Ocena brak

Fizjologiczna koślawość kolan

Autor /kulka Dodano /20.12.2013

Uważa się, że w prawidłowo ukształtowanych kończynach dolnych koślawość kolan nie powinna przekraczać kilku stopni. Odległość pomiędzy kostkami przyśrodkowymi obu stóp przy kolanach zetkniętych ze sobą nie powinna przekraczać 4 cm, ale nie zawsze jest to regułą. Fizjologiczna koślawość kolan jest największa pomiędzy 2,5. a 4. rokiem życia. Koślawość kolan sprawia, że stopy ustawiają się również w zwiększonej koślawości, a u części dzieci również do wewnątrz w płaszczyźnie podłoża.

Leczenie. Należy zdecydowanie stwierdzić, że fizjologicznej koślawości kolan się nie leczy. Wprawdzie popularne jest stosowanie wkładek podpierających sklepienia podłużne stóp lub podwyższanie wewnętrznej części podeszwy obuwia domowego dla zmiany obciążenia osiowego stawów kolanowych, ale jak dotąd nie udowodniono ich bezpośredniego wpływu leczniczego. Najlepiej kontrolować kształt kończyn dolnych polecając rodzicom wykonywać fotografie sylwetki dziecka w odstępach półrocznych. Łatwo się wówczas przekonać o poprawie osi kolan.

U dzieci, które rozpoczynają wcześnie samodzielne chodzenie (pomiędzy 9. a 12. miesiącem życia), pojawia się niekiedy dopiero w tym czasie duża szpotawość kolan. Towarzyszy temu ustawienie stóp do wewnątrz jako wyraz zmniejszonej fizjologicznej torsji zewnętrznej goleni.

Różnicowanie. W tym wieku zniekształcenie bywa najczęściej źródłem nieporozumień, ponieważ ze względu na jego wielkość u dziecka najczęściej podejrzewa się krzywicę z niedoboru witaminy D3. Przeciwko krzywicy przemawia prawidłowy wzrost i rozwój ruchowy dziecka, odpowiednia do wieku wielkość ciemiączka oraz brak innych jej wykładników. W różnicowaniu należy wziąć pod uwagę przede wszystkim chorobę Blounta, krzywicę hipofosfate-miczną oraz ogniskową dysplazję włóknisto-chrzęstną, która z reguły powoduje zwiększoną szpotawość jednego z kolan.

Wskazaniem do badania radiologicznego jest zarówno asymetria, jak i postęp zniekształcenia. Na radiogramach w pozycji stojącej oceniamy szpotawość całej kończyny przez oddzielne wykreślenie kąta pomiędzy mechaniczną osią uda i poprzeczną stawu ścianowego oraz mechaniczną osią piszczeli i poprzeczną stawu kolanowego. Na tej podstawie można zorientować się, jaki odsetek całkowitej szpotawości ' •.anow i składowa piszczelowa. Jeżeli jest ona większa od 50%, może wskazywać na postępujące zniekształcenie, a więc chorobę Blounta. Jeszcze bardziej pomocne jest wykreślenie kąta przynasadowo-trzo-r.owego, którego wartość większa od 16° może z du-z> m prawdopodobieństwem wskazywać na chorobę 3 ounta. Jeżeli podejrzewamy chorobę Blounta, mu-'.my wziąć pod uwagę fakt, że jej klinicznym wy-kiadnikiem jest szpotawe zagięcie goleni w części roższej. a także to, że na radiogramach można rozpoznać ją dopiero około 18. miesiąca życia. Wczesna >:stać choroby Blounta (1 i 2 w klasyfikacji Lange-:<:olda) wygląda podobnie na radiogramach jak fi-z; logiczna szpotawość kolan. Wczesne stadia cho-*: by Blounta u małych dzieci mogą ulec samoistnej •-. rekcji. A zatem choroba Blounta powinna być zde-

finiowana nie tyle na podstawie charakterystycznego obrazu nasady i przynasady kości piszczelowej, ile na podstawie progresji zniekształcenia.

Leczenie. Fizjologiczna szpotawość kolan ulega samoistnej korekcji do 3.^1. roku życia. Zamiast leczenia wystarcza fotograficzna dokumentacja kształtu kończyn dolnych co 6 miesięcy, która upewni rodziców i leczącego, że rozpoznanie jest właściwe.

Leczenie operacyjne koślawości i szpotawości dorastających. Operacyjna korekcja osi u młodszych dzieci w fazie wzrostu, przez wybiórcze zablokowanie chrząstki wzrostowej (czasowe lub stałe), może być źródłem powikłań ze względu na nieznaną dynamikę zniekształcenia i powinna być stosowana wyłącznie w szczególnych przypadkach. Najlepiej poczekać do zakończenia wzrostu, a więc do 16. roku życia. Jest to tym bardziej istotne, że korekcja powinna być wykonana bardzo precyzyjnie. Podczas kwalifikacji do leczenia ważnym elementem postępowania jest określenie, na podstawie radiogramów całych kończyn dolnych w pozycji stojącej, nie tylko stopnia, ale i miejsca zniekształcenia (udo, goleń). Zasady te zostały omówione w rozdziale 64. Należy tylko wspomnieć, że prawidłowy boczny dystalny kąt udowy (ang. lateral distalfemoral angle - LDFA) wynosi 81 ° (od 71 do 83°), a przyśrodkowy proksymalny kąt piszczelowy (ang. medial proximal tibial angle -MPTA) 87° (od 85 do 90°). Przekroczenie tych wartości wraz z klinicznym obrazem szpotawości kolan jest wskazaniem do wykonania osteotomii korekcyjnej na odpowiednim poziomie. Wymierzenie wartości korekcji (w tym możliwość jej poprawienia), ruch w stawie kolanowym oraz możliwość poruszania się zapewnia stabilizacja odłamów stabilizatorem zewnętrznym. Korekcja ta dla chorych, zwłaszcza dziewcząt, ma znaczenie kosmetyczne, jednak w rzeczywistości jest prewencją wczesnych zmian zwyrodnieniowych stawu kolanowego.


 

Podobne prace

Do góry