Ocena brak

EKUMENICZNA TEOLOGIA

Autor /Lod Dodano /14.09.2012

Syntetyczne i krytyczne przedstawienie interkonfesyjnej problematyki teologicznej, a także wszelkich zagadnień teologicznych, przy zachowaniu teologicznego i wyznaniowego -> pluralizmu (II-III) zgodnie z zasadami -* ekumenizmu.

1. Tendencje do usamodzielnienia — Ekumeniści współcz. postulują współzależność teologii i ekumenizmu, proponując jednak nadal coraz to nowe powiązania z jedną z jej dziedzin; niektórzy z nich (np. P. Wacker, W. Dudek) łączą t.e. z -»• eklezjologią, ponieważ problematyka ekum. dotyczy głównie struktur kośc., właściwych wszystkim wyznaniom chrzęść., podkreślającym -*• powszechność Kościoła Chrystusa; t.e. zarówno przez swój przedmiot, jak i ukierunkowanie ma charakter eklezjologiczny, również z uwagi na zainteresowania skupiające się przede wszystkim na -> jedności Kościoła (Wak-ker); R. Latourelle większość problemów ekum. stanowiących tematy eklezjologiczne grupuje wokół Kościoła —

° jako instytucji urzeczywistniającej się w historii, złożonej z pierwiastka ludzkiego, wystawionego w dziejach na relatywizm, oraz z pierwiastka Bożego, nienaruszalnego i ostatecznego, i dlatego kształtowanie się jedności i jedyności ostatecznej musi się urzeczywistniać w ramach pluralizmu istniejącego w Kościele;

° jako herolda zobowiązanego do głoszenia orędzia zbawienia całemu światu przez tradycję rzeczywistości nadprzyr. zarówno w sensie werbalnym (słowo Boże), jak i realnym (sakramenty), przy respektowaniu relacji pomiędzy Pismem św. i Tradycją oraz -»• nauczycielskim urzędem Kościoła i osobistym świadectwem działania Ducha Świętego w człowieku; z tych racji wszystkie problemy eklezjologii należy analizować z kat., jak i prawosł. oraz protest, punktu widzenia.

Zainteresowania naukowe ekumenizmem odnoszą się głównie do relacji pomiędzy Kościołem Chrystusowym a powstałymi w dziejach wieloma Kościołami i wspólnotami; dlatego też (wg B. Lamberta) t.e. powinna mieć na celu tajemnicę Kościoła w dążeniu do odzyskania jedności, jaka wynikła z podziału niektórych Kościołów i z powstawania wspólnot dysydenckich.

Zadaniem t.e., dającej natchnienie i kierującej działaniem apost., jest od strony negatywnej kontrola nad działaniem i niekryt. ekumenizmem, a od pozytywnej — ukazywanie zgodności, jaka istnieje pomiędzy działaniem Boga w powsz. historii zbawienia i jego działaniem w zgromadzeniu chrześcijan; stąd zjednej strony ekumenizm uważa się za nauk. dyscyplinę należącą do teologii, a z drugiej — za rodzaj sztuki, który przez działalność duszpast. i apost. wprowadza w czyn ideę jedności ; jako teol. dyscyplina obejmuje ona część opisową (genezę i ustrój wyznań, ich życie i działalność oraz wzajemne powiązania) i syntetyczną (naturę jedności i powszechności Kościoła wraz z drogami i środkami doń prowadzącymi).

Postuluje się (np. J. Brosseder), aby każda dyscyplina teol., z racji refleksji nauk. nad treścią -*• objawienia, zawierała witalne napięcie pomiędzy słowem Bożym i słowem ludzkim, pogłębiała je m.in. podejściem ekum.; wskazują na to wcześniejsze próby kontaktów z in. wyznaniami chrzęść., począwszy od -* polemiki przez irenikę (-*• irenizm), -* symbolikę i wiedzę o wyznaniach (Konfessionskunde) aż do ekum. dialogu (III).

