Ocena brak

DZIEŃ JAHWE, Dzień Pański

Autor /Dobrowiest Dodano /06.09.2012

Wejście Boga w dzieje człowieka, rozumiane początkowo historycznie, a później także (a nawet wyłącznie) eschatologicznie. Określenie to najprawdopodobniej sięga zdobywczej wojny Izraelitów (Sdz 5; Wj 15), w której pomoc Jahwe wyobrażano sobie jako jego wystąpienie pod postacią wojownika po stronie ludu wybranego (Lb 10,35); mniej prawdopodobna jest proponowana przez H. Gunkela mit. lub przez S. Mowinckela kultowa geneza d.J.

D.J. w najdawniejszych tradycjach ST wydaje się mieć charakter -*• teofanii, sprawiającej triumf Izraela i zagładę nieprzyjaciół; ponieważ jednak -*• naród wybrany wypaczył właściwy sens, rozumiejąc go jednostronnie jako dzień własnego triumfu i chwały, d.J. stanie się dniem gniewu sądu i zagłady, w którym Jahwe wystąpi przeciw narodowi (Am 5,6-20; Iz 2,12-17; So 2,1-3).

Począwszy od proroków, idea d.J. uległa rozszerzeniu tak czasowemu, jak i przestrzennemu, np. u Iz dzień ten nabrał zasięgu ogólnoludzkiego i ogólnoświat., a nawet kosmicznego (13,9-13), rozciągającego się na nieograniczoną przyszłość (34, 8-10); d.J. oznacza więc: 1° karę na narody obce, zwł. wrogie Izraelowi, 2° sąd i karę nad Izraelem, który jednak przez poprawę życia może zmienić d.J. z dnia sądu na dzień triumfu i chwały.

D.J. jako próbę określenia kierunku oddziaływania Jahwe na dzieje narodu odnoszono już u proroków ku przyszłości, początkowo łącząc pierwotne elementy triumfu nad wrogami z oczekiwaniem sądu i kary, a potem ukazując d.J. również jako sąd w sensie mor. (przewrotni ulegną zagładzie, a sprawiedliwi utworzą nowy, eschat, lud święty). Szczególnie po -* babilońskiej niewoli, uważanej za wypełnienie d.J. nad ludem, prorocy ponownie zaczynali wiązać z d.J. nadzieję zbawienia, mającego nastąpić w doczesności, jednakże w nie określonym czasie; ponieważ pod postacią dawnych, hist, wrogów ludu Bożego rozumiano odtąd nieprzyjaciela eschat., znajdującego się pod intensywnym wpływem sił zła i szatana, d.J. stanie się dzięki temu również dniem triumfu nad siłami ciemności i szatanem.

W okresie rozwijającej się -> eschatologii (II A) d.J. stanowił jedno z jej kluczowych pojęć, w apokaliptyce zaś ukazywano d.J. w pełnych grozy wydarzeniach towarzyszących ingerencjom Boga (np. wstrząs natury połączony z wszelkiego rodzaju kataklizmami), a w literaturze międzytest. i NT wiązano go z końcem świata. Wobec częstych reinterpretacji dawnych tekstów ST w świetle nowszych eschat, i apokalipt. prądów ustalenie dokładniejszej linii rozwojowej rozumienia d.J. nie jest łatwe. Wiele tekstów prorockich (np. Jl 1-4) skupia różne koncepcje d.J. w tym samym kontekście literackim.

W literaturze międzytest. d.J. odgrywa mniejszą rolę (por. dzień sądu w 1 QpHab 12,14; 1 QH 4,19); NT podjął dawną terminologię (1 Tes 5,1-10; 2 Tes 2,2), nadając jej jednak sens zupełnie nowy. Dzień „nawiedzenia" (1 P 2,12; por. „czas nawiedzenia" w 1 QS 4,24-26), „gniewu" (Rz 2,5) czy „sądu" (2 P 2,9; por. Mt 7,22) należy rozumieć przede wszystkim w świetle „dnia Jezusa Chrystusa" (1 Kor 1,8; Flp 1,6.10) lub „dnia Syna Człowieczego" (Łk 17,24-30). Wyobrażenia te ściśle łączą się z -* paruzją oraz pozostałą terminologią eschat. NT.

 

L. Skwarczewski, DJ. w księdze proroka Joela, Kr 1939; L. Černý, The Day of Yahweh and Some Relevant Problems, PT 1948; J. Bourke, Le jour de Jahwe dans Joel, RB 66(1959) 5-31, 191-212; G. von Rad, The Origin of the Concept of the Day ofJahweh, JSS 4(1959) 91-108; P. Auvray, X. Leon--Dufour, STB 247-253; K.D. Schunck, Strukturlinien in der Entwicklung der Vorstellung vom „Tag Jahwes", VT 14(1964) 319-330; M. Weiss, The Origin of the ..Day of the Lord" Reconsidered, HUCA 37(1966) 29-72; J.P. Comiskey, The Day of Jahwe. Divine Judgement unto Wrath or Mercy, Bible Today 32 (1967) 2214-2220; G. Fohrer, Die Struktur der alttestamentlichen Eschatologie, w: Studien zur alttestamentlichen Prophétie, B 1967, 32-58; R.W. Klein, The Day of the Lord, CTM 39(1968) 517-525; C. Camiti, L'espressione il giorno di Jhwh. Origine ed evoluzione semantica, BibOr 12(1970) 11-25; W. Harnisch, Eschatologische Existenz. Ein exegetischer Beitrag zum Sachanliegen von Thessalonicher 4.13—5,11, Gö 1973; L. Stachowiak, Prorocy. WPS II 427-431; C. van Leewen, The Prophecy of the Yom Y H W H in Amos 5,18-20, OTS 19(1974) 113-134; B. Rigaux, Tradition et rédaction dans 1 Th. 5,1-10, NTS 21(1975) 318-340; H. Lempa, Dzień Pana w PtSmle iwlętym. Geneza i ewolucja semantyczna formuł jom Jhwh i hemera (tou) Kyrlou, Lb 1977 (mpsBKUL); Y. Hoffmann, The Day of the Lord as a Concept and a Term in the Prophetic Literature, ZAW 93(1981) 37-50.

Podobne prace

Do góry