Ocena brak

ETIOPATOGENEZA uszkodzeń krążka międzykregowego

Autor /ferdziu Dodano /21.12.2012

Większość zmian chorobowych kręgosłupa rozpoczyna się od wspomnianej utraty fizjologicznych funkcji krążka międzykręgowego. Może to być następstwem ostrego lub przewlekłego przeciążenia kręgosłupa, przebytego urazu lub [ /mian wrodzonych kręgosłupa, takich jak, wrodzony zrost, nieprawidłowe wykształcenie, niedorozwój kręgów.

Jak wspomniano, krążki międzykręgowe spełniają istotną rolę w biomechani-ce kręgosłupa. W miarę starzenia, zużycia czy w następstwie urazu dochodzi do zaburzenia składu biochemicznego krążka międzykręgowego. odwodnienia jądra miażdżystego, obniżenia wysokości krążka, utraty jego sprężystości, zwiotczenia pierścienia włóknistego. Zmniejsza się stabilność przestrzeni między kręgowej, dochodzi do zmian w napięciu więzadła podłużnego oraz utraty i właściwości amortyzujących krążka międzykręgowego i przemieszczeń w obrębie stawów międzykręgowych. W miarę postępu procesu chorobowego tylna część pierścienia włóknistego podlega dalszym zmianom. Ulega ona osłabieniu, aby wreszcie w trakcie wysiłku czy nieskoordynowanego ruchu tułowia pęknąć, co usposabia do przemieszczenia się fragmentów zwyrodniałego krążka międzykręgowego. Powoduje to uwypuklenie tych fragmentów w miejscu osłabienia j więzadła podłużnego oraz powstanie wypukliny jądra miażdżystego. Przepuklina jądra miażdżystego następuje z reguły z boku od linii środkowej, gdyż centralna część pierścienia włóknistego wzmocniona jest najgrubszą, najmocniejszą częścią więzadła podłużnego tylnego. W zależności od rozległości j i umiejscowienia zmian może to być przyczyną wystąpienia dolegliwości miejscowych lub o charakterze korzeniowym.

Proces chorobowy najczęściej ma przebieg długotrwały. / okresowymi zaostrzeniami dolegliwości. Osłabienie w wyniku rozciągnięcia czy naderwanie pierścienia włóknistego usposabia do przemieszczenia się uszkodzonego jądra miażdżystego podwięzadłowo z uwypukleniem więzadła, prowadzącym nierzadko do przejściowego ucisku korzenia nerwowego. Wyzwala to odruch bólowy. ! wzmo/cnic napięcia mięśni przy kręgosłupowych, wystąpienie dolegliwości o charakterze korzeniowym. Często wypuklony fragment uszkodzonego krążka cofa się do poprzedniej pozycji (samoistnie lub w następstwie postępowania leczniczego), a objawy podrażnienia korzenia stopniowo ustępują. Rzadko jednak przestrzeganie zaleceń lekarskich, ograniczenia w czynnościach codziennych doprowadzają do wygojenia, zhliznowacenia miejsca uszkodzenia pierścienia włóknistego, co zapobiega nawrotom dolegliwości. Znacznie częściej dochodzi do następnych przemieszczeń fragmentu krążka ze stopniowym rozciąganiem więzadła podłużnego tylnego. Niekiedy fragment krążka więźnie pod odepchniętym więzadłem. bez możliwości cofnięcia się do przestrzeni międzykręgowej, co określane jest mianem podwięzadłowego przemieszczenia jądra miaźdżystego, a objawia się utrzymującymi się, pomimo leczenia, objawami ucisku korzeniowego. W innych przypadkach — wysiłek, dźwignięcie dużego ciężaru — może dojść do rozerwania więzadła i przemieszczenia mniejszego lub większego fragmentu krążka do kanału kręgowego. Prowadzi to do znacznego nasilenia dolegliwości bólowych, którym zwykle towarzyszą objawy neurologiczne związane z uciskiem korzenia nerwowego.

Niepokojącym zjawiskiem jest narastanie liczby osób z zespołami bólowymi kręgosłupa w ostatnich kilku dziesiątkach lat, co jest następstwem omawianego przedwczesnego uszkodzenia, zużycia krążka międzykręgowego. a także rozwijających się w następstwie tego zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, obserwowanych nierzadko już w czwartej, piątej dekadzie życia.

Nasuwa się pytanie, dlaczego jest to obecnie tak częsta przypadłość. Odpowiedź nie jest łatwa, składa się bowiem na to wiele nie do końca jeszcze poznanych czynników. Jako zasadniczą przyczynę tak częstego występowania omawianych zespołów chorobowych upatruje się jednak szybko postępującą zmianę trybu życia współczesnego cywilizowanego człowieka. Trzeba pamiętać, że wykształcenie obecnej sylwetki człowieka przystosowanej do pozycji stojącej, chodzenia dwunożnego, biegania — jednym słowem ukształtowanie homo erectus - trwało miliony lat. Natomiast w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci, człowiek „wyprostowany" próbuje przekształcić się w człowieka „siedzącego" — homo si'clentarius.

