w następstwie obrzęków, zapaleń kości i tkanek otaczających i spraw utrudniających krążenie krwi lub chłonki.
Funkcje biologiczne kości spełnia zróżnicowana tkanka łączna — macierz (matrix). Obok wszystkich właściwości tkanki łącznej ma ona zdolność produkowania kostnlny, tj. białkowego podłoża, w którym odkładają się sole mineralne, tworząc kość pierwotną. Warunkiem powstania kości pierwotnej, np. po złamaniu, jest spokój, wyłączenie ruchomości w miejscu złamania i do­bre ukrwienie. Pod wpływem ruchu i przerywanego nacisku w okresie two­rzenia się kostniny w miejscu złamania wytwarza się tkanka chrzestna i szczelina stawu rzekomego. Pociąganie przyczynia się do rozwoju tkanki ścięgnistej. Natomiast po wytworzeniu zrostu i kości pierwotnej fizjologiczny, przerywany nacisk i ruch pobudzają przekształcanie się jej w prawidłowo zbu­dowaną kość dojrzałą.
Pod wpływem działania sił nacisku i pociągania zachodzą procesy kształto­wania i modelowania kości. W miejscach zwiększonego nacisku nasila się czynność osteoblastyczna, produkcja przejawia się to zagęszczeniem istoty gąbczastej i pogrubieniem istoty ko­rowej. W miejscach zmniejszonego na­cisku bądź zwiększonego pociągania przeważa czynność kościogubna i stop­niowa resorpcja kości. Na radiogramie uwidocznia się to odwapnieniem istoty gąbczastej w nasadach i przynasadach i ścieńczeniem istoty korowej trzonów.
Na tej drodze dochodzi do stopnio­wego prostowania się patologicznych wygięć, np. po krzywicy czy wadliwie zgojbnym złamaniu, Siły nacisku dzia­łające po stronie wklęsłej wygięcia pobudzają produkcję i grubienie kości, siły pociągania natomiast po stro­nie wypukłej powodują resorpcję i cieńczenie kości. Procesy te są żywe u dzie­ci i z wiekiem maleją. U noworodków już po kilku miesiącach może dojść do wyprostowania dużych wygięć, w wieku szkolnym trzeba na to kilku lat, u do­rosłych są one minimalne.
Wzrost na długość w kościach pochodzenia chrzestnego, odbywający się w strefie chrząstki nasadowej kości długich, podlega prawom biologicznym,  biomechanicznym i biochemicznym. Każda chrząstka wzrostowa ma sobie wła­ściwy potencjał wzrostowy i określoną szybkość w określonym okresie roz­wojowym.
Na przykład chrząstki nasadowe kości udowej i piszczelowej w pobliżu ko­lan łącznie wytwarzają 70°/o długości kończyny dolnej, w części dalszej piszcze­li 20%, a w części bliższej kości udowej około 10%.'
Warunkiem prawidłowego rozwoju kości jest: a) dobre ukrwienie w sąsiedz­twie chrząstki nasadowej, b) nie zaburzone unerwienie i c) prawidłowa czyn­ność kończyny.
Przekrwienie okolicy chrząstki nasadowej, np. w następstwie procesów za­palnych, wytworzone operacyjnie i innego pochodzenia, przyśpiesza wzrost kości. Upośledzenie ukrwienia, długotrwałe unieruchomienie, brak funkcji, za­burzenia unerwienia (porażenia wiotkie, spastyczne) hamują wzrost kości i jeś­li występują jednostronnie, powodują asymetrię długości kończyn.
Jeżeli uraz mechaniczny, energia promienista lub proces zapalny uszkodzi chrząstkę nasadową na dużej przestrzeni, nastąpi zatrzymanie wzrostu i duże skrócenie kości; jeśli uszkodzenie takie jest częściowe, niesymetryczne, po­woduje jednostronne zatrzymanie wzrostu i narastające wygięcia kości, wklęs­łością zwrócone w kierunku miejsca uszkodzonego.
Rozwój kości podlega szeregowi praw biologicznych. Wśród czynników za­sadniczo wpływających na kierunek i szybkość wzrostu najważniejsze jest działanie sił nacisku. Kierunek wzrostu kości układa się po wektorze działa­nia sił mięśniowych i statycznych, a chrząstka nasadowa układa się prosto­padle do działania tych sił.
Chrząstka nasadowa, podobnie jak stawowa, do dobrego odżywienia wyma­ga rytmicznej zmiany nacisku. Nacisk fizjologiczny pobudza wzrost kości, jeś­li zaś jest niesymetryczny, przyspieszenie wzrostu może nastąpić po stronie względnie większego nacisku. Natomiast w warunkach patologicznych (np. nadmiernego nacisku) wzrost przyspiesza się po stronie zmniejszonego nacis­ku, zahamowanie zaś pojawia się po stronie nadmiernie zwiększonego nacisku (Pauwels). Nie przerywany nacisk, zwłaszcza nadmierny, hamuje wzrost kości na długość (Delpech 1820) i prowadzi do jej pogrubienia (Wolf 1829). Nadmier­ny niesymetryczny nacisk wywołuje zahamowanie, a nawet zatrzymanie wzro­stu po stronie, po której działa (Hiiter, Volkmann).
Od sił nacisku zależy również wewnętrzna struktura kości. Beleczki istoty gąbczastej, zarówno w warunkach fizjologicznych, jak i patologicznych, ukła­dają się wzdłuż linii nacisku statycznego i dynamicznego i przebieg ich zmie­nia się po zmianie sytuacji biomechanicznej, np. po zabiegu lub przemieszcze­niu kości, nadwichnięciu itp.
Wspomniane prawa biologiczne i biomechaniczne działają tym gwałtowniej, im szybszy jest rozwój osobnika i im większe są zaburzenia stosunków bio-mechanicznych. Wyzyskuje się je do celów leczniczych odwracając kierunek działania sił patologicznych lub przywracając warunki prawidłowe.
Przykład: zwalczanie koślawości stóp i kolan wkładkami ortopedycznymi supinującymi lub obcasem Thomasa kierującymi przebieg linii nacisku ku stronie przyśrodkowej.
Zaburzenia napięcia i siły mięśniowej działają tak precyzyjnie na układ kostny w każdym odcinku ciała, że na podstawie wytworzonego zniekształ­cenia "można ocenić umiejscowienie i rodzaj porażeń czy niedowładów i na odwrót, znając rozmieszczenie porażeń i stopień niedowładów można przewi­dzieć rodzaj i stopień zniekształceń, jakie mogą się wytworzyć w trakcie wzrostu i rozwoju dziecka.
Poza tym warunkiem prawidłowego rozwoju tkanki kostnej jest pełnowar­tościowe odżywianie, a zwłaszcza dowóz białka, soli mineralnych i witamin przy prawidłowej aktywności enzymatycznej i hormonalnej, zwłaszcza przy­sadki, gonad, tarczycy i przytarczyc

Podobne prace

Do góry