Ocena brak

EFEZJANIE, List do Efezjan (Ef)

Autor /Cycyl Dodano /12.09.2012

Jeden z tzw. Listów więziennych Pawła Apostoła, umieszczony między Ga i Flp w -»- kanonie Pisma św. NT.

1. Treść — Po adresie (1,1-2) następuje w Ef dziękczynienie Bogu i błagalna modlitwa, by wierni włączyli się do misterium, którym jest tajemniczy plan zbawienia wszystkich ludzi dzięki ich związaniu z Chrystusem i Kościołem.

Do poznania Chrystusa jako głowy Kościoła, będącego jego ciałem, oraz do życia w Chrystusie zostali przez Boga powołani wszyscy; à ponieważ Chrystus zburzy! to, co dzieliło żydów od pogan, trzeba, żeby wszyscy zjednoczyli się w jedną Bożą świątynię. Do tego dąży Paweł, działający głównie wśród pogan, który modli się też o zjednoczenie wszystkich wiernych w Chrystusie (1,3— —3,19).

Po tej dogm. części następują wywody o charakterze parenetycznym, a więc zachęty do jedności i wytrwania w.życiu -> człowieka nowego (4,1—5,20) oraz pouczenia dotyczące mężów i żon, wzajemnego stosunku dzieci i rodziców oraz niewolników i panów; wszystkich obowiązuje stała czujność i gotowość do walki „z podstępnymi zakusami szatana" (5,21—6,20); Ef kończy się błogosławieństwem dla adresatów (6,21-24).

2. Autorstwo — Zgodnie z-tradycją Ef miał napisać Paweł do wiernych -> Efezu (I-II) podczas swego pierwszego uwięzienia w Rzymie. Data i miejsce napisania Ef związana jest z in. Listami więziennymi, a problem stwierdzenia autentyczności uzależniony jest od nast. danych:

° brak wzmianki o Efezie w wielu (w tym w najlepszych) kodeksach Ef (1,1), z których korzystało wielu gr., łac. i syr. ojców Kościoła, a u Marcjona wzmianka o Laodycei;

° wrażenie, jakoby Ef przeznaczony był dla czytelników nie znanych autorowi osobiście, o których wierze on zaledwie słyszał (np. 1,15 ; 4,21), a z Dz (np. 19,10-20) wynika, że Paweł działał w Efezie ok. 3 lat przy współudziale wielu pracowników (Dz 19,30-31);

° podobieństwo do Kol pod względem języka, stylu i treści.

Pod wpływem tych spostrzeżeń wielu egzegetów (np. Ph. Vielhauer) uważa, że Ef nie jest dziełem Pawła, a prawie wszyscy bibliści przyjmują, że nie był skierowany do wiernych Efezu; w daleko idących podobieństwach Ef do Kol można by się dopatrzyć pracy ucznia Pawiowego, który przy redagowaniu Ef wykorzystał Kol (P. Benoit). Nowością w stosunku do poprzednich Listów są w Ef myśli o prymacie Chrystusa w zasięgu kosmicznym i o Chrystusie jako głowie Kościoła, który jest -> ciałem Chrystusa ; stanowią one jednak dalszy rozwój doktryny o Chrystusie i o Kościele zawartej w Listach poprzednich; dlatego większość egzegetów uważa Ef za apogeum poglądów Pawła (Benoit) i syntezę jego teologii (E.J. Goodspeed).

Najprawdopodobniej Ef był listem okólnym przeznaczonym dla wielu gmin Azji Mniejszej, dla których Efez stanowił centrum (T. Beza), lub dla grupy Kościołów frygijskich, w tym także dla wiernych Laodycei i Hierapolis (H. Schlier); w odpisach zostawiano w adresie miejsce wolne, by na każdym egzemplarzu wpisać nazwę gminy, w której on pozostawał; natomiast przy tworzeniu zbioru corpus Paulínům dysponowano prawdopodobnie egzemplarzem z Efezu i dlatego z tą nazwą włączono go do kanonu Pisma św. NT.

3. Teologia — Centralne miejsce w Ef zajmuje Kościół, związany z Chrystusem uwielbionym i obejmujący wszystkich ludzi bez względu na ich nar. czy społ. pochodzenie (uniwersalizm zbawczy); zgodnie z Bożym planem zbawienia wszyscy ludzie bez zasługi z ich strony zostali wybrani, powołani, odkupieni i zjednoczeni w Chrystusie; pod wpływem zaś Ducha Świętego, stawszy się uczestnikami chrześcijańskiego poznania, przenikną tajemnice Bożej mądrości i będą mieli wolny przystęp do Boga Ojca; oparci na fundamencie, którym są apostołowie i prorocy, najbliżsi współpracownicy Chrystusa, oraz na kamieniu węgielnym, którym jest Chrystus, wierni zespoleni z sobą tworzą budowlę świątyni i mieszkania Boga; każdy stający się częścią tej budowli zostaje wyniesiony ponad moce duchowe dotychczas władające światem i zobowiązany do prowadzenia nowego życia w ciele, którego głową jest Chrystus;

Chrystusa ukazano także jako oblubieńca zabiegającego o Kościół i prowadzącego do zbawienia. W związku z tematem Kościoła pozostają w Ef częste wzmianki o poznaniu, czyli chrzęść, mądrości, i o zjednoczeniu wszystkich w Chrystusie. Sam autor Ef łączy omówienie wielu problemów z prośbą do Boga, czasem dziękczynieniem (np. 1,15-19), adoracją, a nawet z hymnem (np. 1,3-14; 3,14-21).

