Ocena brak

EUTYMIUSZ z JEROZOLIMY Św.

Autor /Celina Dodano /21.09.2012

ur. ok. 377 w Melitene (obecnie Malatya we wsch. Turcji), zm. 20 I 473 w Sahel (k. Jerozolimy), anachoreta.

1. Życie i działalność — w wieku 19 lat przyjął święcenia kapł. i został wizytatorem bpstwa Melitene; 406 odwiedził wspólnoty anachoreckie w Ziemi Świętej i wraz z przyjacielem Theoktistosem osiadł w ławrze pod Jerozolimą; 411 przenieśli się obaj do jaskini w dolinie Dabor; wspólnotę, która tam powstała, przekazał Theo k t ist oso wi; z uczniem D omet ian osem osiadł na pustyni k. Zif; ascet. trybem życia wywarł znaczny wpływ także na ośrodki poza Palestyną; nawracał nestorian, eutychian, manichejczyków; w Marda zbudował kaplicę, a jego uczeń Saba założył 492 słynny klasztor (Mar Saba); E. osiadł ostatecznie w okolicy klasztoru Theoktistosa i tu założył wspólnotę 17 anachoretów, dla których 428 lub 429 Juwenal patriarcha Jerozolimy, poświęcił kościół; słynna Ławra świętego E. otrzymała regułę wspólnoty z Faran.

Jego działalność doprowadziła do erekcji przez Juwenala bpstwa w Parembolai; przebywającą od 443 w Jerozolimie ces. Eudoksję skłonił ok. 456 do przyjęcia postanowień Sobom Chalced.; święto w Kościele prawosł. 11 III.

 

H. Charles, Le christianisme des arabes nomades sur le limes, P 1936, 40-46; E. Honigmann, Juvenal of Jerusalem, DOP V 209-279; V. Laurent, LThK III 1209; V. Grumel. BS V 329-333.

 

2. Przedstawienie E. w typie starszego, łysego mężczyzny z głową otoczoną nimbem, o ascet. twarzy okolonej długą, siwą brodą i wąsami, w habicie i płaszczu wystąpiło np. na fresku z VI w. w koptyjskim klasztorze św. Jeremiasza w Sak-karze (Egipt), z książką i krzyżem w ręku ukazano go na fresku z 757-767 w kościele S. Maria Antiqua w Rzymie, a w postawie oranta w nimbie na tle niewielkiej budowli w miniaturze w Menologium Bazylego II z Xl w. (BWat). Wiele przedstawień E. występuje w zabytkach malarstwa ściennego krajów Płw. Bałkańskiego, np. w klasztorze Hagioi Anargyroi z X-XI w. (Kastoria) i w klasztorze św. Jana z XII w. na Patmos, a także w kościele św. Mikołaja w Psača z XIV w. i w kościele w Mi-leševie (Jugosławia).

Ponadto postać E. wyobrażano na freskach z XIV w. w klasztorze Protaton w Karyes (Athos). Dość liczne wizerunki ukazują E. ze św. Antonim Pustelnikiem (twórcą anachore-tyzmu), np. w pn.gr. ikonie z końca XVI wieku E. wyobrażano obok św. Antoniego i zapewne św. Epifaniusza — frontalnie, z długą brodą, w całej postaci z pismem w lewej ręce (österreichisches Museum für Angewandte Kunst w Wiedniu).

 

Reau m 1, 473; Kaftal II 421-422; J. Boberg, LCIk VI 201-203.

Podobne prace

Do góry