Ocena brak

ESTTENNE, Stephanus ROBERT

Autor /Humbelin Dodano /20.09.2012

ur 1503 w Paryżu, zm. 7 IX 1559 w Genewie, drukarz i wydawca.

W rodzinnym domu zdobył znajomość języków staroż. i sztuki drukarskiej, co umożliwiło mu oprać, i wydawanie dzieł klasyków łac. oraz gr. pisarzy kośc, gramatyk i słowników, a przede wszystkim Biblii; wydał ok. 530 pozycji, w tym 11 edycji Biblii i 12 NT, wprowadzając w nich charakterystyczne dla siebie cechy.

W Biblia sacra latine vulgatae editionis ex veteribus exempla-ribiis emendata (P 1528) włączył do tekstu lekcje z rękopiśmiennych kodeksów, a na marginesie podał własne wyjaśnienia na podstawie tekstów oryginalnych; w Biblia [...] emendata, acce--duiit breves in eadem annotationes ex doctissimis interpretationi-bus et hebraeorum commentariis (P 1532,1534*) dodał objaśnienia marginesowe, zwł. znaczenia imion własnych, a całość uzupełnił indeksem rzeczowym i zestawem sentencji występujących w ST i NT; w cennym wyd. Biblia sacra latine vulgatae editionis ad fidem vetustissimorum codicum antiquorum emendata (P 1540), które uważa się za arcydzieło typograficzne, podał na marginesie lekcje z kodeksów i krótkie noty wyjaśniające;

podobnie dokonał tego w NT latine cum brevibus variorum translationum annotationibus adiecta veterum latinorum exemplarium manuscriptorum diversa lectione (P 1541,15432,15453). Do wyd. ST hebr. (I-II, P 1539-44.15462) sprowadził specjalne czcionki; w Biblia sacra latine duplici distincta columna... (P 1545) oprócz Vg umieścił łac. przekład Leona i in. Żydów (Z 1543), zw. później przekładem F. Vatable'a (wprowadził wyjaśnienia).

W kolejnych wyd. NTgraecum (P 1546.1549M5503), które zawierają przekład Erazma z Rotterdamu (Bas 1535), wprowadzał E. coraz więcej zmian na podstawie kodeksów rękopiśmiennych; za wydrukowanie tego tekstu specjalnymi gr. czcionkami zyskał sobie od króla Franciszka I honor, tytuł drukarza król.; w NT graecum cum duplici interpretatione Desidera Eras-mi et veteris interpretis, harmonia item evangelica et copioso indice (G 1551) wprowadził po raz pierwszy podział tekstu na wiersze; opracował też franc. Biblię poprawioną przez J. Kalwina (G 1553.15602) oraz Biblia utriusaue Testamenti (I-II, G 1556-57), w której posłużył się przekł. S. Pagniniego (ST) oraz Teodora (NT) i objaśnieniami Vatable'a przy marginesowym potraktowaniu Vg.

Ponadto opracował i opublikował Nomina hebraea, chaldaea, graeca et latina (P 1537), Phrases hebraicae (P 1538) i wiele wyjaśnień do bibl. tekstów, np. Jobus (P 1538), Les Psaumes de David (G 1552), In Evangelia (G 1553), w których zebrał wypowiedzi twórców reformacji; w łac. i franc, wydaniu Res-ponsio ad censuras (G 1552) zamieścił odpowiedzi na zarzuty profesorów Sorbony oskarżających go o nieortodoksyjne objaśnienia tekstów bibl. ; wydał też Concordantiae Bibliorum utriusaue Testamenti (G 1555); Thesaurus linguae latinae (I-IV, P 1532) wydawany wielokrotnie uchodzi za najcenniejsze dzieło E.

Przy kryt. opracowywaniu tekstów bibl. posługiwał się kodeksami z klasztorów w Saint-Denis i Saint-Germain oraz z -*• Poli-glotty zw. Complutense, udoskonalając łac. wydanie Biblii; Vg E. uważa się za najbardziej zbliżoną do tekstu Hieronima (H. Quentin); jego podział tekstu bibl. na wiersze wprowadzono do dalszych wydań ksiąg biblijnych.

 

A.A. Rcnouard, Aimâtes de l'Imprimerie des E. ou histoire de la famille des E. et de sel éditions HI. P 1837-38.1843-; A. Firmin-Didot, NBG XVI 48S-S17; B. Heurtebize, DB II 1982-1984; E.E. Brandon, Robert E. et le dictionnaire français au XVI' stiele, P 1904; W. Kothe, Die Druckerfamilie der E., Zeitschrift für Bücherfreunde 9(1903-06) 179-187; H. Quentin, Mémoire sur l'établissement du texte de la Vulgate, R 1922, 104-120; G. Avanzi, Elt XTV 409-410; A.B. Tyler, Robert E. and His Privileges 1528-1560, The Library 4(1950) 225-237; E. Armstrong, Robert E., Royal Printer. An Historical Study of the Elder Stephanus, C 1954; T.S. de Witt, Robert E. Influence on Lexicography, Austin 1963; J. Neefs, DBF XIII 92-95.

Podobne prace

Do góry