Ocena brak

EUTROFIZACJA

Autor /Nikita09 Dodano /19.07.2013

Wzrost żyzności wód, głównie spowodowany wzrostem stężenia związków zawierających azot i fosfor. Źródła tych związków mogą być mineralne lub organiczne. Eutrofizacja jezior jest procesem naturalnym. Większość jezior powstaje jako zbiorniki oligotroficzne, czyli ubogie w zasoby odżywcze, jednak ciągle dopływają do nich zasoby pokarmowe, ze zlewni i z atmosfery, co powoduje stopniowe użyźnianie i przemianę zbiornika w jezioro eutroficzne. W normalnych warunkach docierające substancje odżywcze są wykorzystywane przez ekosystem jeziora, a także składowane w osadach dennych (głownie fosforany), część zasobów azotu jest usuwana w procesie denitryfikacji.

Po pewnym czasie doprowadzić to może do spłycenia jeziora i w końcowym etapie jego przekształcenia w torfowisko. Działalność człowieka przyspiesza ten proces nawet setki razy. Ścieki komunalne i przemysłowe, likwidacja lasów, intensywne nawożenie mineralne w rolnictwie są doskonałym źródłem nawozów dla jezior. W efekcie, po przekroczeniu pewnej, granicy, występuje szereg niekorzystnych zjawisk. Masowo rozwijają się glony fitoplanktonowe i sinice, pojawia się tzw. zakwit wody, a jego efektem jest spadek przejrzystości wody. Te glony są niechętnie konsumowane przez zoopiankton i roślinożer-ców. Ponadto sinice potrafią wydzielać toksyczne dla zooplanktonu substancje.

Spadek dostępności światła powoduje obumieranie roślinności zanurzonej, a dno zaczyna pokrywać gruby kożuch glonów nitkowatych. W konsekwencji dochodzi do deficytów tlenowych, wydzielania siarkowodoru, co prowadzi, szczególnie zimą, do duszenia się ryb. W takich warunkach potrafią żyć tylko ryby karpiowate, o mniejszej wartości użytkowej. Dodatkową konsekwencją braku tlenu jest uwalnianie w takich warunkach zasobów fosforu z osadów dennych. Uruchamia to pętlę dodatniego sprzężenia zwrotnego, im więcej pokarmu, tym większe wydzielanie fosforu, czyli tym więcej pokarmu, itd.

Eutrofizacja jest dużym problemem dla zbiorników słodkowodnych, ale coraz częściej także dla stref przybrzeżnych mórz. Nadmierny rozrost biomasy roślinnej może powodować problemy żeglugowe, wymieranie ważnych handlowo gatunków ryb, ale także brak możliwości korzystania rekreacyjnego ze zbiorników czy wybrzeży z zakwitem toksycznych glonów: bruzdnic czy sinic. Badania prowadzone nad eutrofizacją wykazały, że głównym czynnikiem za nie odpowiedzialnym jest poziom fosforu. Węgiel jest stale dostarczany z atmosfery, a wiele gatunków sinic potrafi wiązać azot atmosferyczny. Stąd w systemach ograniczania eutrofizacji czy rekultywacji zagrożonych zbiorników główny nacisk kładzie się na zmniejszenie poziomu fosforu.

Podobne prace

Do góry