Ocena brak

Europa po roku 1815: rewolucja i reakcja

Autor /motorola Dodano /27.04.2012

Po upadku Napoleona w prawie całej Europie wróciły do władzy stare elity. Jednak idee radykalne i narodowe cieszyły się rosnącym powodzeniem i okres między rokiem 1815 a 1848 był czasem spisków, powstań i rewolucji.

Po upadku imperium Napoleona Bonaparte postanowiono skorygować mapę Europy oraz wynegocjować i podpisać traktat pokojowy. Dokonało się to za sprawą różnych monarchów i ich ministrów, którzy spotkali się na kongresie wiedeńskim, w latach 1814-15. W kongresie wzięli udział prawie wszyscy europejscy notable, lecz jego przebieg kontrolowały wielkie mocarstwa: Wielka Brytania, Rosja, Austria i Prusy.

Francja, rządzona teraz przez „prawowitego" króla z dynastii Burbonów, Ludwika XVIII, przywrócona została do granic sprzed 1792 roku. W pozostałych krajach Europy także odnawiano dawny ład, poprzez przywracanie na trony „prawowitych" królów i pomniejszych władców.

Jednakże zmiany w państwach niemieckich posunęły się za daleko, by możliwe było odrodzenie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, utworzono więc składający się z 38 państw Związek Niemiecki, w którym znalazły się między innymi Prusy i Austria. Dawne Niderlandy Austriackie (obecnie Belgia) oddane zostały Holandii. Austria uzyskała hojną rekompensatę w postaci obszarów w północnych Włoszech oraz dominującej pozycji na całym Półwyspie Apenińskim. Norwegia przeszła spod rządów Danii pod kuratelę szwedzką. Powstała za czasów Napoleona namiastka państwa polskiego - Księstwo Warszawskie - podzielona została między Rosję (założono na tym terytorium Królestwo Polskie rządzone przez cara), Prusy (w Wielkopolsce powstało Wielkie Księstwo Poznańskie) i Austrię (zagarnęła okręg tarnopolski). Kraków stal się wolnym miastem pod „patronatem" trojga zaborców. Porządek ten przetrwał na ziemiach polskich przez sto lat z górą, aż do wybuchu I wojny światowej.

Utrzymywanie porządku

Wśród dygnitarzy podpisujących traktat wiedeński znaleźli się wicehrabia Castlereagh i książę Wellington, reprezentujący Wielką Brytanię, Talleyrand, francuski minister spraw zagranicznych i kanclerz Austrii, Metternich. Delegaci zgodzili się, że kongres powinien odbywać się regularnie, aby kontrolować sytuację międzynarodową. Jednakże do głównych celów kongresu należało przede wszystkim zachowanie tradycyjnego porządku i zapobieganie rewolucjom. Ta polityka związana była między innymi z osobą kanclerza Metternicha, którego wpływy kształtowały politykę międzynarodową do 1848 r.

Wśród przeciwników status quo znaleźli się liberałowie, którzy pragnęli zastąpić rządy absolutystyczne porządkiem konstytucyjnym, czyli rządami prawa poprzez zgromadzenie parlamentarne. Byli wśród nich także narodowcy, którzy podejmowali działania niepodległościowe (np. Polacy) lub zjednoczeniowe (Niemcy czy Włosi).

Okres po zakończeniu wojen napoleońskich rozpoczął się niepokojami społecznymi i represjami. We Francji zwolennicy Burbonów powrócili z wygnania i wszczęli „biały terror" przeciwko byłym rewolucjonistom i bonapartystom. W Niemczech dekrety karlsbadzkie z 1819 r. nakładały cenzurę na prasę i ścisłą kontrolę państw nad uniwersytetami, gdzie idee liberalne zdobyły silną pozycję. W Wielkiej Brytanii akty prawne wydane w latach 1817 i 1819 drastycznie ograniczały prawa obywatelskie, właśnie gdy społeczeństwo zaczęło przekonywać się do konieczności reformy parlamentarnej. Tymczasem machina wprawiona w ruch na kongresie wiedeńskim zdawała się pracować bez zakłóceń. W Aix-la-Chapelle Francję dopuszczono do udziału w „koncercie europejskim", a gdy w Hiszpanii i we Włoszech wybuchły powstania, na kongresach w Opawie i Lublanie upoważniono Austrię do stłumienia powstań włoskich. Trzy monarchie absolutne na wschodzie Europy - Austria, Rosja i Prusy, tworzące trzon tak zwanego „Świętego Przymierza" - wciąż tworzyły zwarty front przeciwko rewolucji, choć Rosjanie, dbający o rozszerzenie swych wpływów na Bałkanach, pomogli Grekom wyzwolić się spod panowania tureckiego. W samej Rosji źaś represje nasiliły się po upadku powstania dekabrystów w roku 1825.

Erupcja wolności

Niepokoje lat 20. XIX wieku przerodziły się w potężną erupcję w roku 1830. We Francji wybuchła rewolucja zwana lipcową, która pozbawiła Karola X władzy i ustanowiła monarchię konstytucyjną z Ludwikiem Filipem na czele. Wydarzenia we Francji doprowadziły do wybuchu w Belgii, która wywalczyła niepodległość. W Królestwie Polskim wybuchło powstanie listopadowe: początkowo chodziło o zmuszenie cara do respektowania konstytucji Królestwa, dającej państwu jakiś stopień autonomii, potem zdetronizowano Mikołaja I i toczyła się walka o pełną niepodległość. Powstania rozgorzały też we Włoszech i w Niemczech. Wszystkie jednak zostały w końcu stłumione.

Po okresie względnego spokoju, w 1848 r. nastąpiła druga potężna erupcja. Po pierwszych wybuchach we Włoszech rozpoczęła się nowa rewolucja we Francji, zakończona proklamacją drugiej republiki. Władcy w całych Niemczech zmuszeni zostali do nadania swym państwom konstytucji, a delegaci zebrali się we Frankfurcie, aby dyskutować nad zjednoczeniem kraju. W Austrii studenci i robotnicy wyszli na ulice Wiednia, zmuszając Metternicha dó ucieczki. Za broń porwali Węgrzy, Czesi, Polacy.

Jednak przedstawiciele starego porządku, w następstwie niezdecydowania liberałów niemieckich i stłumienia oporu włoskiego przez armie austriackie, powoli odzyskiwali kontrolę. Bez wsparcia aparatu państwa, idea narodowa poniosła klęskę.

Europa po roku 1815 - WAŻNIEJSZE DATY


1814-1815

Kongres wiedeński

1818

Kongres w Aix-la-Chapelle

1819

Dekrety karlsbadzkie

1820

Powstania we Włoszech i w Hiszpanii

1820-21  

Kongres w Opawie i Lublanie

1821

Kongres w Weronie

1823

Hiszpański ruch liberalny zgnieciony przez Francuzów

1825

Powstanie dekabrystów w Rosji

1830

Rewolucja lipcowa we Francji; rewolta w Belgii przeciwko Holendrom; zamieszki w państwach niemieckich i włoskich

1830-31

Powstanie listopadowe w Polsce

1831

Grecja odzyskuje niepodległość

1848

Wiosna Ludów we Francji, państwach niemieckich i włoskich, w imperium austriackim; powstanie w Wielkopolsce, sformowanie Komitetów Narodowych w Krakowie i Lwowie, próby uzyskania dla ziem polskich szerokiej autonomii i reform społeczno-gospodarczych

1849

Austriacy zajmują Wenecję; upadek Republiki Rzymskiej; Węgrzy pokonani; rozwiązanie parlamentu frankfurckiego

Podobne prace

Do góry