Ocena brak

ERBEN KAREL JAROMÍR

Autor /Dobromir Dodano /19.09.2012

ur. 7 XI 1811 W Miletinie k. Jičína, zm. 21 XI 1870 w Pradze, poeta, folklorysta i historyk.

Podczas studiów filoz. 1831-37 w Pradze uczestniczył w patriotycznym ruchu młodego pokolenia, będącego pod wpływem eur. wstrząsów rewolucyjnych; jego zainteresowania folklorem i historią umocniła współpraca z czes. historykiem F. Palackim; brał udział w wydarzeniach wiosny ludów jako zwolennik obozu liberalnego, później poświęcił się pracy nauk. i lit.; należał do pisarzy XLX w. (obok m.in. K. Havlíčka-Borovskiego, B. Nèmcovej) nawiązujących do rodzimych tradycji hist, i lud. w ogólnym procesie odrodzenia narodowego.

Uznanie zdobył jako wydawca źródeł hist, i zabytków dawnego piśmiennictwa, a także tekstów folklorystycznych, których badania opierał na założeniach tzw. teorii mit., uznającej folklor za świadectwo nie dochowanego, mitycznego systemu dawnych wyobrażeń o świecie i życiu człowieka.

Opracował Písně národní w Čechách (I-III, Pr 1841-45), Prostonárodní české písni a říkadla (Pr 1864), Sto prostonárodních pohádek a pověsti slovanských w narěcich původních (Pr 1865); wynikiem filol. badań E. było wydanie zabytków piśmiennictwa czeskiego— Tomáše ze Štítného „Knížky šesterý o obecnych věcech křestanských" (Pr 1851), Život svatej Kateřiny (Pr 1860), Sebrané spisy Jana Husí (I-III, Pr 1865-68) oraz Bartošova „Kronika pražska" od roku 1524 do 1530 (Pr 1887). Utwory poetyckie opublikował w zbiorze Kytice (Pr 1853; Úvod a poznámky Otokara Fischera, Pr 1947*); są to ballady wyrosłe z tradycji słow. pieśni lud.; ich tematyka koncentruje się na problematyce życia i śmierci, miłości i nienawiści, zbrodni i kary; ważne miejsce zajmuje zagadnienie winy i pokuty, ujmowane zgodnie z konwencją obowiązującą w przekazach ludowych.

Niektóre utwory E. wydano w Polsce pt. O ofiarach ziemi składanych (BW 12(1953) z. 1, 473-483), Skarb zaczarowany. Powieść ludu narodowa czeska (Wwa 1863) oraz Słoneczny koń. Bajki i opowieści (Wwa 1928).

 

V. Brandl, Život Kareta Jaromira E., Brno 1887; A. Grund, Karel Jaromir E., Pr 1935; J. Magnuszewski, Historia literatury czeskiej, Wr 1973, 144-146.

Podobne prace

Do góry