Ocena brak

Emancypacja biblistyki

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

Katolicki ruch biblijny w pierwszej połowie XIX wieku był maty, natomiast protestanckie towarzystwabiblijne rozwijały wielką aktywność w Anglii, Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Kapłani w pastoralnejdziałalności zrezygnowali z nauczania Pisma Świętego na rzecz scholastycznego katechizmu, ujętego w pytania i odpowiedzi. Czytano wprawdzie lekcje i ewangelie w języku ludowym, ale zaliczano je dowstępu do mszy świętej, kazania zaś nie miały na ogół związku z nimi. Jedynie w nauczaniu religii posługiwanosię biblijkami.

Takie nastawienie łączyło się z ogólnym przekonaniem, że biblistyka jest narzędziem teologii, którymmogą się posługiwać tylko specjaliści. Ich zaś obowiązywała trydencka zasada, potwierdzona przez Sobór Watykański I, że jedynie Urząd Nauczycielski Kościoła decyduje o prawdziwym sensie i interpretacjiBiblii. Takie defensywne nastawienie zostało spotęgowane radykalnymi dziełami D. F. Straussa (zm.1874), Bruna Bauera (zm. 1882) i Ernesta Renana (zm. 1892).

Tłumaczenia katolickie opierały się na Wulgacie. Dopiero Ch. Crampton sięgnął do pierwotnych tekstów.Wydawanie Biblii w językach narodowych długo napotykało na niechęć kręgów oficjalnych. Konstytucja Apostolska Officiorum et munerum (1897) stwierdzała, że może to przynieść więcej szkody niż pożytku,jeżeli nie zachowa się wielkiej ostrożności. Dlatego nakazywała zyskiwać pozwolenie władzy duchownejna ich wydanie (imprimatur) oraz uwzględniać objaśnienia Ojców Kościoła i uczonych katolickich. PropagowaniemBiblii wśród świeckich zajęło się dopiero w 1902 roku Stowarzyszenie św. Hieronima dorozpowszechniania Świętej Ewangelii. Jak bardzo było to potrzebne, świadczy rozprowadzenie 180 tysięcyegzemplarzy w pierwszym roku jego istnienia.

Decydujący wpływ na ożywienie badań biblijnych miał sulpicjanin francuski R. Vigouroux (zm. 1915),który wydawał Manuel Biblique oraz Bible polyglotte. Nie odszedł jednak od defensywnego nastawieniawobec krytyki biblijnej, stosowanej przez ewangelików. Trudno było katolikom włączyć się w nią, gdyżwystępowały zasadnicze różnice w pojmowaniu inspiracji. W tej dziedzinie próbował F. Lenormandograniczyć nieomylność Biblii do wypowiedzi dogmatycznych i moralnych. Nie rozwiązywało to fundamentalnegoproblemu relacji między Autorem inspirującym (Bogiem) i autorem piszącym (człowiekiem).W podręcznikach katolickich, do końca XIX wieku, utrzymała się tradycyjna teoria werbalnej inspiracji,choć już w połowie tego stulecia niektórzy uczeni, zwłaszcza dominikańscy, ją krytykowali, powołującsię na św. Tomasza.

Dyskusje biblijne dostały się do prasy codziennej w 1893 roku, gdy rektor paryskiego Instytutu Katolickiego,Maurice d’Hulst, wystąpił z obroną pierwszych pism Alfreda Loisy’ego, starając się w pojmowaniuinspiracji trzymać szkoły pośredniej między tradycjonalistami i progresistami. Nie zadowolił jednychani drugich.

Encyklika Leona XIII Providentissimus Deus (1893) zwracała uwagę na konieczność zwalczania racjonalistycznychwrogów Pisma świętego, gdyż pojawili się wśród katolików. Wypowiadała się przeciwograniczaniu inspiracji do spraw wiary i moralności. Podkreślała, że w miejscach autentycznych Bibliinie mogą znajdować się żadne błędy. Pożyteczne było, że zalecała studia nad Biblią oraz zachęcała dokorzystania z miejsc paralelnych w niej i z nauk pomocniczych dla lepszego zrozumienia jej sensu. Ożywiłoto studia orientalistyczne.

Encyklika nie spotkała się z żadnym oporem egzegetów katolickich, ale nie rozwiązywała wszystkichnękających ich problemów. Zachęcała natomiast do formowania nowych teorii, które wywołały polemiki.Najsilniejszą polemikę wzbudził dominikanin Lagrange, który po studiach orientalistycznych w Wiedniu,na polecenie zakonnych przełożonych założył w Jerozolimie École Biblique oraz wydawał kolejnoRevue Biblique i Études Bibliques. Ich celem było uprawianie i propagowanie biblijnych studiów naukowo-krytycznych w duchu kościelnym. Stosując metodę historyczną, Lagrange w badaniach Pentateuchudoszedł do przekonania, że Mojżesz miał starsze przekazy i że w tej Księdze występują też przekazymłodsze od niego. Pogląd ten napotkał na zdecydowany sprzeciw innych egzegetów, co skłoniło władzezakonu do odwołania go ze stanowiska profesora Starego Testamentu.

W Lowanium A. van Hoonacker prowadził (od 1889) cykl wykładów na temat Historia krytyczna StaregoTestamentu. Swoim dziełem o kapłaństwie lewickim zdobył rozgłos, atoli dzieło o Hexateuchu mógłopublikować dopiero po encyklice Piusa XII Divino afflante Spiritu.

Leon XIII pismem apostolskim Vigilantiae utworzył (30.10.1902) Papieską Komisję Biblijną, aby popieraćstudium Pisma świętego oraz orzekać o nowych problemach, które nie zostały rozstrzygnięte przez Nauczycielski Urząd Kościoła. W jej skład wchodziło kilku kardynałów i 40 konsultorów z różnych krajów, wśród nich znani bibliści: Lagrange, Prat, Hummelauer. Sekretarzami zostali: zachowawczy Vigourouxi postępowy Fleming.

Podobne prace

Do góry