Ocena brak

Federico Garcia Lorca

Autor /kama02 Dodano /17.04.2012

Jeden z największych poetów hiszpańskich, Federico Garcia Lorca, poruszał w swych utworach tematy związane z konfliktem między jednostką a społeczeństwem.

Federico Garcia Lorca urodził się 5 czerwca 1898 roku we wsi Fuente Vaqueros, niedaleko Granady w Andaluzji, w południowej Hiszpanii. Jego ojciec, Federico Garcia Rodriguez, zamożny właściciel ziemski, zrobił majątek na uprawie buraków cukrowowych. Jego drugą żoną została uboga wiejska nauczycielka, Vincenta Lorca Romero.

Początki

Gdy Lorca był jeszcze dzieckiem, jego rodzice przeprowadzili się do Granady, gdzie chłopiec chodził do szkoły, a w latach późniejszych uczęszczał na uniwersytet. Młodzieniec obdarzony był wielkim talentem muzycznym i jeszcze w latach studenckich przepowiadano mu karierę pianisty i kompozytora. Większość przyjaciół z zaskoczeniem przyjęła ukazanie się książki podróżniczej jego autorstwa, Impresje i krajobrazy (Impresiones y paisajes, 1918) oraz jego zainteresowanie poezją.

Podczas studiów Lorca trafił na uniwersytet w Madrycie, gdzie zaprzyjaźnił się z przyszłym malarzem Salvadorem Dali oraz z Luisem Bunuelem, który stał u progu wielkiej kariery reżyserskiej. Wraz z nimi poeta odkrywał fascynujący świat artystycznego surrealizmu. Przez prawie dziesięć lat Lorca pozostawał pod ogromnym wpływem swych przyjaciół, choć stosunki między nimi  nie zawsze układały się dobrze.

Romance cygańskie

Federico, poprzez spotkania autorskie, na których recytował swe utwory, stopniowo zdobywał sławę niezwykle uzdolnionego poety, zanim jeszcze zaczęto wydawać jego książki. Okazało się, że oprócz talentu muzycznego i pisarskiego, ma także nieprzeciętne zdolności aktorskie. Organizował wieczory autorskie w całej Hiszpanii, a potem również w Nowym Jorku i na Kubie (1929-1930) oraz w Argentynie (1933-1934).

Wydanie książki Romance cygańskie (.Romancero Gitano, 1928) przyniosło mu wielką sławę, jednocześnie jednak przypięto artyście etykietkę romantyka i miłośnika ludowej tradycji. Jego twórczość nie poddaje się jednak zaszufladkowaniu. W swych dziełach Lorca twórczo łączy folklor z elementami surrealizmu i modernizmu.

Kolejne tomiki

W zbiorze Poeta w Nowym Jorku (Poeta en Nueva York, 1940) Garcia Lorca, dając wyraz swej niechęci wobec amerykańskiego stylu życia, ukazuje społeczeństwo ludzi, których życie upływa przy linii produkcyjnej. W twórczości hiszpańskiego artysty znalazły się również wiersze zainspirowane kulturą islamską, z którą Lorca zetknął się w Granadzie, gdzie niegdyś tworzyło wielu poetów arabskiego pochodzenia (muzułmanie panowali na tych terenach do roku 1492).

Najsłynniejszym spośród wszystkich wierszy napisanych przez Lorcę jest niewątpliwie elegia na śmierć przyjaciela, torreadora, który zginął w walce z bykiem - Lament nad Ignacio Sanchez Mejias (Llanto por Ignacio Sanchez Mejias, 1935). Niepokojący nieco mistyczny charakter wiersza podkreśla powtarzany rytmicznie wers wskazujący na moment śmierci - „o piątej po południu".

Pod koniec życia Lorca coraz częściej pisał dla teatru. Gdy w roku 1931 w Hiszpanii ustanowiono republikę demokratyczną, społeczeństwo ogarnął duch idealizmu. Socjalistyczny rząd finansował wiele przedsięwzięć kulturalnych, między innymi wędrowny teatr studencki La Barraca, którego celem było dotarcie ze sztuką dramatyczną do chłopów i robotników. Lorca sprawował w nim rolę dyrektora do spraw artystycznych oraz muzycznych i z ogromnym zapałem organizował kolejne premiery wielkich dzieł klasycznych. Już wcześniej Lorca stworzył kilka sztuk - były to wpra-dzie dzieła dla teatru kukiełkowego — jednak dzięki doświadczeniom zdobytym w La Barraca, udoskonalił swój kunszt dramatopisarski, co zaowocowało powstaniem trzech wielkich dzieł sztuki dramatycznej - Krwawe gody, Bezpłodna oraz Dom Bernardy Alba.

