Ocena brak

Dżdżownice

Autor /Aktyka Dodano /31.01.2012

Określenie „robak" jest bardzo ogólne i używane w stosunku do bardzo różnych zwierząt, takich jak na przykład dżdżownice, glisty, tasiemce czy larwy motyli. Najlepiej znanym przez nas roba­kiem jest dżdżownica. Spełnia ona bardzo ważną rolę w procesach glebotwórczych. Dżdżownice żyją w glebie i żywią się obumarłymi szczątkami roślin. Trawiąc je poprawiają strukturę i skład chemiczny gleby. Karol Darwin jako pierwszy napisał pracę o ekonomicznym znaczeniu dżdżownic. W dziele tym stwierdził, że dżdżow­nice żyjące na powierzchni jednego hektara gleby przerabiają około 67 kg gleby. Na jeden hektar pastwiska może przypadać nawet około 7,5 mi­liona pierścienic, ich obecność jest więc za­sadniczym warunkiem dobrego stanu gleby.
Dżdżownice należą do grupy zwierząt zwanych pierścienicami. Grupa ta obejmuje również inne zwierzęta, takie jak pijawki i wieloszczety. Wszystkie one charakteryzują się podziałem ciała na pierścienie, czyli segmenty. Podgrupa, do któ­rej należą dżdżownice nosi nazwę skąposzczetów, co oznacza, że jej przedstawiciele mają na bokach ciała małe, krótkie szczecinki, pomagające im w poruszaniu się.
Spośród 6 tysięcy znanych gatunków pierście­nic, większość osiąga niewielkie rozmiary ciała -poniżej 20 cm. Jednakże istnieją pierścienice, które są imponująco wielkie, np. przedstawiciele niektórych australijskich gatunków osiągają dłu­gość około 2 metrów w czasie skurczu mięśni i 4 metry w czasie rozkurczu. Północnoamerykańskie waszyngtońskie i oregońskie dżdżownice ol­brzymie mogą dochodzić do 60 cm długości ciała - są to, niestety, gatunki zagrożone wyginięciem.
Dżdżownice poruszają się do przodu dzięki skurczom i rozkurczom mięśni ciała, których włókna mają dwojaki przebieg - mięśnie podłużne biegną wzdłuż segmentów, a mięśnie okrężne opa­sują ciało pierścienicy. Fala skurczowa zaczyna się w okolicy głowowej i przechodzi do tyłu przez wszystkie segmenty ciała. Dzięki skurczom i rozkurczom mięśni w każdym segmencie oraz obecności małych szczecinek z boku ciała dżdżownica może poruszać się do przodu drążąc w glebie kanaliki,
Proces rozmnażania się dżdżownic wymaga obecności dwóch osobników, mimo że każda dżdżownica jest obojnakiem, tzn. że jeden osob­nik posiada gruczoły rozrodcze męskie i żeńskie. Jest tak dlatego, gdyż zaplemnienie ma charakter krzyżowy - komórki męskie jednego osobnika zapładniają gamety żeńskie drugiego osobnika i na odwrót. Wymiana plemników pomiędzy dwoma hermafrodytycznymi osobnikami odbywa się głównie w nocy, najczęściej na powierzchni gleby. Proces ten trwa od pół godziny do czterech godzin. W czasie wymiany plemników partnerzy ułożeni są obok siebie, zwracając przy tym przednie końce w przeciwnych kierunkach. Kopulujące dżdżow­nice wydzielają przy tym śluz, który otacza je i tworzy coś na kształt mufki. Do mufki przedo­stają się jaja i plemniki pochodzące od obydwu zwierząt i tam też następuje zapłodnienie. Mufka jest następnie zrzucana, po czym twardnieje i staje się kokonem, z którego po kilku miesiącach wyło­ni się około 20 drobniutkich dżdżowniczek.
Bliskimi krewniakami dżdżownic są rureczniki i wazonkowce używane jako pokarm dla rybek akwariowych. Niektóre z nich tworzą czasami skupiska o kulistym kształcie. Zamieszkują dno zanieczyszczonych strumieni i rzek. Można je też spotkać w wilgotnej glebie. Na jeden metr kwad­ratowy może przypadać nawet 2,5 mln osobników.
Krewniakami dżdżownic są także wieloszczety zamieszkujące wody mórz. Większość z nich pro­wadzi denny tryb życia, a niektóre gatunki grzebią sobie norki w ilastym dnie lub zamieszkują wytwarzane przez siebie domki lub rurki. Są prze­ważnie zwierzętami rozdzielnopłciowymi, tak jak skąposzczety i pijawki.

Podobne prace

Do góry