Ocena brak

FALCONI JAN CHRZCICIEL

Autor /Iti Dodano /25.09.2012

Daty życia nie znane, wł.
sztukator i budowniczy działający 1625-60 w Polsce, głównie
w Małopolsce i na Lubelszczyźnie, przedstawiciel rzym.
szkoły rzeźbiarskiej.

Posiadał 2 król. serwitoraty - na prace w stiuku od Zygmunta
III Wazy i 1639 na dzieła tzw. małej architektury w
marmurze od Władysława IV. Do potwierdzonych dzieł F.
należą stiuki z 1630-34 (z herbem Wazów) na sklepieniu w
jez. kościele św. Piotra i Pawła w Krakowie, z 1630-42 w
kaplicach św. Sebastiana i Św. Krzyża przy kościele Kamedulów
na Bielanach pod Krakowem, z 1634-35 w kaplicy grobowej
hetmana Jana Zamoyskiego przy kolegiacie w Zamościu,
sprzed 1647 w kościele par. w Klimontowie k. Sandomierza,
po 1647 w kaplicy rodowej Oświęcimów przy kościele
Franciszkanów w Krośnie n. Wisłokiem oraz z 1654-58 w kaplicy
Św. Krzyża zw. Tyszkiewiczowską przy kościele Dominikanów
w Lublinie.

W tych świątyniach dekoracje sztukatorskie
F. współbrzmią z architekturą dzięki temu, że F. rozwiązywał
każde zamówienie indywidualnie, uwzględniając kształt
oraz przeznaczenie sakr. wnętrza, np. w kaplicy zamojskiej
zharmonizował hetmańsko-rycerskie wątki nagrobka z dekoracją
sklepienia; równie mistrzowsko rozwiązał problemy
kaplicy Św. Krzyża w Lublinie przez wprowadzenie do jej
prymitywnego i manierystycznego wnętrza nowego podziału
architektonicznego, przez co je zbarokizował i związał optycznie
z brytą kościoła; w stiukach zastosował motywy narzędzi
męki Pańskiej, których pasyjne treści wyakcentowały jej przeznaczenie do adoracji relikwii drzewa —» Krzyża Świętego.

F. przypisuje się m.in. sztukaterie w eremie Kamedułów
w Rytwianach k. Sandomierza (przed 1637), w kościele popijarskim
w Rzeszowie (1642-49) i w kaplicy Wazów przy
katedrze na Wawelu (3. ćwierć XVII w.), a j e go warsztatowi
- stiuki z 1634-44 w kaplicach Niepokalanego Poczęcia NMP
(nie zachowane) i Najśw. Sakramentu w k a t e d r z e w Lublinie.

F. odznaczał się dużą inwencją artyst. i opanowaniem
techniki tworzenia w stiuku; w kompozycjach dekoracyjnych
stosował motywy roślinne, geometryczne, muszle, rozety,
kartusze, stylizowaną groteskę antropomorficzną i putta;
j e go rozwój artyst. prowadził od zdyscyplinowanego klasycyzmu
(Kraków) do bujnych i swobodnych form baroku,
modelowanych miękko w stiuku (Lublin), niekiedy złoconym
(Zamość).

Przedstawienia figuralne uważane są natomiast
za artystycznie słabe i to zarówno z okresu wczesnego
(np. św. Marek, Łukasz, H i e r o n im i Augustyn u Kamedułów
na Bielanach), j a k i późnego (6 p r o r o k ów ST, główki aniołków
u Dominikanów w Lublinie).

 

A. Bochnak, Kolegiata św. Józefa w Klimontowie, PKHS 3(1923) s. XV;
tenże, Giovanni Battista F., Kr 1925; K. Sinko-Popielowa, Kościół w Niepołomicach, RKr 30(1938) 99-100; J. Kowalczyk, Architektoniczno-rzeźbiarskie dzieło F. w Lublinie (Kaplica Sw. Krzyża przy kościele Dominikanów), BHS 24(1962) 27-43; tenże. Płyta nagrobna i stiuki w kaplicy hetmana Jana Zamoyskiego przy kolegiacie w Zamościu, BHS 24(1962) 230-234; W. Tatarkiewicz. o sztuce polskiej XVII i XVIII wieku. Architektura. Rzeźba. Wwa 1966; W. Kret, Problematyka artystyczna kościoła ojców Kamedułów na Bielanach pod Krakowem, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 12(1967) z. 3-4, 37; KZSP IV, cz. 3, 73; KZSP, Krosno, Dukla i okolice, 86-88.

Podobne prace

Do góry