Utwory sceniczne

Wszystkie trzy utwory to tragedie związane z tematyką przemocy, śmierci oraz honoru. Lorca nie godzi się na kodeks honorowy, który dopuszcza zabicie drugiego człowieka, męczy się w klaustrofobicznej atmosferze społeczeństwa, które niszczy naturalne ludzkie odruchy. W szczególnym stopniu zniewolone są kobiety, którym narzuca się rolę tyranki bądź ofiary. Bohaterka Krwawych godów (1933) - świeżo poślubiona mężatka - ucieka z innym mężczyzną. Matka porzuconego pana młodego, która utraciła już wielu bliskich mężczyzn w wyniku rodzinnych waśni, nie może znieść upokorzenia i wysyła syna w towarzystwie urażonych krewnych w pogoń za kochankami. Podczas konfrontacji obaj rywale giną, pozostawiając kobiety w głębokiej rozpaczy.

Dramat Bezpłodna (1934) ukazuje historię kobiety, która ponad wszystko pragnie dziecka. Honor nie pozwala jej jednak porzucić oziębłego męża, co prowadzi do tragicznego zakończenia, kiedy w ostatecznym akcie rozpaczy bohaterka zabija swego małżonka.

Zarówno w Krwawych godach, jak i w Bezpłodnej widoczne są wpływy kultury ludowej, nie brakuje w nich poezji i muzyki. Dom Bernardy Alba (1936) to sztuka utrzymana w zupełnie innym klimacie, oszczędna w środkach, napisana prozą, która podkreśla ponury klimat dzieła. Bernarda Alba jest apodyktyczną matką pięciu córek, z których najstarsza, Angustias, ma trzydzieści dziewięć lat. Jedynie ona otrzymała od matki duży posag i szykuje się do ślubu z najprzystojniejszym młodzieńcem we wsi, Pepe de Romano.

Pepe rozkochał w sobie także dwie siostry swej żony. Bernarda przyłapując chłopaka w niedwuznacznej sytuacji z najmłodszą, Adelą, usiłuje go zastrzelić. Ta przekonana, że ukochany nie żyje, popełnia samobójstwo. Dla zrozpaczonej Bernardy sprawą honoru jest jednak chronić dobre imię córki i ukryć prawdę. Dla podkreślenia uniwersalnej wymowy dzieła Lorca nadał mu podtytuł Sztuka o hiszpańskich wieśniaczkach i określił je jako „dokument wiernie oddający rzeczywistość".

Zaledwie dwa miesiące po ukończeniu Domu Bernardy Alba, nadszedł niespodziewany koniec. Gdy w lipcu 1936 r. Federico przebywał z wizytą u swych rodziców, w Maroku wybuchł bunt wojskowych, który zapoczątkował hiszpańską wojnę domową (1936-1939). Po jednej stronie barykady znaleźli się rebelianci popierani przez kościół, prawicę i grupy faszystowskie, po drugiej zaś zwolennicy republiki - liberałowie i lewica.

Śmierć

Lorca, który krytykował tradycyjne wartości i kierował swój teatr do prostych ludzi, uważany był za artystę o przekonaniach lewicowych, więc gdy wojskowi z Granady przyłączyli się do rebeliantów, pisarz znalazł się w niebezpieczeństwie i zmuszony był się ukrywać. Faszyści odnaleźli go jednak bez trudu i niezwłocznie aresztowali. 19 lub 20 sierpnia 1936 roku Lorca został wywieziony poza miasto, zabity i pochowany w zbiorowym grobie.

Śmierć poety odbiła się szerokim echem w Hiszpanii i za granicą. Nawet po zwycięstwie rewolucji władze próbowały zrzucić z siebie odpowiedzialność za morderstwo twierdząc, że artysta zmarł „w wyniku odniesionych ran". Lorca zginął w momencie największego rozkwitu możliwości twórczych i mimo że jego kariera została przedwcześnie przerwana, dziś zalicza się go do najwybitniejszych twórców współczesnej literatury hiszpańskiej.

Podobne prace

Do góry