Komentarze do Ef wydali m.in. J.A. Robinson (1904,19613), J.E. Belser (Fr 1908), G.G. Findlay (Lo 1917), J.M. Vosté (R 1921.19322), H. Rendtorff (Gö 1932,1959S, 56-85), J. Dillersberger (Sa 1935), J. Hess (NY 1939), J.H. Cable (Ch 1946), CL. Mitton (Ox 1951), G. Stoeckhardt (Saint Louis 1952), Ch. Masson (Neh 1953, 133-230), H. Schlier (D 1957,1968S), J.A. Alian (Lo 1959), M. Zerwick (L 1961), H. Conzelmann (Gö 1962.197213, 56-91), A. Jankowski (PNT VII, Pz 1962, 333-507) i J. Gnilka (Herder TKNT X 2, Fr 1971).

 

P. Benoit, L'horizon pautinien de l'Epitre aux Ephésiens, RB
46(1937) 342--361,506-525; E. Percy, Die Probleme der Kolosser- und Epheserbrief e. Lu 1946; H. Schlier, V. Warnach, Die Kirche im Epheserbrief, Mr 1949; H. Schlier, Die Kirche als das Geheimnis Christi nach dem Epheserbrief, ThQ 134(1954) 385-396; W. Bieder, Das Geheimnis des Christus nach dem Epheserbrief, ThZ 11 (1955) 329-343; F. Mussner, Christus, das All und die Kirche, Tr 1955,1968»; J.L. Cross, Studies tn Ephesians, Lo 1956; A. Fuchs, Die übernatürliche Hoheitstellung Christi in der Kirche nach dem Epheserbrief, Gr 1956; E.J. Goodspeed, The Key to Ephesians, Ch 1956; P. Benoit, DBS VI 195-211; K.G. Kuhn, Der Epheserbrief im Lichte der Qumrantexte, NTS 7(1960-61) 334-346; A. Jankowski, Tajemnica to jest wielka, RBL 14(1961) 32-42; M. Kołodziejczyk, Cel wzrostu Mistycznego Ciała Chrystusa w Świetle Listu Świętego Pawia do E., RBL 15(1962) 277-282; P. Benoit, Jedność Kościoła wedlug „Listudo E"., w: Studia biblijne l archeologiczne, Pz 1963, 77-96; P. Pokorný, Der Epheser-brief und dle Gnosis, B 1965; K. Romaniuk, Zbawcza inicjatywa Boga według Ef 1,3-14, RBL 18(1965) 328-346; J.T.Sanders, Hymnie Element In Eph. 1-3, ZNW 56(1965) 214-232; R. Batey, The „mta sarx" Union of Christ and the Church, NTS 13(1966-67) 270-281; J. Cambier, Le grand mystère concernant le Christ et son Eglise (Ephésiens 5,22-33), Bb 47(1966) 43-90, 223-242; A. Sisti, //progresso nella vita interiore, BibOr 9(1967) 197-207; A.G. Lamadrid, Ipse est pax nostra (Estudio exegético-teológlco de Ef. 2.14-18), EstB 28(1969) 209-261, 29(1970) 101-136, 227-266; J.W. Roslon, Święty Pawel, WPS III 451--460; M.H. Scharlemann, The Secret of God's Plan, CTM 40(1969) 532-544, 41(1970) 155-164, 338-346, 410-420; F.J. Steinmetz, Parusie-Erwartung im Epheserbrief?, Bb 50(1969) 328-336; J. Gnilka, Christus unser Friede, w: Die Zeit Jesu, Fr 1970, 190-207; tenże, Pardnetische Traditionen Im Epheserbrief, w: Mélanges bibliques [...] Beda Rigaux, Ge 1970, 397-410; A. Drago, La nostra adozione a figliai Dio In Ef. 1,5, RiBI 19(1971) 203-219; J. Gnilka, Das Ktrchen-modetldes Epheserbriefes, BZ 15(1971) 161-184; A.T. Lincoln, A Re-Examlna-tlon of„the Heavenlles" In Ephesians, NTS 19(1972-73) 468-483; K.M. Fischer, Tendenz und Absicht des Epheserbriefes, Gö 1973 ; G. Howard, The Head-Body Metaphors of Ephesians, NTS 20(1973-74) 350-356; H. Merklein, Christus und dle Kirche. Die theologische Grundstruktur des Epheserbriefes nach Eph. 2,11-18, St 1973; A. Lindemann, Die Aufhebung der Zeit. Geschichtsverständnis und Eschatologie im Epheserbrief, Gü 1975 ; Ph. Vielhauer, Geschichte der urchristlichen Literatur, B 1975, 203-215; J. Szlaga, „Zbudowani na fundamencie apostołów i proroków". Problemy egzegetyczne Ef 2,19-22, CT 46(1976) z. 1,45-65; CC Caragounis, The Ephesian Mysterton. Meaning and Content, Lu 1977; R. Schnackenburg, Die grosse Eulogle Eph. 1,3-14. Analyse unter textlinguistischen Aspekten, BZ 21(1977) 67-87; A. Suski, Doksologla w „Liście do E.", STV 16(1978) z. I, 19-48; A. Vanhoye, L'Epitre aux Ephésiens et l'Epltre aux Hébreux, Bb 59(1978) 198-230; W. Wróbel, Kościół w Efezie w świetle dokumentacji NT, Lb 1980 (mpsBKUL).

Podobne prace

Do góry