Od najmłodszych lat życia rozpoczyna się agresywna adaptacja młodego organizmu do pozycji siedzącej. Przepełnione żłobki, przedszkola, niedobór personelu, wszystko to powoduje, że dzieci mają zbyt mało spacerów, zabaw w terenie, gdzie trudno zapanować nad dużą grupą „niesfornych" dzieci. „Niesfornych", bo dziecko dla swego prawidłowego rozwoju potrzebuje dużo ruchu i w ten sposób podświadomie próbuje wyładować nadmiar energii nagromadzonej w czasie wielogodzinnego siedzenia w pomieszczeniach. Również w szkole małe dzieci obciążone są od pierwszych klas dużą liczbą zajęć zarówno w czasie godzin lekcyjnych,jak i pozaszkolnych. Nawet przerwy między lekcjami nie spełniają swego zadania, bo zatłoczone szkolne korytarze nie stwarzają warunków do ,,wyhasania się" dzieci, a boisk szkolnych nie ma. a nawet gdy są — to nie są do tego celu wykorzystywane ze względów porządkowych. Im starsza klasa tym oczywiście większe obciążenie młodzieży przeładowanym programem nauczania, dłuższe siedzenie w szkole, coraz dłuższe ślęczenie nad lekcjami w domu. A dochodzą jeszcze dodatkowe zajęcia. Rzadko niestety o charakterze relaksacyjnym, ruchowym czy sportowym. Najczęściej są to kolejne godziny siedzenia na lekcjach języków obcych, korepetycjach, zajęciach kółek zainteresowań itp.

Nie jest to jeszcze nieodwracalne. Wiadomo, że w tym wieku poprawa warunków fizycznych, wzmocnienie gorsetu mięśniowego, zwalczenie wadliwych nawyków mogą wyrównać istniejące dysproporcje. Jest to zadanie gimnastyki korekcyjnej, która w założeniu powinna być prowadzona przez szkoły. Jednak wiadomo, że 40% warszawskich szkół (a podobna sytuacja jest w innych miastach) nie ma sal gimnastycznych, a prowadzona na korytarzu gimnastyka jest bardziej teoretycznym niż praktycznym zajęciem, mającym na celu wychowanie fizyczne młodzieży. Podobnie dzieje się z prowadzeniem gimnastyki korekcyjnej. Często nic ma odpowiednich warunków w szkole, a tam gdzie jest ona prowadzona — nierzadko przyjmuje formę zespołowych ćwiczeń ogólnokondycyjnych, a nie indywidualnie — zgodnie z potrzebami dobranych ćwiczeń korekcyjnych. Wydaje się jednak, że gdyby w szkołach była rzetelnie prowadzona gimnastyka, gdyby wszystkie szkoły dysponowały salami gimnastycznymi i boiskami wykorzystywanymi do szkolnych i pozaszkolnych zajęć sportowych, to rzadko konieczne byłoby uciekanie się do gimnastyki kOfekcyj-nej. W okresie studiów, chociaż zajęcia wychowania fizycznego są na ogół poprawnie prowadzone, to nic są w stanie przy ograniczonym limicie godzin nadrobić zarówno wieloletnich zaniedbań, jak i skutków wielogodzinnego w ciągu dnia siedzenia na wykładach, przy nauce i przełamać utrwalonej niechęci do zajęć ruchowych. Często zasadniczą formą usprawniania ruchowego studentów pozostaje dyskoteka.

Siedzący tryb życia ma jeszcze inne niekorzystne znaczenie dla kręgosłupa. Jest to pozycja, w której organizm zużywa mało energii. Brak ruchu, wysiłku, sprzyja gromadzeniu się nadmiaru energii w formie tkanki tłuszczowej. Jest jedną z podstawowych przyczyn tak często stwierdzonej nadwagi ciała, która staje się obecnie niemal regułą u kobiet w okresie przekwitania, gdy do omawianych zmian dołączy się przestrojenie gry hormonalnej sprzyjające zaburzeniom przemiany materii. A każdy kilogram nadwagi pogarsza w sposób istotny sytuację kręgosłupa lędźwiowego, nasilając zmiany przeciążeniowe. Należy starać się zapobiegać temu wcześniej, gdyż w okresie zaawansowanych zmian chorobowych w kręgosłupie?ytuaqja staje Się trudna do opanowania. Boi kręgosłupa bardzo ogranicza aktywność ruchową, a przy braku ruchu, czyli możliwości .,spalania" zapasów kalorii nagromadzonych w ustroju w formie tkanki tłuszczowej, nawet rygorystyczne przestrzeganie diety może okazać się nieskuteczne. Dowóz kalorii do ustroju jest wówczas co prawda mały, ale znikome jest też ich wydatkowanie.


 

Podobne prace

Do góry