T.e. jako odrębną dyscyplinę traku ją m.in. Brosseder, Lambert, Latourelle i G. Thils, sądząc jednak, iż przez wiązanie jej z własną katedrą czy instytutem można zaprzepaścić ekum. wymiar in. dyscyplin teol., a odpowiedzialnością za rozwój ekumenizmu obarczyć specjalistów ;

nie stałaby się ona przez to odrębną dziedziną w zespole nauk teol., zachowując charakter encyklopedyczny (Thils); miałaby za zadanie zdobywanie wiadomości o sposobie myślenia in. chrześcijan, zwracania uwagi na pojęcia i problemy wywołujące nieekum. uczucia, spowodowane brakiem wychowania ekum., nieznajomością wyobrażeń i pojęć używanych w różnym kontekście kulturowym i dostosowanych do danej epoki czy brakiem umiejętności dostrzegania konstytutywnych elementów każdego z Kościołów jako istotnych dla Kościoła Chrystusowego oraz ich odróżniania od elementów nieistotnych (-> hierarchia prawd wiary).

Wg Dyrektorium ekumenicznego (-*• dyrektorium II), zawierającego wytyczne realizacji soborowego Dekretu o ekumenizmie, t.e. ma objąć treścią i zakresem dzieje formowania się pojęcia i podstaw doktrynalnych ekumenizmu (z uwzględnieniem dotychczasowych więzów wspólnotowych między Kościołami i wspólnotami), cel i metodę, formy jedności i współpracy, nadzieję na przywrócenie jedności pełnej i doskonałej, postawę ekum., zwł. w sprawach społ., dzieje ekumenizmu (wysiłki podejmowane w celu przywrócenia jedności z ich pozyt. i neg. wynikami), prezentacje instytucjonalności i życia różnych wspólnot (tendencje doktrynalne, rzeczywiste przyczyny podziałów, usiłowania misyjne, duchowość, formy kultu), problematykę ekumenizmu (zwl. specyficzne doświadczenia hermeneutyki ekum.) w zakresie rozumienia władzy kośc., kultu, -> interko-munii, tradycji, prozelityzmu, właściwej ewangelizacji czy fałszywego irenizmu, laikatu, powierzania kobietom urzędu kośc, z uwzględnieniem jego duchowości i relacji interkonfesyjnycb pomiędzy Kościołem kat. a in. Kościołami i wspólnotami eklezjalnymi lub ich federacjami, pomiędzy nimi samymi oraz między Kościołem rzvm.kat. a Ekumeniczna Radą Kościołów.

2. Ekumeniczne nastawienie — Sobór Wat. II postulował we wszystkich dyscyplinach teol. i in. dziedzinach wiedzy (zwł. historycznej) konieczność uwzględniania aspektu ekum., by coraz bardziej odpowiadały one faktycznemu stanowi rzeczy (DE 10), co przytoczono także w Dyrektorium ekumenicznym (cz. II).

W wykładzie doktryny kat. należy unikać polemiki, zwł. w sprawach dotyczących stosunku -* braci odłączonych do Kościoła rzym.kat. (DE 10), a ukazywać ją w sposób jasny, integralny, pozbawiony fałszywego irenizmu (DE 11) i wyjaśniać językiem dostępnym dla in. chrześcijan (DE 17), pamiętając o hierarchii prawd wiary i różnorodnych ujęciach opartych na odmiennych związkach z podstawami wiary chrzęść. (DE 11); należy przywrócić Pismu św. właściwe miejsce w rzeczywistości chrzęść, i ukazywać jego znaczenie dla doktryny kat., co może wzmocnić skuteczność dialogu ekum.; ponadto zwracać większą uwagę na liturgię, co pozwoli zbliżyć się do Kościołów wsch., zdobywać wiedzę o oddzielonych wspólnotach chrzęść, przez studia teol. (DFK 16; por. DE 1,9,10).

Dla realizacji tych zadań L. Volken podał zasady zapewniające teologii nastawienie ekum. — konieczność odróżnienia wszystkiego, co dotyczy wiary albo życia chrzcśc., od tego, co nie należy do zakresu teologii, istoty doktryny od jej zewn. szaty; istotę wiary należy podawać w sensie dynamicznym, a nie tylko statycznym; postęp teol. nie zawsze musi polegać na rozwoju organicznym; należy dążyć do wydobywania każdego zalążka prawdy, która może być ukryta nawet w błędzie, a także dostrzegać dobre intencje.

 

Y. Congar, Chrétiens désunis. Principes d'un oecuménisme" catholique. P 1937; T. Sartory, Die ökumenische Bewegung und die Einheit der Kirche. Au 1955; Thils 220-307; P. Conord, Brève histoire de l'oecuménisme, P 1958; M. Villain, Introduction à l'oecuménisme, Tou 1958, 1964", 201211; Ch. Boyer, Christliche Einheit und ökumenische Bewegung, Z 1960; G. Thils, La „theologie oecuménique", Lv 1960; M. Villain, Petite histoire du mouvement oecuménique. P 1960; B. Lambert, Le problème oecuménique, P 1961, I 6369; Y. Congar, Aspects de l'oecuménisme, P 1962; H. Küng, Strukturen der Kirche, Fr 1962; W. Dudek, Założenia ekumenizmu katolickiego, AK 66(1963) 353-361; M. Villain, Oecuménisme spirituel, P 1963; Y. Congar, Chrétiens en dialogue, P 1964; W. Dudek, Współzależność ekumenizmu i eklezjologii, AK 67(1964) 321-335; W. Seibel, ökumenische Theologie, GiW II 472-498; P. Wacker, Was ist und was will ökumenische Theologie?, Cath 18(1964) 81-89; L. Jaeger, Das Konzilsdekret „Über den Ökumenismus", Pa 1965, 1968*: J. Brosscder, ökumenische Theologie, Mn 1967; J. Feiner, Kommentar zum „Dekret Uber den Ökumenismus", 2 Vat II 40-123; L. Klein, Ein ökumenisches Faktum, AdF I 410-415; W. Scheele, Einheit, die wir haben, Einheit, die wir suchen, AdF II 601-613; E. Schlink, Der römisch-katholische Ökumenismus, AdF II 614-618; R. Latourelle. Théologie science du salut, Bg 1968; M. Villain, La grâce de l'oecuménisme aujourd'hui, NRTh 100(1968) 513-530; W. Hanc, Pojęcie ekumenizmu w dekrecie Soboru Watykańskiego II „De oecumenismo". Lb 1969 (mpsBKUL); tenże, Teologiczne podstawy ekumenizmu w Świetle współczesnej teologii katolickiej, Lb 1971 (mpsBKUL); S.C Napiórkowski. Historia ruchu ekumenicznego. Lb 1972; K. Karski, Dążenia ekumeniczne we współczesnym Świecie, Wwa 1974; S. Nagy, Nowe elementy teologii jednoSci Kościoła, CS 8(1976) 19-32; W. Hanc, Hermeneutyka biblijno-teologiczna jako ekumeniczne zadanie, ZNKUL 20(1977) z. 2, 13-26; W. Hryniewicz, Teologia i ekumenizm w obliczu kryzysu. Więź 21 (1977) z. 4,15-24; Teologia jako wyraz życia Kościoła. Rozmowa z uczestnikiem 11 Kongresu Teologów Prawosławnych w Atenach, Janem Anchimlukiem, ŻM 27(1977) z. I, 10-17; W. Hryniewicz, Hierarchia prawd a ekumenizm. CT 49(1979) z. 3, 5-21 ; Ökumenische Theologie. Ein Arbeitsbuch, St 1980; S. Wiedenhofer, ökumenische Theologie (1930-1965). Versuch einer wissenschaftlichen Rekonstruktion, Cath 34(1980) 219-248.

Podobne prace

Do góry